Chiết Tự Chữ Hán & Mẹo Nhớ Qua Thơ Ca
Giải mã cội nguồn hình tượng, cấu trúc bộ thủ và nghệ thuật ghi nhớ mặt chữ tiếng Trung qua các câu vè dân gian, thơ ca truyền miệng và triết lý phương Đông thâm thúy.
Đạo đức, đức độ, phẩm hạnh cao đẹp và lòng nhân từ hướng thiện.
Chim chích mà đậu cành tre XÍCH (彳), THẬP (十) trên TỨ (四) dưới NHẤT (一) đè chữ TÂM (心). Con chim nó đậu nhánh mè, Thập trên tứ dưới nhứt đè chữ tâm.
Tốt lành, đẹp đẽ, hòa thuận, hoàn hảo, mẹ tròn con vuông.
Gái sắc đứng cạnh trai tài Mẹ bồng con trẻ một mai an bình. Nữ - Tử hòa hợp sinh tình, Ấy là chữ Hảo hiển linh muôn đời.
Nhẫn nhịn, kiên nhẫn, kìm nén cảm xúc, chịu đựng để làm nên nghiệp lớn.
Lưỡi đao sắc bén kề tim, Lòng son bình thản lặng im chẳng sờn. Trăm điều nhẫn nhịn là hơn, Một mai sóng lặng gió vờn biển êm.
Bình an, yên ổn, an nhiên tự tại, trong ấm ngoài êm.
Dưới mái nhà tranh che nắng gió, Người nàng phụ nữ giữ bình an. An nữ khứ thỉ nhập vi gia, Gia đạo ấm êm hưởng phúc nhàn.
Trung thành, ngay thẳng, hết lòng vì đại nghĩa, không hai lòng.
Chữ Trung đặt giữa rành rành, Ở trên chữ Tâm hóa thành chữ Trung. Tấm lòng ngay thẳng thủy chung, Trước sau như một ung dung đất trời.
Khoan thứ, dung thứ, tha thứ, lấy lòng mình mà suy ra lòng người.
Chữ Như đặt đỉnh con tim, Bụng ta bụng người cùng tìm cảm thông. Rộng lòng tha thứ bao dung, Chữ Thứ soi rọi đại đồng nhân gian.
Chữ tín, niềm tin, giữ lời hứa, thư từ tin tức.
Người đứng cạnh tiếng nói ra, Nhất ngôn cửu đỉnh mới là trượng phu. Giữ lời hứa chẳng mập mờ, Chữ Tín dựng nghiệp cơ đồ vẻ vang.
Nghỉ ngơi, ngưng nghỉ, an dưỡng tâm hồn, thôi việc.
Người đi làm lụng đường xa, Nép mình bóng cội mộc già nghỉ ngơi. Gió đưa thanh mát đất trời, Chữ Hưu thanh thản trọn đời an nhiên.
Sáng rõ, quang minh, thông minh, minh bạch, ngày mai.
Nhật chiếu ban ngày rọi thế gian, Nguyệt soi đêm vắng ánh trăng ngàn. Âm Dương hòa hợp thành Minh đức, Chiếu sáng tâm linh rạng cõi trần.
Tiên nhân, thần tiên, thoát tục, nhẹ nhàng thanh tao.
Người lên non thẳm ngút ngàn, Lánh xa trần thế gian nan bụi hồng. Hóa thân cánh hạc thong dong, Chữ Tiên thoát tục nhẹ bồng trời mây.
Gia đình, nhà cửa, mái ấm quê hương, chuyên gia.
Mái nhà MIÊN (宀) ấm chở che, Dưới nuôi đàn lợn THỈ (豕) về sum vầy. Đàn bà thì phải nuôi heo, Thời vận còn nghèo nuôi chửa được trâu.
Tù nhân, ngục tù, giam giữ, mất tự do.
Bốn bề vách đá dựng bao quanh, Một bóng người mang nỗi đoạn đành. Tù nhân xuất vương lai thành quốc, Phá cũ xây đời sáng tự do.
Khóc lóc, rơi lệ, đau buồn, tiếng khóc than ai oán.
Hai mồm gào thét kêu la, Đầu con chó nhỏ lệ nhòa tuôn rơi. Khóc than ai oán đất trời, Chữ Khóc rơi lệ ngậm ngùi xót thương.
Cười, nụ cười, tươi vui, hớn hở phấn khởi.
Trúc lay nghiêng ngả trước ngàn, Dáng người uốn éo hân hoan đón chào. Miệng cười rạng rỡ thanh tao, Chữ Tiếu rực rỡ ngọt ngào xuân sang.
Quên lãng, phai mờ ký ức, không nhớ, bỏ qua.
Chữ Vong chết lặng bên trên, Đè lên chữ Tâm hóa quên tình đầu. Hình bóng tan biến từ lâu, Chữ Vong lãng đãng qua cầu phù vân.
Ý nghĩ, tâm ý, ý niệm, ý nghĩa, nguyện vọng sâu kín.
Âm thanh phát tự đáy lòng, Là nguồn tâm ý sáng trong khôn cùng. Nghĩ suy hòa hợp ước mong, Chữ Ý kết nối muôn trùng tình thân.
Suy tư, nhớ nhung, trăn trở, tư duy suy nghĩ.
Đồng ruộng bờ cõi xa xôi, In nơi sâu trong dạ bồi hồi chẳng nguôi. Ngày đêm tha thiết nhớ người, Chữ Tư vương vấn muôn đời tương tư.
Buồn bã, sầu muộn, ưu tư, lo âu trĩu nặng.
Mùa thu gió lạnh heo may, Lúa vàng ngọn lửa hao gầy bờ sông. Thu sầu đè nặng cõi lòng, Chữ Sầu rụng lá mênh mông bóng chiều.
Sợ hãi, lo sợ, e ngại, hoảng hốt.
Gặp cơn kinh hãi kinh hồn, Tim run trắng bệch mất hồn bay xa. Mặt mày tái mét lệ nhòa, Chữ Phạp lo sợ phong ba ngập tràn.
Giác ngộ, tỉnh ngộ, hiểu thấu đạo lý, ngộ ra chân tướng.
Con tim thấu suốt chính mình, Năm giác quan tỏ ngọn ngành trắng đen. Không còn mê muội bóng đêm, Chữ Ngộ bừng sáng bên thềm tuệ đăng.
Buồn bực, ngột ngạt, u uất, kín bưng bí bách.
Cánh cửa then cài đóng chặt bưng, Con tim nhốt kín dạ bâng khuâng. U uất chẳng lời nào giãi tỏ, Chữ Mận ngột ngạt giọt lệ rưng.
Lóe sáng, chớp mắt, né tránh chớp nhoáng, lấp lánh.
Người nép sau cửa hé nhìn sang, Bóng ai vụt hiện mắt ngỡ ngàng. Chớp giật lóe lên trời đêm vắng, Chữ Thiểm chớp sáng vút không gian.
Rảnh rỗi, an nhàn, thanh nhàn, tự tại ung dung.
Cánh cổng bộ MÔN (门) khép hờ, Bóng cây bộ MỘC (木) đứng chờ gió thanh. Chợ họp trước nhà ồn náo nhiệt, Trăng soi ngưỡng cửa cảnh thanh nhàn.
Hỏi han, vấn đáp, thắc mắc, hỏi thăm sức khỏe.
Đến nhà gõ cửa gọi người quen, Hé miệng cất lời hỏi bình an. Khiêm tốn học hành chăm học vấn, Chữ Vấn mở lối trí thênh thang.
Nghe thấy, lắng nghe, tiếng tăm nổi tiếng, ngửi mùi hương.
Cánh cửa khép hờ ngóng phương xa, Áp tai lắng tiếng gió bao la. Nghe muôn tin tức từ trăm ngả, Chữ Văn hiểu biết rạng sơn hà.
Buổi sớm mai, rạng đông, bình minh, một sớm một chiều.
Mặt trời vừa ló chân mây, Trên đường chân giới rạng ngày quang minh. Bình minh rực rỡ thanh bình, Chữ Đán đón ánh bình minh ấm nồng.
Hoàng hôn, chiều tà, bóng xế, lúc trời tối muộn.
Cỏ cây rậm rạp nắng nghiêng tà, Mặt trời lặn khuất bóng chiều xa. Hoàng hôn buông tím đồi hoang vắng, Chữ Mộ buông rèm khép bóng hoa.
Tai họa, tai ương, hỏa hoạn, kiếp nạn khôn lường.
Mái nhà yên ấm tháng ngày qua, Bỗng đâu lửa dữ bốc cháy lòa. Thiêu rụi sản cơ thành tro bụi, Chữ Tai nhắc nhở họa hiểm nghèo.
Đàn ông, nam giới, con trai, trụ cột gia đình.
Đồng sâu cuốc bẫm đổ mồ hôi, Dốc trọn sức trai cày đất đồi. Gánh vác non sông ngời chí lớn, Chữ Nam kiên định giữa đất trời.
Kỳ diệu, tuyệt vời, khéo léo, đẹp đẽ thanh tú.
Thiếu nữ thanh xuân má ửng hồng, Tuổi trẻ tươi xinh tựa đóa bông. Nét đẹp thanh tao huyền ảo lạ, Chữ Diệu tuyệt tác cõi mênh mông.
Đầu nhọn, bén nhọn, xuất sắc đỉnh cao, mũi nhọn.
Phía trên nho nhỏ thon thon, Phía dưới phình rộng tròn tròn to to. Đầu nhọn hoắt mũi lao dò, Chữ Tiêm sắc bén điểm tô ngọn cờ.
Bụi bặm, cát bụi, cõi hồng trần, trần tục phàm gian.
Đất cát vụn nhỏ bay bay, Gió xô cuốn bụi tháng ngày phong ba. Hồng trần ảo mộng thoảng qua, Chữ Trần nhắc nhở nhẹ buông sự đời.
Bị kẹt cứng, thẻ từ, trạm kiểm soát, thẻ ngân hàng.
Nửa muốn đi lên nửa tụt lùi, Kẹt ngay chính giữa đứng ngậm ngùi. Tiến thoái lưỡng nan tình khó xử, Chữ Tạp mắc nghẽn chẳng thể lui.
Dập tắt, tiêu diệt, tàn lụi, dập lửa, xóa sổ.
Lấy tấm bạt che ngọn lửa tàn, Dập ngay mồi cháy chớ lan tràn. Lửa tắt khói tan đêm tĩnh mịch, Chữ Diệt khép lại giọt tro tàn.
Nhìn, xem, ngắm, đọc sách, thăm viếng.
Đưa bàn tay phủ mí mắt trông, Nhìn xa muôn dặm chốn non sông. Ngắm mây dõi bóng trời cao rộng, Chữ Khán tinh tường tỏ đục trong.
Hái lượm, thu thập, chọn lựa, tinh hoa rực rỡ.
Bàn tay năm ngón xòe trên cành, Hái quả ngọt ngon lá biếc xanh. Chắt chiu góp nhặt từng giọt nhựa, Chữ Thải thu tinh túy ngọt lành.
Xiêu vẹo, lệch lạc, nghiêng ngả, tà tâm, không chính trực.
Không chịu ngay ngay với thẳng ngay, Nghiêng qua ngả lại gió lung lay. Lòng người gian dối sinh tà niệm, Chữ Oa xiêu vẹo ngẫm xót thay.
Kém cỏi, hạ liệt, yếu thế, suy đồi, xấu tệ.
Sức lực ít ỏi chẳng bằng ai, Thiếu chí vươn lên chịu bại hoài. Kém cỏi tự thân không chịu gắng, Chữ Liệt sa sút tủi hình hài.
Hiếu thảo, hiếu kính, phụng dưỡng cha mẹ, đền đáp sinh thành.
Tóc bạc lưng còng tựa mái hiên, Con thơ cõng mẹ bước êm đềm. Hiếu vi bách hạnh lòng ghi tạc, Đền đáp song thân phúc đức bền.
Dạy dỗ, giáo dục, uốn nắn thành người, tôn giáo.
Dạy đạo làm con kính mẹ cha, Cầm roi khuyên nhủ chớ bê tha. Uốn cây từ thuở mầm non nớt, Chữ Giáo thành nhân rạng muôn nhà.
Bạn bè bè bạn, bạn cùng lớp, đồng môn chí hướng.
Hai vầng trăng sáng giữa trời đêm, Cùng soi một lối bước êm đềm. Bạn hiền chung chí đường xa thẳm, Chữ Bằng son sắt ấm tình thêm.
Bạn bè tri kỷ, hữu nghị, tương trợ gắn bó.
Hai bàn tay siết chặt bàn tay, Vượt qua giông tố đắng cay đời người. Chia ngọt sẻ bùi cùng nở nụ cười, Chữ Hữu bền chặt muôn đời thủy chung.
Nước mắt, giọt lệ, khóc than, cảm động tuôn trào.
Từ trong khóe mắt ngọc long lanh, Giọt nước tuôn rơi chảy đượm nhành. Đau đớn hay là niềm xúc động, Chữ Lệ rơi rụng ướt áo xanh.
Tắm gội, ngâm mình gột rửa bụi trần, đắm chìm trong ánh sáng.
Dòng suối mát tuôn giữa lũng sâu, Nước trong gột sạch hết muộn sầu. Tắm mát thân tâm tràn sức sống, Chữ Dục thanh thản ngước nhìn mây.
Thuyền neo đậu, bến đỗ bình yên, đạm bạc thanh thản.
Con thuyền cập bến nước mênh mông, Bãi cát trắng phau bóng liễu rồng. Đỗ lại nghỉ ngơi lòng đạm bạc, Chữ Bạc neo bến giữa thu phong.
Chăn thả gia súc, người mục đồng, chăn dắt muôn dân.
Mục đồng vung ngọn roi dài, Chăn đàn bò béo sớm mai ra đồng. Cỏ non xanh ngát ven sông, Chữ Mục thanh thản giữa đồng thênh thang.
Bảo vật, của báu, quý giá trân trọng, em bé đáng yêu.
Mái nhà gìn giữ ấm êm, Bên trong cất ngọc quý thêm rạng ngời. Của báu vô giá trên đời, Chữ Bảo nâng niu trọn đời tình thâm.
Chó sủa, tiếng sủa canh gác bảo vệ cổng nhà.
Con chó há miệng sủa vang, Canh giữ cổng ngõ xóm làng bình yên. Tiếng sủa rộn rã ngoài hiên, Chữ Phệ giữ nhà thâu đêm trăng vàng.