Chuyển đến nội dung chính
Văn học & Chuyên khảo153 phút1.880lượt

《中国文化常识》 Chương 8: 中国工艺美术 (Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống) - Số Hóa Kèm Ảnh Gốc

《中国文化常识》 Chương 8: 中国工艺美术 (Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống) - Số Hóa Kèm Ảnh Gốc | FoxHSK
Ảnh bìa: 《中国文化常识》 Chương 8: 中国工艺美术 (Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống) - Số Hóa Kèm Ảnh Gốc — FoxHSK
AITóm tắt nhanh

Đọc & học trọn vẹn Chương 8: 中国工艺美术 (Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống) trích sách 《中国文化常识》 (Thường Thức Văn Hóa Trung Quốc). Đầy đủ chữ Hán, Pinyin, dịch Việt, ảnh cắt từ sách và từ vựng Hán Việt.

Bảng điều khiển
Mục lục chương (21 phần)

Chương 8 của sách 《中国文化常识》 tôn vinh bàn tay tài hoa của các nghệ nhân cổ đại qua 14 chuyên đề thủ công mỹ nghệ danh bất hư truyền: Gốm màu Đường Tam Thái (唐三彩), Đỉnh cao Sứ Cảnh Đức Trấn (瓷器), Pháp lam Cảnh Thái Lam (景泰蓝), Nghệ thuật Quạt giấy (扇子), Diều bay truyền thống (风筝), Đèn lồng hoa đăng (灯彩), Tứ đại danh tú thêu tay (刺绣), Con đường Tơ lụa (丝绸), Kỹ thuật nhuộm sáp và vải hoa lam (蜡染和蓝印花布), Nghệ thuật Cắt giấy dân gian (剪纸), Điêu khắc ngọc quý (玉雕), Tượng Sư tử đá canh cổng (石狮) và Văn phòng tứ bảo (文房四宝).

Chương 8: 中国工艺美术
Ấn phẩm 《中国文化常识》 · Bản số hóa độc quyền

Chương 8: 中国工艺美术 — Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống

Phạm vi: Tr. 185 – 216 (PDF tr. 198 – 229). Toàn bộ văn bản chữ Hán trong bài viết được số hóa nguyên bản từ ấn phẩm song ngữ Trung – Anh do Quốc Vụ Viện Kiều Vụ Biện Công Thất & Hanban phát hành, đi kèm hình ảnh chụp scan trực tiếp từ trang sách.

Bảng Điều Khiển Học Tập Tương Tác

Ẩn/hiện Pinyin, bản dịch tiếng Việt hoặc chuyển đổi Giản thể ↔ Phồn thể.

1. Toàn Văn Văn Bản Chữ Hán, Phiên Âm Pinyin, Dịch Nghĩa & Ảnh Minh Họa Cắt Từ Sách

Dưới đây là chi tiết từng chuyên đề trong Chương 8 của sách 《中国文化常识》. Mọi câu từ đều giữ nguyên bản văn tự gốc, phiên âm Ruby Pinyin W3C sắc nét cùng hình ảnh minh họa chân thực từ trang sách:

1 概述 (Khái Quát)

Tr. 186 – 187 (PDF tr. 199 – 200)
Trang sách gốc chuyên đề Khái quát Thủ công mỹ nghệ (概述 - Introduction) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 186 – 187).
📷 Hình ảnh minh họa: Trang sách gốc chuyên đề Khái quát Thủ công mỹ nghệ (概述 - Introduction) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 186 – 187).

中zhōng国guó的de手shǒu工gōng艺yì品pǐn门mén类lèi繁fán多duō,工gōng艺yì精jīng湛zhàn,在zài世shì界jiè上shàng享xiǎng有yǒu极jí高gāo的de声shēng誉yù。勤qín劳láo智zhì慧huì的de中zhōng国guó民mín间jiān艺yì人rén,利lì用yòng玉yù石shí、陶táo瓷cí、金jīn属shǔ、丝sī绸chóu、木mù竹zhú、纸zhǐ张zhāng等děng各gè种zhǒng原yuán材cái料liào,创chuàng造zào出chū了le无wú数shù巧qiǎo夺duó天tiān工gōng、美měi轮lún美měi奂huàn的de艺yì术shù珍zhēn品pǐn。这zhè些xiē手shǒu工gōng艺yì品pǐn不bù仅jǐn装zhuāng点diǎn了le人rén们men的de生shēng活huó,丰fēng富fù了le人rén们men的de精jīng神shén世shì界jiè,而ér且qiě成chéng为wéi中zhōng华huá文wén化huà的de重zhòng要yào载zǎi体tǐ,代dài代dài相xiāng传chuán,生shēng生shēng不bù息xī。中zhōng國guó的de手shǒu工gōng藝yì品pǐn門mén類lèi繁fán多duō,工gōng藝yì精jīng湛zhàn,在zài世shì界jiè上shàng享xiǎng有yǒu極jí高gāo的de聲shēng譽yù。勤qín勞láo智zhì慧huì的de中zhōng國guó民mín間jiàn藝yì人rén,利lì用yòng玉yù石shí、陶táo瓷cí、金jīn屬shǔ、絲sī綢chóu、木mù竹zhú、紙zhǐ張zhāng等děng各gè種zhǒng原yuán材cái料liào,創chuàng造zào出chū了le無wú數shù巧qiǎo奪duó天tiān工gōng、美měi輪lún美měi奐huàn的de藝yì術shù珍zhēn品pǐn。這zhè些xiē手shǒu工gōng藝yì品pǐn不bù僅jǐn裝zhuāng點diǎn了le人rén們mén的de生shēng活huó,豐fēng富fù了le人rén們mén的de精jīng神shén世shì界jiè,而ér且qiě成chéng為wéi中zhōng華huá文wén化huà的de重zhòng要yào載zài體tǐ,代dài代dài相xiāng傳chuán,生shēng生shēng不bù息xī。

👉 Đồ thủ công mỹ nghệ của Trung Quốc có chủng loại vô cùng phong phú, kỹ nghệ chế tác tinh xảo tuyệt luân và nhận được sự ngưỡng mộ tột bậc trên toàn thế giới. Những người nghệ nhân dân gian cần cù và giàu trí tuệ đã tận dụng mọi nguồn vật liệu phong phú của tự nhiên — từ ngọc đá, gốm sứ, kim loại quý đến tơ lụa, gỗ tre, giấy mộc — để sáng tạo nên biết bao tác phẩm nghệ thuật trác tuyệt tựa như cướp đoạt công khéo của trời xanh (xảo đoạt thiên công). Những món đồ thủ công tinh tế ấy không chỉ tô điểm cho cuộc sống sinh hoạt thường nhật, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của con người, mà còn trở thành phương tiện chuyển tải quan trọng của nền văn hóa Trung Hoa, được gìn giữ và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác với sức sống bất diệt.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL / CATTI: Nghệ thuật thủ công truyền thống Trung Hoa kết tinh tinh thần “Công tượng tinh thần (工匠精神)” — sự kiên nhẫn, tỉ mỉ, mài giũa đạt tới độ hoàn mỹ đỉnh cao, kết hợp giữa giá trị thực dụng đời thường với thẩm mỹ nghệ thuật thanh tao.

2 唐三彩 (Gốm Màu Đường Tam Thái — Sắc Màu Thịnh Đường)

Tr. 188 – 189 (PDF tr. 201 – 202)
Tượng gốm Tam Thải thời Đường (Lạc đà chở nhạc công Tây Vực, Ngựa chiến và Nữ quan) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 188 – 189).
📷 Hình ảnh minh họa: Tượng gốm Tam Thải thời Đường (Lạc đà chở nhạc công Tây Vực, Ngựa chiến và Nữ quan) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 188 – 189).

唐táng三sān彩cǎi是shì中zhōng国guó唐táng代dài生shēng产chǎn的de一yì种zhǒng低dī温wēn釉yòu陶táo器qì。因yīn为wèi它tā的de釉yòu彩cǎi以yǐ黄huáng、绿lǜ、白bái三sān种zhǒng颜yán色sè为wéi主zhǔ,所suǒ以yǐ人rén们men称chēng它tā为wèi“唐táng三sān彩cǎi”。实shí际jì上shang,除chú了le这zhè三sān种zhǒng主zhǔ要yào颜yán色sè外wài,唐táng三sān彩cǎi还hái有yǒu赭zhě、蓝lán、紫zǐ等děng多duō种zhǒng颜yán色sè。唐táng三sān彩cǎi是shì在zài汉hàn代dài铅qiān釉yòu陶táo的de基jī础chǔ上shàng发fā展zhǎn起qǐ来lái的de,盛shèng行xíng于yú唐táng代dài开kāi元yuán年nián间jiān。唐táng三sān彩cǎi主zhǔ要yào用yòng作zuò随suí葬zàng品pǐn,它tā的de出chū现xiàn与yǔ唐táng代dài的de厚hòu葬zàng之zhī风fēng有yǒu着zhe密mì切qiè的de关guān系xì。唐táng三sān彩cǎi是shì中zhōng國guó唐táng代dài生shēng產chǎn的de一yì種zhǒng低dī溫wēn釉yòu陶táo器qì。因yīn為wéi它tā的de釉yòu彩cǎi以yǐ黃huáng、綠lǜ、白bái三sān種zhǒng顏yán色sè為wéi主zhǔ,所suǒ以yǐ人rén們mén稱chēng它tā為wéi“唐táng三sān彩cǎi”。實shí際jì上shàng,除chú了le這zhè三sān種zhǒng主zhǔ要yào顏yán色sè外wài,唐táng三sān彩cǎi還huán有yǒu赭zhě、藍lán、紫zǐ等děng多duō種zhǒng顏yán色sè。唐táng三sān彩cǎi是shì在zài漢hàn代dài鉛qiān釉yòu陶táo的de基jī礎chǔ上shàng發fā展zhǎn起qǐ來lái的de,盛shèng行xíng於wū唐táng代dài開kāi元yuán年nián間jiàn。唐táng三sān彩cǎi主zhǔ要yào用yòng作zuò隨suí葬zàng品pǐn,它tā的de出chū現xiàn與yǔ唐táng代dài的de厚hòu葬zàng之zhī風fēng有yǒu著zhù密mì切qiè的de關guān係xì。

👉 Đường Tam Thải là một loại đồ gốm nung tráng men màu ở nhiệt độ thấp (khoảng 800°C) được sản xuất vào thời nhà Đường tại Trung Quốc. Bởi vì lớp men màu phủ trên bề mặt gốm chủ yếu sử dụng ba gam màu: vàng, xanh lục và trắng, nên người đời quen gọi là “Đường Tam Thải”. Trên thực tế, ngoài ba sắc màu cơ bản nói trên, đồ gốm Đường Tam Thải còn có thêm các sắc màu nâu đỏ, tím nhạt và đặc biệt là sắc xanh lam coban vô cùng quý hiếm. Đồ gốm Đường Tam Thải được kế thừa và phát triển từ kỹ thuật làm gốm men chì thời nhà Hán và cực thịnh vào thời kỳ Khai Nguyên thịnh Đường (thời Đường Huyền Tông). Đường Tam Thải chủ yếu được dùng làm đồ tùy táng (minh khí) chôn theo trong lăng mộ quý tộc, sự ra đời của nó gắn liền với phong tục mai táng xa hoa thịnh hành đương thời.

唐táng三sān彩cǎi的de造zào型xíng丰fēng富fù多duō彩cǎi,主zhǔ要yào有yǒu人rén物wù、动dòng物wù和hé器qì皿mǐn三sān大dà类lèi。人rén物wù俑yǒng有yǒu武wǔ士shì、文wén官guān、侍shì女nǚ等děng;动dòng物wù俑yǒng有yǒu马mǎ、骆luò驼tuó、牛niú、羊yáng等děng,其qí中zhōng以yǐ马mǎ和hé骆luò驼tuó最zuì为wéi生shēng动dòng传chuán神shén。唐táng三sān彩cǎi马mǎ体tǐ态tài矫jiǎo健jiàn,神shén采cǎi奕yì奕yì;骆luò驼tuó则zé高gāo大dà魁kuí梧wú,背bèi上shàng驮tuó着zhe丝sī绸chóu、水shuǐ壶hú,甚shèn至zhì还hái载zǎi着zhe西xī域yù乐lè手shǒu,再zài现xiàn了le当dāng年nián丝sī绸chóu之zhī路lù上shang的de繁fán荣róng景jǐng象xiàng。唐táng三sān彩cǎi色sè彩cǎi绚xuàn丽lì,造zào型xíng逼bī真zhēn,不bù仅jǐn具jù有yǒu很hěn高gāo的de艺yì术shù价jià值zhí,而ér且qiě为wèi研yán究jiū唐táng代dài的de中zhōng外wài文wén化huà交jiāo流liú、服fú饰shì民mín俗sú提tí供gōng了le重zhòng要yào的de实shí物wù依yī据jù。唐táng三sān彩cǎi的de造zào型xíng豐fēng富fù多duō彩cǎi,主zhǔ要yào有yǒu人rén物wù、動dòng物wù和hé器qì皿mǐn三sān大dà類lèi。人rén物wù俑yǒng有yǒu武wǔ士shì、文wén官guān、侍shì女nǚ等děng;動dòng物wù俑yǒng有yǒu馬mǎ、駱luò駝tuó、牛niú、羊yáng等děng,其qí中zhōng以yǐ馬mǎ和hé駱luò駝tuó最zuì為wéi生shēng動dòng傳chuán神shén。唐táng三sān彩cǎi馬mǎ體tǐ態tài矯jiǎo健jiàn,神shén采cǎi奕yì奕yì;駱luò駝tuó則zé高gāo大dà魁kuí梧wú,背bèi上shàng馱tuó著zhù絲sī綢chóu、水shuǐ壺hú,甚shèn至zhì還huán載zài著zhù西xī域yù樂lè手shǒu,再zài現xiàn了le當dāng年nián絲sī綢chóu之zhī路lù上shang的de繁fán榮róng景jǐng象xiàng。唐táng三sān彩cǎi色sè彩cǎi絢xuàn麗lí,造zào型xíng逼bī真zhēn,不bù僅jǐn具jù有yǒu很hěn高gāo的de藝yì術shù價jià值zhí,而ér且qiě為wéi研yán究jiū唐táng代dài的de中zhōng外wài文wén化huà交jiāo流liú、服fú飾shì民mín俗sú提tí供gōng了le重zhòng要yào的de實shí物wù依yī據jù。

👉 Kiểu dáng tạo hình của Đường Tam Thải vô cùng phong phú và sinh động, chủ yếu chia thành ba mảng lớn: tượng nhân vật, tượng động vật và các loại đồ dùng gia đình (bình, chén, đĩa, lư hương). Tượng nhân vật có dũng sĩ oai nghiêm, quan văn điềm đạm, thiên vương trừ tà và các nàng thị nữ búi tóc cao thanh tú; tượng động vật có ngựa chiến, lạc đà, trâu, cừu, chó, trong đó xuất thần nhất là tượng ngựa và tượng lạc đà. Ngựa Tam Thải có thân hình vạm vỡ, bốn chân săn chắc, bờm cắt tỉa gọn gàng và ánh mắt ngời sáng; còn lạc đà thì cao lớn sừng sững, trên lưng thồ những cuộn lụa tơ tằm, bầu rượu bằng da, thậm chí chở cả một ban nhạc gồm các nhạc công người Hồ Tây Vực đang thổi sáo gảy tỳ bà — tái hiện sống động khung cảnh buôn bán tấp nập trên Con đường Tơ lụa huyền thoại. Đồ gốm Đường Tam Thải sắc màu rực rỡ hòa quyện tự nhiên, đường nét tả thực sống động, không chỉ mang giá trị nghệ thuật tạo hình đỉnh cao mà còn là nguồn tư liệu hiện vật quý báu phục vụ nghiên cứu giao lưu văn hóa Đông – Tây và trang phục tập tục thời thịnh Đường.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Đường Tam Thải (唐三彩) là loại đồ gốm tráng men màu nhiệt độ thấp thời Đường (thế kỷ 7 – 8), phát triển cực thịnh tại hai kinh đô Trường An và Lạc Dương. “Tam thải” là từ phiếm chỉ sự đa sắc, chủ yếu gồm 3 màu men: Vàng (hoàng), Lục (xanh lá cây), Bạch (trắng), ngoài ra còn có màu lam coban quý giá.

3 瓷器 (Gốm Sứ Trung Hoa & Sứ Cảnh Đức Trấn)

Tr. 190 – 191 (PDF tr. 203 – 204)
Kinh đô gốm sứ Cảnh Đức Trấn và Tứ đại danh sứ (Thanh hoa, Phấn thải, Thanh hoa linh lung, Bạc thai sứ) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 190 – 193).
📷 Hình ảnh minh họa: Kinh đô gốm sứ Cảnh Đức Trấn và Tứ đại danh sứ (Thanh hoa, Phấn thải, Thanh hoa linh lung, Bạc thai sứ) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 190 – 193).

中zhōng国guó是shì瓷cí器qì的de故gù乡xiāng。在zài英yīng语yǔ中zhōng,“中zhōng国guó”和hé“瓷cí器qì”是shì同tóng一yí个gè单dān词cí(china)。早zǎo在zài商shāng代dài,中zhōng国guó就jiù已yǐ经jīng出chū现xiàn了le原yuán始shǐ青qīng瓷cí。到dào了le唐táng代dài,形xíng成chéng了le“南nán青qīng北běi白bái”的de瓷cí器qì格gé局jú,即jí南nán方fāng的de越yuè窑yáo青qīng瓷cí和hé北běi方fāng的de邢xíng窑yáo白bái瓷cí。宋sòng代dài是shì中zhōng国guó瓷cí器qì发fā展zhǎn史shǐ上shàng的de黄huáng金jīn时shí期qī,官guān窑yáo、哥gē窑yáo、汝rǔ窑yáo、定dìng窑yáo、钧jūn窑yáo被bèi称chēng为wéi宋sòng代dài“五wǔ大dà名míng窑yáo”。这zhè些xiē名míng窑yáo生shēng产chǎn的de瓷cí器qì各gè具jù特tè色sè,代dài表biǎo了le宋sòng代dài瓷cí器qì工gōng艺yì的de最zuì高gāo水shuǐ平píng。中zhōng國guó是shì瓷cí器qì的de故gù鄉xiāng。在zài英yīng語yǔ中zhōng,“中zhōng國guó”和hé“瓷cí器qì”是shì同tóng一yí個gè單dān詞cí(china)。早zǎo在zài商shāng代dài,中zhōng國guó就jiù已yǐ經jīng出chū現xiàn了le原yuán始shǐ青qīng瓷cí。到dào了le唐táng代dài,形xíng成chéng了le“南nán青qīng北běi白bái”的de瓷cí器qì格gé局jú,即jí南nán方fāng的de越yuè窯yáo青qīng瓷cí和hé北běi方fāng的de邢xíng窯yáo白bái瓷cí。宋sòng代dài是shì中zhōng國guó瓷cí器qì發fā展zhǎn史shǐ上shàng的de黃huáng金jīn時shí期qī,官guān窯yáo、哥gē窯yáo、汝rǔ窯yáo、定dìng窯yáo、鈞jūn窯yáo被bèi稱chēng為wéi宋sòng代dài“五wǔ大dà名míng窯yáo”。這zhè些xiē名míng窯yáo生shēng產chǎn的de瓷cí器qì各gè具jù特tè色sè,代dài表biǎo了le宋sòng代dài瓷cí器qì工gōng藝yì的de最zuì高gāo水shuǐ平píng。

👉 Trung Quốc là quê hương bản quán của đồ gốm sứ; trong tiếng Anh từ “China” (Trung Quốc) và “china” (đồ sứ) đều chung một từ vựng viết hoa hay viết thường. Ngay từ thời nhà Thương, người Trung Quốc đã chế tạo ra đồ sứ men xanh nguyên thủy (nguyên thủy thanh sứ). Đến thời Đường, hình thành nên cục diện gốm sứ nổi tiếng “Nam Thanh Bắc Bạch”: phía nam có dòng sứ men ngọc thanh tao của Lò Việt (Việt diêu - Chiết Giang) và phía bắc có dòng sứ men trắng tinh khôi như tuyết của Lò Hình (Hình diêu - Hà Bắc). Sang thời Tống, nghệ thuật làm sứ bước vào kỷ nguyên hoàng kim rực rỡ nhất trong lịch sử, nổi bật với “Ngũ đại danh diêu” lừng lẫy: Lò Quan, Lò Ca, Lò Nhữ, Lò Định và Lò Quân. Đồ sứ do năm đại danh lò này sản xuất mỗi nơi một vẻ độc đáo riêng biệt, đại diện cho đỉnh cao tuyệt đối của nghệ thuật gốm sứ cổ điển.

元yuán代dài以yǐ后hòu,江jiāng西xī景jǐng德dé镇zhèn逐zhú渐jiàn成chéng为wéi全quán国guó的de制zhì瓷cí中zhōng心xīn,被bèi称chēng为wéi“瓷cí都dōu”。景jǐng德dé镇zhèn生shēng产chǎn的de瓷cí器qì以yǐ“白bái如rú玉yù、明míng如rú镜jìng、薄báo如rú纸zhǐ、声shēng如rú磬qìng”的de四sì大dà特tè色sè闻wén名míng于yú世shì。青qīng花huā瓷cí、粉fěn彩cǎi瓷cí、青qīng花huā玲líng珑lóng瓷cí、薄báo胎tāi瓷cí被bèi誉yù为wéi景jǐng德dé镇zhèn的de“四sì大dà名míng瓷cí”。其qí中zhōng,青qīng花huā瓷cí是shì用yòng含hán氧yǎng化huà钴gǔ的de颜yán料liào在zài瓷cí坯pī上shàng描miáo绘huì花huā纹wén,然rán后hòu施shī一yì层céng透tòu明míng釉yòu,经jīng高gāo温wēn一yí次cì烧shāo成chéng的de瓷cí器qì。青qīng花huā瓷cí白bái蓝lán相xiāng映yìng,幽yōu靓liàng雅yǎ致zhì,是shì中zhōng国guó瓷cí器qì中zhōng最zuì具jù代dài表biǎo性xìng的de品pǐn种zhǒng之zhī一yī。元yuán代dài以yǐ後hòu,江jiāng西xī景jǐng德dé鎮zhèn逐zhú漸jiàn成chéng為wéi全quán國guó的de制zhì瓷cí中zhōng心xīn,被bèi稱chēng為wéi“瓷cí都dōu”。景jǐng德dé鎮zhèn生shēng產chǎn的de瓷cí器qì以yǐ“白bái如rú玉yù、明míng如rú鏡jìng、薄báo如rú紙zhǐ、聲shēng如rú磬qìng”的de四sì大dà特tè色sè聞wén名míng於wū世shì。青qīng花huā瓷cí、粉fěn彩cǎi瓷cí、青qīng花huā玲líng瓏lóng瓷cí、薄báo胎tāi瓷cí被bèi譽yù為wéi景jǐng德dé鎮zhèn的de“四sì大dà名míng瓷cí”。其qí中zhōng,青qīng花huā瓷cí是shì用yòng含hán氧yǎng化huà鈷gǔ的de顏yán料liào在zài瓷cí坯pī上shàng描miáo繪huì花huā紋wén,然rán後hòu施shī一yì層céng透tòu明míng釉yòu,經jīng高gāo溫wēn一yí次cì燒shāo成chéng的de瓷cí器qì。青qīng花huā瓷cí白bái藍lán相xiāng映yìng,幽yōu靚jìng雅yǎ緻zhì,是shì中zhōng國guó瓷cí器qì中zhōng最zuì具jù代dài表biǎo性xìng的de品pǐn種zhǒng之zhī一yī。

👉 Từ thời nhà Nguyên trở đi, Cảnh Đức Trấn (tỉnh Giang Tây) dần vươn lên trở thành trung tâm sản xuất gốm sứ lớn nhất của cả nước, được cả thế giới tôn vinh là “Kinh đô gốm sứ (Sứ đô)”. Đồ sứ do Cảnh Đức Trấn chế tác nổi danh khắp bốn biển nhờ bốn đặc trưng hoàn hảo: “Trắng như ngọc, sáng như gương, mỏng như giấy và kêu vang như tiếng khánh (bạch như ngọc, minh như kính, bạc như chỉ, thanh như khánh)”. Bốn dòng sứ thượng hạng được mệnh danh là “Tứ đại danh sứ” của Cảnh Đức Trấn gồm: Sứ Thanh hoa (men lam trên nền trắng), Sứ Phấn thải (vẽ màu men nhiều lớp tinh tế), Sứ Thanh hoa Linh lung (kỹ thuật đục lỗ lộng rỗng thấu quang như mắt ngọc rồi tráng men trong) và Sứ Bạc thai (sứ vỏ trứng mỏng tang siêu nhẹ). Trong đó, Sứ Thanh hoa sử dụng quặng màu oxit coban vẽ trực tiếp lên cốt phôi đất sét thô, sau đó phủ một lớp men trong suốt rồi đưa vào lò nung ở nhiệt độ cao trên 1.300°C; sắc lam cổ kính tương phản với men trắng ngà tinh khiết tạo nên phong vị tao nhã u tịch bậc nhất của nghệ thuật phương Đông.

薄báo胎tāi瓷cí又yòu叫jiào蛋dàn壳ké瓷cí,瓷cí胎tāi薄báo如rú蝉chán翼yì,透tòu光guāng透tòu亮liàng,巧qiǎo夺duó天tiān工gōng。明míng清qīng时shí期qī,中zhōng国guó的de瓷cí器qì大dà量liàng出chū口kǒu到dào欧ōu洲zhōu、亚yà洲zhōu和hé美měi洲zhōu各gè国guó,成chéng为wéi中zhōng外wài贸mào易yì和hé文wén化huà交jiāo流liú的de重zhòng要yào纽niǔ带dài。中zhōng国guó瓷cí器qì以yǐ其qí优yōu美měi的de造zào型xíng、精jīng湛zhàn的de工gōng艺yì和hé丰fēng富fù的de文wén化huà内nèi涵hán,征zhēng服fú了le全quán世shì界jiè,成chéng为wéi中zhōng华huá文wén明míng的de一yì张zhāng亮liàng丽lì名míng片piàn。薄báo胎tāi瓷cí又yòu叫jiào蛋dàn殼ké瓷cí,瓷cí胎tāi薄báo如rú蟬chán翼yì,透tòu光guāng透tòu亮liàng,巧qiǎo奪duó天tiān工gōng。明míng清qīng時shí期qī,中zhōng國guó的de瓷cí器qì大dà量liàng出chū口kǒu到dào歐ōu洲zhōu、亞yā洲zhōu和hé美měi洲zhōu各gè國guó,成chéng為wéi中zhōng外wài貿mào易yì和hé文wén化huà交jiāo流liú的de重zhòng要yào紐niǔ帶dài。中zhōng國guó瓷cí器qì以yǐ其qí優yōu美měi的de造zào型xíng、精jīng湛zhàn的de工gōng藝yì和hé豐fēng富fù的de文wén化huà內nèi涵hán,征zhēng服fú了le全quán世shì界jiè,成chéng為wéi中zhōng華huá文wén明míng的de一yì張zhāng亮liàng麗lí名míng片piàn。

👉 Sứ Bạc thai còn được gọi là “Sứ vỏ trứng”, có thành xương sứ mỏng manh như cánh ve sầu, ánh sáng xuyên qua trong suốt, nhẹ tựa làn mây, đạt tới độ khéo léo đoạt công của trời đất. Vào thời Minh và Thanh, hàng triệu kiện đồ gốm sứ Trung Hoa đã được xuất khẩu bằng đường biển sang các nước châu Âu, châu Á và châu Mỹ, trở thành sợi dây liên kết kinh tế và văn hóa vô cùng quan trọng trên thế giới. Đồ gốm sứ Trung Hoa với kiểu dáng trang nhã, kỹ nghệ tuyệt đỉnh và chiều sâu trầm tích văn hóa đã chinh phục toàn thể nhân loại, trở thành một tấm danh thiếp rực rỡ nhất của nền văn minh Hoa Hạ.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Trung Quốc được xưng là “Đất nước gốm sứ (Porcelain/China)”. Cảnh Đức Trấn (景德镇 - Giang Tây) là “Sứ đô (瓷都)” lừng danh thế giới từ thời Tống Cảnh Đức (1004). Bốn dòng sứ Cảnh Đức Trấn nổi tiếng nhất (Tứ đại danh sứ): (1) Thanh hoa sứ (青花瓷 - men trắng hoa lam); (2) Phấn thải sứ (粉彩瓷 - vẽ màu men trên lớp men mềm mại thời Thanh); (3) Thanh hoa linh lung sứ (青花玲珑瓷 - chạm lộng xuyên thấu như mắt ngọc); (4) Bạc thai sứ (薄胎瓷 - sứ vỏ trứng “mỏng như tờ giấy, trắng như ngọc, sáng như gương, kêu như khánh”).

4 景泰蓝 (Pháp Lam Cảnh Thái Lam — Đỉnh Cao Thủ Công Mỹ Nghệ Cố Cung)

Tr. 192 – 193 (PDF tr. 205 – 206)
Nghệ thuật pháp lam tráng men Cảnh Thái Lam (Cloisonné) thời Minh — đỉnh cao kim hoàn cung đình trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 194 – 195).
📷 Hình ảnh minh họa: Nghệ thuật pháp lam tráng men Cảnh Thái Lam (Cloisonné) thời Minh — đỉnh cao kim hoàn cung đình trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 194 – 195).

景jǐng泰tài蓝lán,又yòu名míng“铜tóng胎tāi掐qiā丝sī珐fà琅láng”,是shì中zhōng国guó特tè种zhǒng金jīn属shǔ工gōng艺yì品pǐn之zhī一yī。它tā是shì在zài铜tóng质zhì的de胎tāi型xíng上shàng,用yòng柔róu软ruǎn的de扁biǎn铜tóng丝sī捏niē成chéng各gè种zhǒng花huā纹wén图tú案àn并bìng焊hàn接jiē上shàng去qù,然rán后hòu在zài花huā纹wén空kòng白bái处chù填tián入rù各gè种zhǒng颜yán色sè的de珐fà琅láng釉yòu料liào,经jīng过guò焙bèi烧shāo、打dǎ磨mó、镀dù金jīn等děng复fù杂zá工gōng序xù制zhì成chéng。因yīn为wèi这zhè种zhǒng工gōng艺yì在zài明míng代dài景jǐng泰tài年nián间jiān(公gōng元yuán1450—1456年nián)最zuì为wèi盛shèng行xíng,而ér且qiě使shǐ用yòng的de珐fà琅láng釉yòu料liào多duō以yǐ孔kǒng雀què蓝lán色sè为wéi主zhǔ,所suǒ以yǐ被bèi称chēng为wéi“景jǐng泰tài蓝lán”。景jǐng泰tài蓝lán不bù仅jǐn用yòng于yú制zhì作zuò瓶píng、盘pán、碗wǎn、盒hé等děng实shí用yòng器qì具jù,还hái常cháng用yòng来lái制zhì作zuò各gè种zhǒng陈chén设shè品pǐn。景jǐng泰tài藍lán,又yòu名míng“銅tóng胎tāi掐qiā絲sī琺fà琅láng”,是shì中zhōng國guó特tè種zhǒng金jīn屬shǔ工gōng藝yì品pǐn之zhī一yī。它tā是shì在zài銅tóng質zhì的de胎tāi型xíng上shàng,用yòng柔róu軟ruǎn的de扁biǎn銅tóng絲sī捏niē成chéng各gè種zhǒng花huā紋wén圖tú案àn並bìng焊hàn接jiē上shàng去qù,然rán後hòu在zài花huā紋wén空kòng白bái處chǔ填tián入rù各gè種zhǒng顏yán色sè的de琺fà琅láng釉yòu料liào,經jīng過guò焙bèi燒shāo、打dǎ磨mó、鍍dù金jīn等děng複fù雜zá工gōng序xù製zhì成chéng。因yīn為wéi這zhè種zhǒng工gōng藝yì在zài明míng代dài景jǐng泰tài年nián間jiàn(公gōng元yuán1450—1456年nián)最zuì為wéi盛shèng行xíng,而ér且qiě使shǐ用yòng的de琺fà琅láng釉yòu料liào多duō以yǐ孔kǒng雀què藍lán色sè為wéi主zhǔ,所suǒ以yǐ被bèi稱chēng為wéi“景jǐng泰tài藍lán”。景jǐng泰tài藍lán不bù僅jǐn用yòng於wū製zhì作zuò瓶píng、盤pán、碗wǎn、盒hé等děng實shí用yòng器qì具jù,還huán常cháng用yòng來lái製zhì作zuò各gè種zhǒng陳chén設shè品pǐn。

👉 Cảnh Thái Lam, tên chuyên môn là “Đồng thai kháp ti pháp lam (Đồ tráng men pháp lam uốn sợi đồng trên phôi đồng)”, là một trong những ngành thủ công mỹ nghệ kim hoàn đặc sắc bậc nhất của Trung Quốc. Nghệ nhân dùng những sợi dây đồng mảnh dẹt uốn nắn thành muôn vàn hình hoa văn tinh xảo (hoa lá, chim muông, rồng phượng) rồi hàn cố định lên cốt phôi bằng đồng; tiếp đó dùng các loại bột men khoáng pháp lam ngũ sắc chấm tỉ mỉ vào từng ô trống giữa các sợi đồng rồi đem nung lửa ở nhiệt độ cao, trải qua nhiều lần chấm men nung lửa, mài nhẵn bóng và mạ vàng ròng các đường chỉ đồng. Do kỹ nghệ này phát triển đạt tới đỉnh cao hoàn mỹ vào niên hiệu Cảnh Thái đời vua Minh Đại Tông (1450 – 1456) và màu men nền chủ đạo thường dùng màu xanh lam lông công tuyệt đẹp, nên dân gian trân trọng gọi là “Cảnh Thái Lam”. Đồ Cảnh Thái Lam không chỉ dùng chế tác các vật phẩm cung đình như bình hoa, đĩa, bát, hộp ngọc mà còn làm đồ bài trí hoàng gia nguy nga tráng lệ.

景jǐng泰tài蓝lán的de制zhì作zuò工gōng艺yì十shí分fēn复fù杂zá,综zōng合hé了le青qīng铜tóng工gōng艺yì、陶táo瓷cí工gōng艺yì以yǐ及jí传chuán统tǒng的de绘huì画huà和hé雕diāo刻kè技jì艺yì。一yí件jiàn景jǐng泰tài蓝lán作zuò品pǐn需xū要yào经jīng过guò制zhì胎tāi、掐qiā丝sī、点diǎn蓝lán、烧shāo蓝lán、磨mó光guāng、镀dù金jīn等děng六liù道dào主zhǔ要yào工gōng序xù,完wán全quán靠kào手shǒu工gōng完wán成chéng。景jǐng泰tài蓝lán造zào型xíng典diǎn雅yǎ庄zhuāng重zhòng,色sè彩cǎi富fù丽lì堂táng皇huáng,金jīn碧bì交jiāo辉huī,具jù有yǒu鲜xiān明míng的de民mín族zú风fēng格gé和hé浓nóng郁yù的de宫gōng廷tíng艺yì术shù特tè色sè。景jǐng泰tài蓝lán与yǔ雕diāo漆qī、玉yù雕diāo、象xiàng牙yá雕diāo刻kè等děng一yì起qǐ,被bèi誉yù为wéi北běi京jīng传chuán统tǒng工gōng艺yì的de“四sì大dà名míng旦dàn”。今jīn天tiān,景jǐng泰tài蓝lán不bù仅jǐn是shì中zhōng国guó国guó宴yàn和hé外wài事shì礼lǐ品pǐn的de重zhòng要yào选xuǎn择zé,而ér且qiě作zuò为wèi国guó家jiā级jí非fēi物wù质zhì文wén化huà遗yí产chǎn,受shòu到dào了le精jīng心xīn的de保bǎo护hù与yǔ传chuán承chéng。景jǐng泰tài藍lán的de製zhì作zuò工gōng藝yì十shí分fēn複fù雜zá,綜zōng合hé了le青qīng銅tóng工gōng藝yì、陶táo瓷cí工gōng藝yì以yǐ及jí傳chuán統tǒng的de繪huì畫huà和hé雕diāo刻kè技jì藝yì。一yí件jiàn景jǐng泰tài藍lán作zuò品pǐn需xū要yào經jīng過guò制zhì胎tāi、掐qiā絲sī、點diǎn藍lán、燒shāo藍lán、磨mó光guāng、鍍dù金jīn等děng六liù道dào主zhǔ要yào工gōng序xù,完wán全quán靠kào手shǒu工gōng完wán成chéng。景jǐng泰tài藍lán造zào型xíng典diǎn雅yǎ莊zhuāng重zhòng,色sè彩cǎi富fù麗lí堂táng皇huáng,金jīn碧bì交jiāo輝huī,具jù有yǒu鮮xiān明míng的de民mín族zú風fēng格gé和hé濃nóng郁yù的de宮gōng廷tíng藝yì術shù特tè色sè。景jǐng泰tài藍lán與yǔ雕diāo漆qī、玉yù雕diāo、象xiàng牙yá雕diāo刻kè等děng一yì起qǐ,被bèi譽yù為wéi北běi京jīng傳chuán統tǒng工gōng藝yì的de“四sì大dà名míng旦dàn”。今jīn天tiān,景jǐng泰tài藍lán不bù僅jǐn是shì中zhōng國guó國guó宴yàn和hé外wài事shì禮lǐ品pǐn的de重zhòng要yào選xuǎn擇zé,而ér且qiě作zuò為wéi國guó家jiā級jí非fēi物wù質zhì文wén化huà遺yí產chǎn,受shòu到dào了le精jīng心xīn的de保bǎo護hù與yǔ傳chuán承chéng。

👉 Quy trình chế tác Cảnh Thái Lam vô cùng phức tạp, đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn của cả kỹ nghệ đúc đồng, nghệ thuật gốm sứ, hội họa và điêu khắc kim hoàn cổ truyền. Để hoàn thành một tác phẩm phải trải qua 6 công đoạn thủ công nghiêm ngặt: Chế phôi đồng, Uốn sợi đồng gắn hoa văn, Chấm men màu, Nung men lửa, Mài nhẵn bằng đá mài và than củi, cuối cùng là Mạ vàng ròng điện phân. Tác phẩm Cảnh Thái Lam có tạo hình trang trọng quý phái, màu sắc lộng lẫy uy nghiêm, sắc vàng của kim loại hòa quyện cùng sắc men ngọc ngũ sắc toát lên phong thái cung đình rực rỡ. Cảnh Thái Lam cùng với Điêu tất (sơn mài khắc), Ngọc điêu (khắc ngọc) và Nha điêu (khắc ngà) được suy tôn là “Tứ đại danh đán” của nghệ thuật thủ công đất Bắc Kinh cổ kính (nằm trong danh sách Yến Kinh Bát Tuyệt). Ngày nay, Cảnh Thái Lam luôn là món quốc bảo được chọn làm quốc lễ ngoại giao trao tặng các nguyên thủ thế giới.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Cảnh Thái Lam (景泰蓝 - Đồng thai kháp ti pháp lam) là nghệ thuật tráng men men đồng nạm sợi kim loại độc đáo của Bắc Kinh, phát triển rực rỡ dưới thời Minh Đại Tông niên hiệu Cảnh Thái (1450–1456). Quy trình chế tác công phu qua 6 bước: Đúc phôi đồng (Chế thai) → Uốn sợi đồng hàn lên thân (Kháp ti) → Chấm men màu khoáng vào các ô (Điểm lam) → Nung lửa lò (Thiêu lam) → Mài nhẵn bề mặt (Mài quang) → Mạ vàng ròng (Mạ kim). Cùng với Ngọc điêu, Nha điêu và Điêu tất hợp thành “Yến Kinh Bát Tuyệt (燕京八绝)”.

5 扇子 (Nghệ Thuật Quạt Giấy & Thư Họa Đề Phiến)

Tr. 194 – 195 (PDF tr. 207 – 208)
Nghệ thuật thả diều Phong Tranh (Diều Rồng Bách Độ, Diều Chim Én) và tranh khắc gỗ Dương Liễu Thanh trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 196 – 197).
📷 Hình ảnh minh họa: Nghệ thuật thả diều Phong Tranh (Diều Rồng Bách Độ, Diều Chim Én) và tranh khắc gỗ Dương Liễu Thanh trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 196 – 197).

风fēng筝zheng,在zài中zhōng国guó古gǔ代dài又yòu叫jiào“纸zhǐ鸢yuān”、“纸zhǐ鹞yào”。它tā发fā明míng于yú春chūn秋qiū时shí期qī,距jù今jīn已yǐ有yǒu2000多duō年nián的de历lì史shǐ。相xiāng传chuán最zuì早zǎo的de风fēng筝zhēng是shì由yóu墨mò子zǐ用yòng木mù头tou制zhì成chéng的de,叫jiào“木mù鸢yuān”。后hòu来lái,鲁lǔ班bān用yòng竹zhú子zǐ改gǎi进jìn了le制zhì作zuò风fēng筝zheng的de材cái料liào。东dōng汉hàn蔡cài伦lún改gǎi进jìn造zào纸zhǐ术shù以yǐ后hòu,人rén们men开kāi始shǐ用yòng纸zhǐ来lái糊hú制zhì风fēng筝zheng,风fēng筝zheng的de制zhì作zuò变biàn得de更gèng加jiā方fāng便biàn和hé普pǔ及jí。五wǔ代dài时shí期qī,有yǒu人rén在zài纸zhǐ鸢yuān上shàng系xì上shàng竹zhú笛dí,风fēng吹chuī入rù笛dí管guǎn,发fā出chū像xiàng古gǔ筝zhēng一yí样yàng的de声shēng音yīn,从cóng此cǐ有yǒu了le“风fēng筝zheng”的de名míng称chēng。风fēng筝zheng最zuì初chū主zhǔ要yào用yòng于yú军jūn事shì上shàng的de测cè量liáng距jù离lí、传chuán递dì情qíng报bào和hé侦zhēn察chá敌dí情qíng,唐táng代dài以yǐ后hòu逐zhú渐jiàn演yǎn变biàn成chéng一yì种zhǒng广guǎng受shòu人rén们men喜xǐ爱ài的de民mín间jiān娱yú乐lè活huó动dòng。風fēng箏zhēng,在zài中zhōng國guó古gǔ代dài又yòu叫jiào“紙zhǐ鳶yuān”、“紙zhǐ鷂yào”。它tā發fā明míng於wū春chūn秋qiū時shí期qī,距jù今jīn已yǐ有yǒu2000多duō年nián的de歷lì史shǐ。相xiāng傳chuán最zuì早zǎo的de風fēng箏zhēng是shì由yóu墨mò子zǐ用yòng木mù頭tóu製zhì成chéng的de,叫jiào“木mù鳶yuān”。後hòu來lái,魯lǔ班bān用yòng竹zhú子zi改gǎi進jìn了le製zhì作zuò風fēng箏zhēng的de材cái料liào。東dōng漢hàn蔡cài倫lún改gǎi進jìn造zào紙zhǐ術shù以yǐ後hòu,人rén們mén開kāi始shǐ用yòng紙zhǐ來lái糊hú制zhì風fēng箏zhēng,風fēng箏zhēng的de製zhì作zuò變biàn得dé更gèng加jiā方fāng便biàn和hé普pǔ及jí。五wǔ代dài時shí期qī,有yǒu人rén在zài紙zhǐ鳶yuān上shàng繫xì上shàng竹zhú笛dí,風fēng吹chuī入rù笛dí管guǎn,發fā出chū像xiàng古gǔ箏zhēng一yí樣yàng的de聲shēng音yīn,從cóng此cǐ有yǒu了le“風fēng箏zhēng”的de名míng稱chēng。風fēng箏zhēng最zuì初chū主zhǔ要yào用yòng於wū軍jūn事shì上shàng的de測cè量liáng距jù離lí、傳chuán遞dì情qíng報bào和hé偵zhēn察chá敵dí情qíng,唐táng代dài以yǐ後hòu逐zhú漸jiàn演yǎn變biàn成chéng一yì種zhǒng廣guǎng受shòu人rén們mén喜xǐ愛ài的de民mín間jiàn娛yú樂lè活huó動dòng。

👉 Diều, thời cổ đại Trung Quốc còn được gọi là “Chỉ diên” hay “Chỉ diêu” (con diều bằng giấy hình chim diều hâu). Cánh diều được phát minh từ thời Xuân Thu cách đây hơn 2.000 năm; tương truyền nhà triết học Mặc Tử đã mất ba năm ròng rã đẽo gọt gỗ để làm thành chiếc “Mộc diên” (chim gỗ biết bay) đầu tiên trong lịch sử. Về sau bậc thầy mộc Lỗ Ban đã cải tiến dùng thanh tre mảnh làm khung diều để bay cao hơn. Sau khi Thái Luân thời Đông Hán cải tiến kỹ thuật làm giấy, người dân bắt đầu dùng giấy dai bồi dán lên khung tre, giúp việc chế tạo cánh diều trở nên nhẹ nhàng, tiện lợi và phổ biến rộng rãi. Thời Ngũ Đại, có người gắn những ống sáo trúc nhỏ lên thân diều giấy; khi diều bay lên trời cao, gió thổi luồn qua ống sáo phát ra âm thanh vi vu thánh thót tựa như tiếng đàn tranh trên tầng mây, từ đó mà có tên gọi thi vị là “Phong Tranh” (đàn tranh trong gió). Cánh diều ban đầu chủ yếu phục vụ quân sự để đo đạc khoảng cách trận địa, phát tín hiệu tình báo và thám thính địch tình; từ thời Đường trở đi mới dần chuyển hóa thành một trò chơi dân gian tao nhã ngoài trời được già trẻ gái trai vô cùng yêu mến.

中zhōng国guó风fēng筝zheng的de造zào型xíng千qiān姿zī百bǎi态tài,常cháng见jiàn的de有yǒu鸟niǎo形xíng、兽shòu形xíng、昆kūn虫chóng形xíng以yǐ及jí神shén话huà人rén物wù等děng。其qí中zhōng,山shān东dōng潍wéi坊fāng的de风fēng筝zheng最zuì为wèi著zhù名míng,潍wéi坊fāng因yīn此cǐ被bèi誉yù为wèi“世shì界jiè风fēng筝zheng都dōu”。潍wéi坊fāng的de龙lóng头tóu蜈wú蚣gōng风fēng筝zheng长cháng达dá数shù百bǎi米mǐ,在zài空kōng中zhōng飞fēi翔xiáng时shí蜿wān蜒yán起qǐ伏fú,十shí分fēn壮zhuàng观guān。每měi年nián春chūn天tiān,人rén们men在zài清qīng明míng前qián后hòu放fàng风fēng筝zheng,不bù仅jǐn是shì一yí项xiàng强qiáng身shēn健jiàn体tǐ的de体tǐ育yù活huó动dòng,还hái寄jì托tuō了le人rén们men消xiāo灾zāi免miǎn难nán、祈qí求qiú吉jí祥xiáng的de美měi好hǎo愿yuàn望wàng。古gǔ人rén在zài放fàng风fēng筝zheng时shí,常cháng常cháng把bǎ自zì己jǐ的de烦fán恼nǎo和hé疾jí病bìng写xiě在zài风fēng筝zheng上shàng,待dài风fēng筝zheng飞fēi到dào高gāo空kōng时shí,剪jiǎn断duàn引yǐn线xiàn,任rèn其qí随suí风fēng飘piāo去qù,象xiàng征zhēng着zhe带dài走zǒu了le灾zāi难nàn与yǔ霉méi运yùn。中zhōng國guó風fēng箏zhēng的de造zào型xíng千qiān姿zī百bǎi態tài,常cháng見jiàn的de有yǒu鳥niǎo形xíng、獸shòu形xíng、昆kūn蟲chóng形xíng以yǐ及jí神shén話huà人rén物wù等děng。其qí中zhōng,山shān東dōng濰wéi坊fāng的de風fēng箏zhēng最zuì為wéi著zhù名míng,濰wéi坊fāng因yīn此cǐ被bèi譽yù為wéi“世shì界jiè風fēng箏zhēng都dōu”。濰wéi坊fāng的de龍lóng頭tóu蜈wú蚣gōng風fēng箏zhēng長cháng達dá數shù百bǎi米mǐ,在zài空kōng中zhōng飛fēi翔xiáng時shí蜿wān蜒yán起qǐ伏fú,十shí分fēn壯zhuàng觀guān。每měi年nián春chūn天tiān,人rén們mén在zài清qīng明míng前qián後hòu放fàng風fēng箏zhēng,不bù僅jǐn是shì一yí項xiàng強qiáng身shēn健jiàn體tǐ的de體tǐ育yù活huó動dòng,還huán寄jì託tuō了le人rén們mén消xiāo災zāi免miǎn難nán、祈qí求qiú吉jí祥xiáng的de美měi好hǎo願yuàn望wàng。古gǔ人rén在zài放fàng風fēng箏zhēng時shí,常cháng常cháng把bǎ自zì己jǐ的de煩fán惱nǎo和hé疾jí病bìng寫xiě在zài風fēng箏zhēng上shàng,待dài風fēng箏zhēng飛fēi到dào高gāo空kōng時shí,剪jiǎn斷duàn引yǐn線xiàn,任rèn其qí隨suí風fēng飄piāo去qù,象xiàng徵zhǐ著zhù帶dài走zǒu了le災zāi難nán與yǔ黴méi運yùn。

👉 Kiểu dáng diều truyền thống Trung Hoa muôn hình vạn trạng, phổ biến nhất là hình chim chóc, muông thú, cánh bướm, chuồn chuồn và các nhân vật thần thoại (như Tôn Ngộ Không, Bát Tiên quá hải...). Trong đó, diều của thành phố Duy Phường (tỉnh Sơn Đông) nức danh khắp hoàn cầu, giúp Duy Phường được mệnh danh là “Thủ đô diều của thế giới”. Chiếc diều rồng đầu rồng mình rết (Long đầu ngô công phong tranh) của Duy Phường có thể dài tới hàng trăm mét; khi thả bay lên trời cao uốn lượn nhấp nhô tựa như rồng thần bay lượn giữa mây xanh vô cùng tráng quan. Hằng năm vào mùa xuân dịp tiết Thanh minh, người dân lại rủ nhau đi thả diều nơi bãi cỏ thoáng đãng, vừa rèn luyện thể lực thư giãn gân cốt lại vừa gửi gắm ước nguyện cầu an lành cát tường. Người xưa khi thả diều thường viết những điều muộn phiền, ốm đau bệnh tật lên cánh diều; khi diều bay tít lên chín tầng mây thì cắt đứt sợi dây cước để cánh diều cuốn theo chiều gió bay mất hút, ngụ ý xua tan mọi rủi ro đen đủi (phóng tai) và đón nhận may mắn, trường thọ.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Diều (风筝 - Phong tranh, thời cổ gọi là Phong diệp, Chỉ diêu 纸鸢 hoặc Chỉ thước). Người phát minh đầu tiên là Mặc Tử (chế diều gỗ Mộc diêu) và Lỗ Ban (thời Xuân Thu). Thành phố Duy Phường (潍坊 - Sơn Đông) được tôn vinh là “Thủ đô Diều của thế giới (世界风筝之都)”. Tục lệ thả diều vào tiết Thanh minh còn mang ý nghĩa “thả điềm xui, đón phúc lộc (phóng tiêu tai)”.

6 风筝 (Diều Bay Truyền Thống Từ Lỗ Ban Đến Duy Phường)

Tr. 196 – 197 (PDF tr. 209 – 210)
Lễ hội Đèn lồng Tết Nguyên tiêu và các loại hoa đăng lộng lẫy (Đèn kéo quân, Đèn rồng) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 198 – 199).
📷 Hình ảnh minh họa: Lễ hội Đèn lồng Tết Nguyên tiêu và các loại hoa đăng lộng lẫy (Đèn kéo quân, Đèn rồng) trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 198 – 199).

彩cǎi灯dēng,又yòu称chēng灯dēng彩cǎi、花huā灯dēng,是shì中zhōng国guó传chuán统tǒng工gōng艺yì品pǐn中zhōng的de奇qí葩pā。每měi逢féng农nóng历lì正zhēng月yuè十shí五wǔ元yuán宵xiāo节jié,中zhōng国guó民mín间jiān有yǒu观guān灯dēng、赏shǎng灯dēng的de习xí俗sú,这zhè一yì天tiān也yě被bèi称chēng为wéi“灯dēng节jié”。花huā灯dēng的de起qǐ源yuán与yǔ佛fó教jiào有yǒu着zhe密mì切qiè的de关guān系xì。东dōng汉hàn明míng帝dì为wèi了le弘hóng扬yáng佛fó法fǎ,下xià令lìng在zài正zhēng月yuè十shí五wǔ夜yè里lǐ宫gōng廷tíng和hé寺sì院yuàn“燃rán灯dēng表biǎo佛fó”。后hòu来lái,这zhè一yì宗zōng教jiào仪yí式shì逐zhú渐jiàn演yǎn变biàn成chéng民mín间jiān的de盛shèng大dà节jié日rì习xí俗sú。到dào了le唐táng代dài,元yuán宵xiāo观guān灯dēng盛shèng况kuàng空kōng前qián,不bù仅jǐn宫gōng廷tíng张zhāng灯dēng结jié彩cǎi,民mín间jiān也yě彻chè夜yè狂kuáng欢huān。宋sòng代dài以yǐ后hòu,花huā灯dēng的de制zhì作zuò工gōng艺yì更gèng加jiā精jīng巧qiǎo,品pǐn种zhǒng更gèng加jiā繁fán多duō,元yuán宵xiāo灯dēng会huì也yě成chéng为wéi一yì年nián中zhōng最zuì热rè闹nào的de民mín俗sú活huó动dòng之zhī一yī。彩cǎi燈dēng,又yòu稱chēng燈dēng綵cǎi、花huā燈dēng,是shì中zhōng國guó傳chuán統tǒng工gōng藝yì品pǐn中zhōng的de奇qí葩pā。每měi逢féng農nóng曆lì正zhēng月yuè十shí五wǔ元yuán宵xiāo節jié,中zhōng國guó民mín間jiàn有yǒu觀guān燈dēng、賞shǎng燈dēng的de習xí俗sú,這zhè一yì天tiān也yě被bèi稱chēng為wéi“燈dēng節jié”。花huā燈dēng的de起qǐ源yuán與yǔ佛fó教jiào有yǒu著zhù密mì切qiè的de關guān係xì。東dōng漢hàn明míng帝dì為wéi了le弘hóng揚yáng佛fó法fǎ,下xià令lìng在zài正zhèng月yuè十shí五wǔ夜yè裡lǐ宮gōng廷tíng和hé寺sì院yuàn“燃rán燈dēng表biǎo佛fó”。後hòu來lái,這zhè一yì宗zōng教jiào儀yí式shì逐zhú漸jiàn演yǎn變biàn成chéng民mín間jiàn的de盛shèng大dà節jié日rì習xí俗sú。到dào了le唐táng代dài,元yuán宵xiāo觀guān燈dēng盛shèng況kuàng空kōng前qián,不bù僅jǐn宮gōng廷tíng張zhāng燈dēng結jié綵cǎi,民mín間jiàn也yě徹chè夜yè狂kuáng歡huān。宋sòng代dài以yǐ後hòu,花huā燈dēng的de製zhì作zuò工gōng藝yì更gèng加jiā精jīng巧qiǎo,品pǐn種zhǒng更gèng加jiā繁fán多duō,元yuán宵xiāo燈dēng會huì也yě成chéng為wéi一yì年nián中zhōng最zuì熱rè鬧nào的de民mín俗sú活huó動dòng之zhī一yī。

👉 Đèn lồng màu, còn gọi là hoa đăng hay đăng thải, là một nét tinh hoa rực rỡ trong nghệ thuật thủ công truyền thống Trung Hoa. Cứ mỗi dịp rằm tháng Giêng âm lịch (Tết Nguyên tiêu), khắp nơi trên đất nước Trung Quốc lại rộn ràng phong tục ngắm đèn hoa đăng, nên ngày này còn được gọi là “Lễ hội Đèn lồng (Đăng tiết)”. Nguồn gốc của hoa đăng có mối liên hệ mật thiết với Phật giáo: Hán Minh Đế thời Đông Hán để hoằng dương Phật pháp đã hạ lệnh vào đêm rằm tháng Giêng toàn bộ cung đình và tự viện phải “thắp đèn cúng Phật”; về sau nghi thức tôn giáo trang nghiêm này dần chuyển hóa thành ngày hội văn hóa dân gian tưng bừng. Đến thời Đường, đêm hội hoa đăng Nguyên tiêu đạt tới cảnh giới hoành tráng chưa từng có: không chỉ hoàng cung chăng đèn kết hoa rực sáng mà thứ dân cũng đổ ra đường mở hội thâu đêm. Từ thời Tống về sau, kỹ nghệ chế tác hoa đăng ngày càng tinh xảo, phong phú và hội đèn Nguyên tiêu trở thành ngày hội dân gian náo nhiệt nhất trong năm.

中zhōng国guó花huā灯dēng种zhǒng类lèi繁fán多duō,按àn材cái质zhì分fēn有yǒu纸zhǐ灯dēng、绢juàn灯dēng、纱shā灯dēng、竹zhú灯dēng等děng;按àn造zào型xíng分fēn有yǒu宫gōng灯dēng、龙lóng灯dēng、花huā卉huì灯dēng……走zǒu马mǎ灯dēng是shì花huā灯dēng中zhōng最zuì具jù特tè色sè的de一yì种zhǒng,它tā利lì用yòng蜡là烛zhú燃rán烧shāo产chǎn生shēng的de热rè空kōng气qì上shàng升shēng推tuī动dòng轮lún翼yì旋xuán转zhuǎn,使shǐ剪jiǎn纸zhǐ人rén马mǎ图tú案àn在zài灯dēng内nèi旋xuán转zhuǎn映yìng照zhào在zài灯dēng面miàn上shàng,犹yóu如rú千qiān军jūn万wàn马mǎ奔bēn腾téng,非fēi常cháng奇qí妙miào。在zài古gǔ代dài,这zhè可kě以yǐ说shuō是shì最zuì早zǎo利lì用yòng热rè动dòng力lì学xué原yuán理lǐ的de民mín间jiān玩wán具jù。除chú了le观guān灯dēng,人rén们men还hái在zài灯dēng上shàng挂guà上shàng谜mí语yǔ供gòng人rén猜cāi测cè,叫jiào“猜cāi灯dēng谜mí”,这zhè为wèi灯dēng节jié增zēng添tiān了le浓nóng郁yù的de文wén化huà趣qù味wèi。今jīn天tiān,彩cǎi灯dēng艺yì术shù依yī然rán活huó跃yuè在zài人rén们men的de生shēng活huó中zhōng,各gè种zhǒng大dà型xíng主zhǔ题tí灯dēng会huì不bù仅jǐn点diǎn亮liàng了le节jié日rì的de夜yè空kōng,更gèng展zhǎn现xiàn了le民mín间jiān工gōng艺yì的de无wú穷qióng魅mèi力lì。中zhōng國guó花huā燈dēng種zhǒng類lèi繁fán多duō,按àn材cái質zhì分fēn有yǒu紙zhǐ燈dēng、絹juàn燈dēng、紗shā燈dēng、竹zhú燈dēng等děng;按àn造zào型xíng分fēn有yǒu宮gōng燈dēng、龍lóng燈dēng、花huā卉huì燈dēng……走zǒu馬mǎ燈dēng是shì花huā燈dēng中zhōng最zuì具jù特tè色sè的de一yì種zhǒng,它tā利lì用yòng蠟là燭zhú燃rán燒shāo產chǎn生shēng的de熱rè空kōng氣qì上shàng升shēng推tuī動dòng輪lún翼yì旋xuán轉zhuǎn,使shǐ剪jiǎn紙zhǐ人rén馬mǎ圖tú案àn在zài燈dēng內nèi旋xuán轉zhuǎn映yìng照zhào在zài燈dēng面miàn上shàng,猶yóu如rú千qiān軍jūn萬wàn馬mǎ奔bēn騰téng,非fēi常cháng奇qí妙miào。在zài古gǔ代dài,這zhè可kě以yǐ說shuō是shì最zuì早zǎo利lì用yòng熱rè動dòng力lì學xué原yuán理lǐ的de民mín間jiàn玩wán具jù。除chú了le觀guān燈dēng,人rén們mén還huán在zài燈dēng上shàng掛guà上shàng謎mí語yǔ供gòng人rén猜cāi測cè,叫jiào“猜cāi燈dēng謎mí”,這zhè為wéi燈dēng節jié增zēng添tiān了le濃nóng郁yù的de文wén化huà趣qù味wèi。今jīn天tiān,彩cǎi燈dēng藝yì術shù依yī然rán活huó躍yuè在zài人rén們mén的de生shēng活huó中zhōng,各gè種zhǒng大dà型xíng主zhǔ題tí燈dēng會huì不bù僅jǐn點diǎn亮liàng了le節jié日rì的de夜yè空kōng,更gèng展zhǎn現xiàn了le民mín間jiàn工gōng藝yì的de無wú窮qióng魅mèi力lì。

👉 Hoa đăng Trung Hoa có chủng loại muôn màu muôn vẻ: phân theo chất liệu có đèn giấy mộc, đèn lụa tơ tằm, đèn voan mỏng, đèn nan tre; phân theo kiểu dáng có Đèn Cung đình lộng lẫy, Đèn rồng uốn lượn, Đèn hoa sen... Độc đáo và thú vị bậc nhất trong các dòng hoa đăng là chiếc “Đèn Kéo Quân (Tẩu mã đăng)”: nó lợi dụng luồng không khí nóng bốc lên từ ngọn nến cháy để đẩy các cánh quạt giấy phía trên quay tròn, kéo theo những hình nhân kỵ mã cắt bằng giấy bên trong quay tít và in bóng chuyển động lên mặt lụa ngoài, nhìn như hàng ngàn chiến mã đang phi nước đại xông trận — đây được xem là món đồ chơi dân gian sớm nhất ứng dụng nguyên lý nhiệt động lực học trong lịch sử. Cùng với việc ngắm đèn, người xưa còn dán các câu đố văn học lên thành đèn để mọi người cùng suy đoán, gọi là “Đoán câu đố đèn (Giai đăng mê)”, tạo nên nét đẹp tao nhã đậm chất trí tuệ. Ngày nay nghệ thuật hoa đăng vẫn bừng sáng trong nhịp sống đương đại, thắp sáng màn đêm các lễ hội và phô diễn sức hút kỳ diệu của bàn tay người nghệ nhân.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Đèn lồng (灯彩 - Đăng thải / Hoa đăng) gắn liền với Tết Nguyên Tiêu (rằm tháng Giêng âm lịch - Lễ hội Đèn lồng). Nghệ thuật đèn lồng truyền thống gồm các loại: Đèn Cung đình (Cung đăng - hình lục giác hoặc bát giác tôn quý), Đèn Kéo Quân (Tẩu mã đăng 走马灯 - lợi dụng luồng khí nóng đẩy bánh xe quay tròn hình nhân), Đèn hoa đăng thả sông. Hoạt động đặc trưng trong đêm hội hoa đăng là “Đoán câu đố đèn (Đoán đăng mê 猜灯谜)”.

7 灯彩 (Đèn Hoa Đăng & Hội Đèn Lồng Nguyên Tiêu)

Tr. 198 – 199 (PDF tr. 211 – 212)
Tứ đại danh thêu Trung Quốc (Tô thêu, Thục thêu, Việt thêu, Tương thêu) với kỹ thuật thêu hai mặt thấu thị trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 200 – 203).
📷 Hình ảnh minh họa: Tứ đại danh thêu Trung Quốc (Tô thêu, Thục thêu, Việt thêu, Tương thêu) với kỹ thuật thêu hai mặt thấu thị trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 200 – 203).

刺cì绣xiù,古gǔ代dài称chēng“针zhēn绣xiù”,是shì用yòng绣xiù针zhēn引yǐn彩cǎi线xiàn,按àn设shè计jì好hǎo的de图tú案àn在zài织zhī物wù上shàng刺cì缀zhuì运yùn针zhēn,以yǐ绣xiù迹jì构gòu成chéng图tú案àn的de一yì种zhǒng传chuán统tǒng手shǒu工gōng艺yì。中zhōng国guó的de刺cì绣xiù有yǒu着zhe悠yōu久jiǔ的de历lì史shǐ。早zǎo在zài商shāng周zhōu时shí期qī,中zhōng国guó就jiù已yǐ经jīng有yǒu了le刺cì绣xiù工gōng艺yì。到dào了le汉hàn代dài,刺cì绣xiù工gōng艺yì已yǐ经jīng达dá到dào了le相xiāng当dāng高gāo的de水shuǐ平píng,长cháng沙shā马mǎ王wáng堆duī汉hàn墓mù出chū土tǔ的de大dà量liàng刺cì绣xiù品pǐn,充chōng分fèn展zhǎn示shì了le古gǔ代dài绣xiù工gōng的de高gāo超chāo技jì艺yì。唐táng宋sòng时shí期qī,刺cì绣xiù不bù仅jǐn广guǎng泛fàn应yìng用yòng于yú服fú饰shì、日rì用yòng品pǐn,还hái受shòu到dào中zhōng国guó画huà的de影yǐng响xiǎng,出chū现xiàn了le以yǐ摹mó仿fǎng名míng家jiā书shū画huà为wèi主zhǔ的de纯chún艺yì术shù性xìng刺cì绣xiù,使shǐ刺cì绣xiù艺yì术shù进jìn入rù了le一yí个gè新xīn的de境jìng界jiè。刺cì繡xiù,古gǔ代dài稱chēng“針zhēn繡xiù”,是shì用yòng繡xiù針zhēn引yǐn綵cǎi線xiàn,按àn設shè計jì好hǎo的de圖tú案àn在zài織zhī物wù上shàng刺cì綴zhuì運yùn針zhēn,以yǐ繡xiù跡jì構gòu成chéng圖tú案àn的de一yì種zhǒng傳chuán統tǒng手shǒu工gōng藝yì。中zhōng國guó的de刺cì繡xiù有yǒu著zhù悠yōu久jiǔ的de歷lì史shǐ。早zǎo在zài商shāng周zhōu時shí期qī,中zhōng國guó就jiù已yǐ經jīng有yǒu了le刺cì繡xiù工gōng藝yì。到dào了le漢hàn代dài,刺cì繡xiù工gōng藝yì已yǐ經jīng達dá到dào了le相xiāng當dāng高gāo的de水shuǐ平píng,長cháng沙shā馬mǎ王wáng堆duī漢hàn墓mù出chū土tǔ的de大dà量liàng刺cì繡xiù品pǐn,充chōng分fèn展zhǎn示shì了le古gǔ代dài繡xiù工gōng的de高gāo超chāo技jì藝yì。唐táng宋sòng時shí期qī,刺cì繡xiù不bù僅jǐn廣guǎng泛fàn應yīng用yòng於wū服fú飾shì、日rì用yòng品pǐn,還huán受shòu到dào中zhōng國guó畫huà的de影yǐng響xiǎng,出chū現xiàn了le以yǐ摹mó仿fǎng名míng家jiā書shū畫huà為wéi主zhǔ的de純chún藝yì術shù性xìng刺cì繡xiù,使shǐ刺cì繡xiù藝yì術shù進jìn入rù了le一yí個gè新xīn的de境jìng界jiè。

👉 Nghệ thuật thêu thùa (thích tú), thời cổ đại gọi là “châm tú”, là nghề thủ công truyền thống dùng kim xâu các sợi chỉ tơ màu luồn trên nền vải lụa theo mẫu hoa văn đã phác thảo sẵn để tạo nên những bức tranh thêu sống động. Thêu thùa của Trung Quốc có bề dày lịch sử hàng nghìn năm; ngay từ thời Thương – Chu đã xuất hiện các vết tích vải thêu tinh xảo. Đến thời Hán, kỹ thuật thêu đã đạt tới trình độ rất cao: hàng loạt tấm thêu tơ tằm lộng lẫy khai quật từ lăng mộ Mã Vương Đôi thời Tây Hán (ở Trường Sa, Hồ Nam) là minh chứng hùng hồn cho đôi bàn tay tài hoa của các nữ nghệ nhân cổ đại. Sang thời Đường – Tống, nghệ thuật thêu không chỉ dừng lại ở trang phục và đồ dùng sinh hoạt mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nghệ thuật tranh thủy mặc, xuất hiện các tác phẩm thêu phỏng theo tranh thư họa của các bậc danh họa nổi tiếng, đưa nghề thêu bước lên tầm cao nghệ thuật thuần khiết.

在zài长cháng期qī的de发fā展zhǎn过guò程chéng中zhōng,中zhōng国guó各gè地dì逐zhú渐jiàn形xíng成chéng了le各gè具jù特tè色sè的de刺cì绣xiù流liú派pài,其qí中zhōng以yǐ“苏sū绣xiù”、“湘xiāng绣xiù”、“粤yuè绣xiù”、“蜀shǔ绣xiù”最zuì为wèi著zhù名míng,被bèi誉yù为wéi中zhōng国guó的de“四sì大dà名míng绣xiù”。苏sū绣xiù产chǎn于yú江jiāng苏sū苏sū州zhōu,以yǐ图tú案àn秀xiù丽lì、色sè彩cǎi雅yǎ致zhì、针zhēn法fǎ活huó泼pō、绣xiù工gōng精jīng细xì而ér著zhù称chēng,其qí双shuāng面miàn绣xiù作zuò品pǐn《猫māo》栩xǔ栩xǔ如rú生shēng,毛máo丝sī根gēn根gēn可kě见jiàn,堪kān称chēng一yì绝jué;湘xiāng绣xiù产chǎn于yú湖hú南nán长cháng沙shā,以yǐ写xiě实shí见jiàn长cháng,构gòu图tú严yán谨jǐn,色sè彩cǎi丰fēng富fù,尤yóu以yǐ绣xiù老lǎo虎hǔ和hé狮shī子zi闻wén名míng;粤yuè绣xiù产chǎn于yú广guǎng东dōng广guǎng州zhōu、潮cháo州zhōu一yí带dài,构gòu图tú饱bǎo满mǎn,繁fán而ér不bú乱luàn,色sè彩cǎi浓nóng郁yù华huá丽lì,多duō以yǐ百bǎi鸟niǎo朝cháo凤fèng、龙lóng凤fèng呈chéng祥xiáng等děng为wèi题tí材cái;蜀shǔ绣xiù产chǎn于yú四sì川chuān成chéng都dū,针zhēn法fǎ严yán整zhěng,光guāng亮liàng平píng整zhěng,擅shàn长cháng表biǎo现xiàn鲤lǐ鱼yú、熊xióng猫māo等děng生shēng动dòng活huó泼pō的de自zì然rán形xíng象xiàng。在zài長cháng期qī的de發fā展zhǎn過guò程chéng中zhōng,中zhōng國guó各gè地dì逐zhú漸jiàn形xíng成chéng了le各gè具jù特tè色sè的de刺cì繡xiù流liú派pài,其qí中zhōng以yǐ“蘇sū繡xiù”、“湘xiāng繡xiù”、“粵yuè繡xiù”、“蜀shǔ繡xiù”最zuì為wéi著zhù名míng,被bèi譽yù為wéi中zhōng國guó的de“四sì大dà名míng繡xiù”。蘇sū繡xiù產chǎn於wū江jiāng蘇sū蘇sū州zhōu,以yǐ圖tú案àn秀xiù麗lí、色sè彩cǎi雅yǎ緻zhì、針zhēn法fǎ活huó潑pō、繡xiù工gōng精jīng細xì而ér著zhù稱chēng,其qí雙shuāng面miàn繡xiù作zuò品pǐn《貓māo》栩xǔ栩xǔ如rú生shēng,毛máo絲sī根gēn根gēn可kě見jiàn,堪kān稱chēng一yì絕jué;湘xiāng繡xiù產chǎn於wū湖hú南nán長cháng沙shā,以yǐ寫xiě實shí見jiàn長cháng,構gòu圖tú嚴yán謹jǐn,色sè彩cǎi豐fēng富fù,尤yóu以yǐ繡xiù老lǎo虎hǔ和hé獅shī子zǐ聞wén名míng;粵yuè繡xiù產chǎn於wū廣guǎng東dōng廣guǎng州zhōu、潮cháo州zhōu一yí帶dài,構gòu圖tú飽bǎo滿mǎn,繁fán而ér不bú亂luàn,色sè彩cǎi濃nóng郁yù華huá麗lí,多duō以yǐ百bǎi鳥niǎo朝cháo鳳fèng、龍lóng鳳fèng呈chéng祥xiáng等děng為wéi題tí材cái;蜀shǔ繡xiù產chǎn於wū四sì川chuān成chéng都dū,針zhēn法fǎ嚴yán整zhěng,光guāng亮liàng平píng整zhěng,擅shàn長cháng表biǎo現xiàn鯉lǐ魚yú、熊xióng貓māo等děng生shēng動dòng活huó潑pō的de自zì然rán形xíng象xiàng。

👉 Trong tiến trình phát triển lâu dài, các vùng miền đã hình thành nên những trường phái thêu mang đậm bản sắc địa phương; trong đó bốn dòng thêu xuất chúng nhất gồm có Tô thêu, Tương thêu, Việt thêu và Thục thêu, được hợp xưng là “Tứ đại danh thêu” của Trung Quốc. Tô thêu xuất xứ từ vùng đất Tô Châu thơ mộng (tỉnh Giang Tô), nổi tiếng với phong cách trang nhã, màu sắc thanh thoát, đường kim biến hóa linh hoạt và công phu tỉ mỉ tột cùng; tác phẩm thêu hai mặt (song diện tú) chú mèo con của Tô thêu sống động như thật, từng sợi lông tơ mềm mại óng ả có thể nhìn thấy rõ từng sợi. Tương thêu xuất xứ từ vùng đất Trường Sa (tỉnh Hồ Nam), rất sở trường về bút pháp tả thực, bố cục chặt chẽ và sắc màu trầm ấm, nổi danh nhất thiên hạ với kỹ nghệ thêu hổ gầm và sư tử oai hùng như muốn bước ra khỏi mặt lụa. Việt thêu xuất xứ từ Quảng Châu và Triều Châu (tỉnh Quảng Đông), bố cục dày đặc rực rỡ, phối màu vàng kim lộng lẫy với các chủ đề Bách điểu triều phụng, Long phụng trình tường. Còn Thục thêu xuất xứ từ Thành Đô (tỉnh Tứ Xuyên), đường kim phẳng phiu bóng mượt, chuyên khắc họa sống động hình ảnh đàn cá chép bơi lội và những chú gấu trúc ngây thơ tinh nghịch.

此cǐ外wài,浙zhè江jiāng的de瓯ōu(ōu)绣xiù、北běi京jīng的de京jīng绣xiù、山shān东dōng的de鲁lǔ绣xiù、河hé南nán的de汴biàn绣xiù等děng也yě各gè具jù特tè色sè。中zhōng国guó刺cì绣xiù不bù仅jǐn是shì优yōu秀xiù的de民mín间jiān工gōng艺yì品pǐn,更gèng是shì中zhōng华huá民mín族zú传chuán统tǒng文wén化huà的de一yì颗kē璀cuǐ璨càn明míng珠zhū,深shēn受shòu海hǎi内nèi外wài人rén民mín的de喜xǐ爱ài与yǔ赞zàn美měi。此cǐ外wài,浙zhè江jiāng的de甌ōu(ōu)繡xiù、北běi京jīng的de京jīng繡xiù、山shān東dōng的de魯lǔ繡xiù、河hé南nán的de汴biàn繡xiù等děng也yě各gè具jù特tè色sè。中zhōng國guó刺cì繡xiù不bù僅jǐn是shì優yōu秀xiù的de民mín間jiàn工gōng藝yì品pǐn,更gèng是shì中zhōng華huá民mín族zú傳chuán統tǒng文wén化huà的de一yì顆kē璀cuǐ璨càn明míng珠zhū,深shēn受shòu海hǎi內nèi外wài人rén民mín的de喜xǐ愛ài與yǔ讚zàn美měi。

👉 Bên cạnh Tứ đại danh thêu, Trung Quốc còn có các trường phái thêu độc đáo khác như Âu thêu (Ôn Châu - Chiết Giang), Kinh thêu (Bắc Kinh - phong cách cung đình thêu bằng chỉ vàng chỉ bạc), Lỗ thêu (Sơn Đông) và Biện thêu (Khai Phong - Hà Nam). Nghệ thuật thêu thùa Trung Quốc không chỉ là sản phẩm thủ công dân gian xuất sắc mà còn là viên ngọc bích rực rỡ trong kho tàng văn hóa dân tộc phương Đông, được bạn bè khắp năm châu hết mực mến mộ và trân quý.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Bốn dòng thêu lừng danh nhất Trung Quốc (Tứ đại danh thêu 四大名绣): (1) Tô thêu (苏绣 - Giang Tô Tô Châu: tinh tế tao nhã, đỉnh cao là “Song diện tú 双面绣” hai mặt hai hình hai màu khác nhau); (2) Tương thêu (湘绣 - Hồ Nam: nổi tiếng thêu hổ và sư tử oai dũng); (3) Việt thêu (粤绣 - Quảng Đông: màu sắc rực rỡ, chim phượng hoàng và hoa mẫu đơn); (4) Thục thêu (蜀绣 - Tứ Xuyên: đường kim tỉ mỉ bóng mịn, cá chép và gấu trúc).

8 刺绣 (Tứ Đại Danh Tú Thêu Tay (Tô, Tương, Việt, Thục))

Tr. 200 – 201 (PDF tr. 213 – 214)
Huyền thoại Luy Tổ dạy dân nuôi tằm ươm tơ, dệt lụa và Con đường Tơ lụa huyền thoại trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 204 – 207).
📷 Hình ảnh minh họa: Huyền thoại Luy Tổ dạy dân nuôi tằm ươm tơ, dệt lụa và Con đường Tơ lụa huyền thoại trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 204 – 207).

中zhōng国guó是shì世shì界jiè上shàng最zuì早zǎo发fā明míng养yǎng蚕cán、缫sāo(sāo)丝sī和hé织zhī绸chóu的de国guó家jiā。相xiāng传chuán在zài4000多duō年nián前qián,黄huáng帝dì的de妻qī子zǐ嫘léi(léi)祖zǔ就jiù发fā明míng了le养yǎng蚕cán缫sāo丝sī的de技jì术shù,被bèi后hòu世shì尊zūn奉fèng为wèi“蚕cán神shén”。考kǎo古gǔ发fā掘jué证zhèng明míng,早zǎo在zài新xīn石shí器qì时shí代dài,中zhōng国guó的de先xiān民mín就jiù已yǐ经jīng开kāi始shǐ使shǐ用yòng丝sī绸chóu制zhì品pǐn。商shāng周zhōu时shí期qī,养yǎng蚕cán和hé丝sī织zhī已yǐ经jīng成chéng为wéi重zhòng要yào的de生shēng产chǎn部bù门mén。到dào了le汉hàn代dài,丝sī绸chóu织zhī造zào技jì术shù更gèng加jiā成chéng熟shú,能néng够gòu织zhī造zào出chū锦jǐn、绫líng、罗luó、纱shā、绢juàn、绸chóu等děng多duō种zhǒng不bù同tóng组zǔ织zhī结jié构gòu的de丝sī织zhī品pǐn。著zhù名míng的de“丝sī绸chóu之zhī路lù”就jiù是shì在zài这zhè个ge时shí期qī开kāi辟pì的de,中zhōng国guó的de丝sī绸chóu源yuán源yuán不bú断duàn地dì运yùn往wǎng中zhōng亚yà、西xī亚yà和hé欧ōu洲zhōu各gè国guó,享xiǎng誉yù西xī方fāng世shì界jiè,古gǔ罗luó马mǎ人rén甚shèn至zhì把bǎ中zhōng国guó称chēng为wéi“赛sài里lǐ斯sī”,意yì为wèi“丝sī绸chóu之zhī国guó”。中zhōng國guó是shì世shì界jiè上shàng最zuì早zǎo發fā明míng養yǎng蠶cán、繅sāo(sāo)絲sī和hé織zhī綢chóu的de國guó家jiā。相xiāng傳chuán在zài4000多duō年nián前qián,黃huáng帝dì的de妻qī子zǐ嫘léi(léi)祖zǔ就jiù發fā明míng了le養yǎng蠶cán繅sāo絲sī的de技jì術shù,被bèi後hòu世shì尊zūn奉fèng為wéi“蠶cán神shén”。考kǎo古gǔ發fā掘jué證zhèng明míng,早zǎo在zài新xīn石shí器qì時shí代dài,中zhōng國guó的de先xiān民mín就jiù已yǐ經jīng開kāi始shǐ使shǐ用yòng絲sī綢chóu製zhì品pǐn。商shāng周zhōu時shí期qī,養yǎng蠶cán和hé絲sī織zhī已yǐ經jīng成chéng為wéi重zhòng要yào的de生shēng產chǎn部bù門mén。到dào了le漢hàn代dài,絲sī綢chóu織zhī造zào技jì術shù更gèng加jiā成chéng熟shú,能néng夠gòu織zhī造zào出chū錦jǐn、綾líng、羅luó、紗shā、絹juàn、綢chóu等děng多duō種zhǒng不bù同tóng組zǔ織zhī結jié構gòu的de絲sī織zhī品pǐn。著zhù名míng的de“絲sī綢chóu之zhī路lù”就jiù是shì在zài這zhè個gè時shí期qī開kāi闢pì的de,中zhōng國guó的de絲sī綢chóu源yuán源yuán不bú斷duàn地dì運yùn往wǎng中zhōng亞yā、西xī亞yā和hé歐ōu洲zhōu各gè國guó,享xiǎng譽yù西xī方fāng世shì界jiè,古gǔ羅luó馬mǎ人rén甚shèn至zhì把bǎ中zhōng國guó稱chēng為wéi“賽sài里lǐ斯sī”,意yì為wéi“絲sī綢chóu之zhī國guó”。

👉 Trung Quốc là quốc gia đầu tiên trên thế giới phát minh ra nghề trồng dâu nuôi tằm, ươm tơ và dệt lụa. Tương truyền cách đây hơn 4.000 năm, chính phi của Hoàng Đế là bà Luy Tổ đã dạy cho người dân kỹ thuật nuôi tằm lấy kén và kéo sợi dệt lụa, được hậu thế muôn đời phụng thờ làm “Tàm Thần” (Tổ nghề tằm tang). Các di chỉ khảo cổ học đồ đá mới đã chứng minh người tiền sử Trung Hoa từ bốn thiên niên kỷ trước đã biết sử dụng các mảnh vải lụa tơ tằm mềm mại. Đến thời Thương – Chu, nghề nuôi tằm dệt lụa đã trở thành một ngành sản xuất trọng yếu của nền kinh tế nông nghiệp. Sang thời Hán, kỹ thuật dệt lụa đạt tới độ chín muồi xuất chúng, dệt nên muôn vàn loại gấm lụa: Cẩm (gấm hoa nổi), Lăng (lụa vân chéo), La (lụa mỏng dệt mắt lưới), Sa (voan tơ mỏng nhẹ thấu khí), Quyên (lụa trơn dệt dày dặn) và Trù (lụa mềm mại). Tuyến đường thương mại huyền thoại mang tên “Con đường Tơ lụa” (Ty trù chi lộ) do Trương Khiên mở lối cũng chính thức khai thông vào thời kỳ này: từng đoàn lạc đà chở hàng vạn cuộn lụa óng ả liên tục vượt sa mạc gobi chuyển sang Trung Á, Tây Á và La Mã cổ đại; người La Mã say mê lụa Trung Quốc đến mức tôn xưng đất nước phương Đông xa xôi là “Seres” (xứ sở của lụa tơ tằm).

唐táng代dài是shì中zhōng国guó丝sī绸chóu生shēng产chǎn的de全quán盛shèng时shí期qī。唐táng代dài丝sī绸chóu不bù仅jǐn产chǎn量liàng巨jù大dà,而ér且qiě在zài色sè彩cǎi和hé图tú案àn上shàng吸xī取qǔ了le西xī域yù文wén化huà的de元yuán素sù,形xíng成chéng了le富fù丽lì堂táng皇huáng、雄xióng健jiàn奔bēn放fàng的de风fēng格gé。明míng清qīng时shí期qī,长cháng江jiāng中zhōng下xià游yóu的de苏sū州zhōu、杭háng州zhōu、南nán京jīng成chéng为wéi全quán国guó最zuì著zhù名míng的de丝sī绸chóu制zhì造zào中zhōng心xīn,被bèi誉yù为wéi中zhōng国guó的de“三sān大dà织zhī造zào”。清qīng代dài的de江jiāng宁níng织zhī造zào、苏sū州zhōu织zhī造zào和hé杭háng州zhōu织zhī造zào,专zhuān门mén为wèi皇huáng室shì宫gōng廷tíng提tí供gōng丝sī绸chóu织zhī物wù。中zhōng国guó丝sī绸chóu以yǐ其qí轻qīng盈yíng柔róu软ruǎn、透tòu气qì舒shū适shì、色sè泽zé光guāng亮liàng、纹wén样yàng精jīng美měi而ér闻wén名míng于yú世shì,不bù仅jǐn体tǐ现xiàn了le中zhōng国guó古gǔ代dài高gāo度dù发fā达dá的de纺fǎng织zhī科kē技jì,更gèng是shì中zhōng华huá文wén明míng对duì世shì界jiè文wén明míng作zuò出chū的de巨jù大dà贡gòng献xiàn。唐táng代dài是shì中zhōng國guó絲sī綢chóu生shēng產chǎn的de全quán盛shèng時shí期qī。唐táng代dài絲sī綢chóu不bù僅jǐn產chǎn量liáng巨jù大dà,而ér且qiě在zài色sè彩cǎi和hé圖tú案àn上shàng吸xī取qǔ了le西xī域yù文wén化huà的de元yuán素sù,形xíng成chéng了le富fù麗lí堂táng皇huáng、雄xióng健jiàn奔bēn放fàng的de風fēng格gé。明míng清qīng時shí期qī,長cháng江jiāng中zhōng下xià游yóu的de蘇sū州zhōu、杭háng州zhōu、南nán京jīng成chéng為wéi全quán國guó最zuì著zhù名míng的de絲sī綢chóu製zhì造zào中zhōng心xīn,被bèi譽yù為wéi中zhōng國guó的de“三sān大dà織zhī造zào”。清qīng代dài的de江jiāng寧níng織zhī造zào、蘇sū州zhōu織zhī造zào和hé杭háng州zhōu織zhī造zào,專zhuān門mén為wéi皇huáng室shì宮gōng廷tíng提tí供gōng絲sī綢chóu織zhī物wù。中zhōng國guó絲sī綢chóu以yǐ其qí輕qīng盈yíng柔róu軟ruǎn、透tòu氣qì舒shū適shì、色sè澤zé光guāng亮liàng、紋wén樣yàng精jīng美měi而ér聞wén名míng於wū世shì,不bù僅jǐn體tǐ現xiàn了le中zhōng國guó古gǔ代dài高gāo度dù發fā達dá的de紡fǎng織zhī科kē技jì,更gèng是shì中zhōng華huá文wén明míng對duì世shì界jiè文wén明míng作zuò出chū的de巨jù大dà貢gòng獻xiàn。

👉 Thời nhà Đường là kỷ nguyên toàn thịnh của ngành sản xuất tơ lụa Trung Hoa. Lụa thời Đường không chỉ có sản lượng đồ sộ mà về mặt hoa văn họa tiết còn dung nạp các yếu tố nghệ thuật phóng khoáng của vùng Tây Vực và Ba Tư, định hình nên phong cách lộng lẫy uy nghiêm và tràn đầy sức sống. Sang thời Minh và Thanh, vùng hạ lưu sông Trường Giang gồm ba đô thị Tô Châu, Hàng Châu và Nam Kinh đã trở thành những trung tâm dệt lụa lừng danh nhất cả nước, được gọi là “Tam đại chức tạo” của Trung Quốc. Các cơ quan chức tạo của triều đình tại Giang Ninh (Nam Kinh), Tô Châu và Hàng Châu chuyên đảm nhận việc tuyển chọn nghệ nhân tài hoa nhất để dệt nên các loại long bào cẩm bào cao quý phục vụ hoàng đế và cung đình. Lụa tơ tằm Trung Hoa với đặc tính nhẹ tựa mây trời, mềm mại mát mẻ, thoáng khí, bề mặt ánh lên sắc ngọc óng ả và hoa văn tuyệt mỹ đã vang danh khắp năm châu, không chỉ thể hiện công nghệ dệt may cổ đại siêu đẳng mà còn là cống hiến to lớn của văn minh Trung Hoa cho sự phát triển của nhân loại.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Trung Quốc là cái nôi sớm nhất của tơ lụa thế giới (niên đại hơn 4.000 năm). Tương truyền Luy Tổ (嫘祖 - chính phi của Hoàng Đế) là người đầu tiên dạy dân nuôi tằm, ươm tơ và dệt vải lụa, được tôn là “Tàm thần (Tổ nghề tằm dâu)”. Con đường Tơ lụa (丝绸之路) do Trương Khi騫 mở ra thời Tây Hán đã kết nối thương mại Á – Âu, đưa lụa tơ tằm trở thành mặt hàng xuất khẩu quý giá ngang vàng.

9 丝绸 (Con Đường Tơ Lụa & Nghệ Thuật Dệt Lụa Cổ Đại)

Tr. 202 – 203 (PDF tr. 215 – 216)
Nghệ thuật cắt giấy hoa cửa sổ (Song hoa) Tết Nguyên đán và linh vật 12 con giáp cắt giấy trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 208 – 211).
📷 Hình ảnh minh họa: Nghệ thuật cắt giấy hoa cửa sổ (Song hoa) Tết Nguyên đán và linh vật 12 con giáp cắt giấy trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 208 – 211).

剪jiǎn纸zhǐ,是shì中zhōng国guó最zuì普pǔ及jí、最zuì流liú行xíng的de民mín间jiān传chuán统tǒng装zhuāng饰shì艺yì术shù之zhī一yī。它tā用yòng剪jiǎn刀dāo或huò刻kè刀dāo在zài纸zhǐ上shàng剪jiǎn刻kè花huā纹wén,用yòng于yú装zhuāng点diǎn生shēng活huó或huò配pèi合hé其qí他tā民mín俗sú活huó动dòng。早zǎo在zài汉hàn、唐táng时shí期qī,民mín间jiān就jiù有yǒu用yòng金jīn银yín箔bó和hé彩cǎi帛bó剪jiǎn成chéng花huā鸟niǎo贴tiē在zài鬓bìn角jiǎo作zuò为wéi装zhuāng饰shì的de风fēng俗sú。纸zhǐ张zhāng普pǔ及jí之zhī后hòu,剪jiǎn纸zhǐ逐zhú渐jiàn盛shèng行xíng。剪jiǎn纸zhǐ在zài民mín间jiān有yǒu着zhe广guǎng泛fàn的de群qún众zhòng基jī础chǔ,农nóng村cūn妇fù女nǚ常cháng常cháng用yòng一yì把bǎ剪jiǎn刀dāo、一yì张zhāng红hóng纸zhǐ,就jiù能néng剪jiǎn出chū各gè种zhǒng栩xǔ栩xǔ如rú生shēng的de图tú案àn。剪jiǎn纸zhǐ的de内nèi容róng多duō取qǔ材cái于yú日rì常cháng生shēng活huó、神shén话huà传chuán说shuō、历lì史shǐ故gù事shì和hé民mín间jiān吉jí祥xiáng寓yù意yì,如rú“连lián年nián有yǒu余yú”、“龙lóng凤fèng呈chéng祥xiáng”、“吉jí庆qìng有yǒu余yú”、“福fú寿shòu双shuāng全quán”等děng。剪jiǎn紙zhǐ,是shì中zhōng國guó最zuì普pǔ及jí、最zuì流liú行xíng的de民mín間jiàn傳chuán統tǒng裝zhuāng飾shì藝yì術shù之zhī一yī。它tā用yòng剪jiǎn刀dāo或huò刻kè刀dāo在zài紙zhǐ上shàng剪jiǎn刻kè花huā紋wén,用yòng於wū裝zhuāng點diǎn生shēng活huó或huò配pèi合hé其qí他tā民mín俗sú活huó動dòng。早zǎo在zài漢hàn、唐táng時shí期qī,民mín間jiàn就jiù有yǒu用yòng金jīn銀yín箔bó和hé彩cǎi帛bó剪jiǎn成chéng花huā鳥niǎo貼tiē在zài鬢bìn角jiǎo作zuò為wéi裝zhuāng飾shì的de風fēng俗sú。紙zhǐ張zhāng普pǔ及jí之zhī後hòu,剪jiǎn紙zhǐ逐zhú漸jiàn盛shèng行xíng。剪jiǎn紙zhǐ在zài民mín間jiàn有yǒu著zhù廣guǎng泛fàn的de群qún眾zhòng基jī礎chǔ,農nóng村cūn婦fù女nǚ常cháng常cháng用yòng一yì把bǎ剪jiǎn刀dāo、一yì張zhāng紅hóng紙zhǐ,就jiù能néng剪jiǎn出chū各gè種zhǒng栩xǔ栩xǔ如rú生shēng的de圖tú案àn。剪jiǎn紙zhǐ的de內nèi容róng多duō取qǔ材cái於wū日rì常cháng生shēng活huó、神shén話huà傳chuán說shuō、歷lì史shǐ故gù事shì和hé民mín間jiàn吉jí祥xiáng寓yù意yì,如rú“連lián年nián有yǒu餘yú”、“龍lóng鳳fèng呈chéng祥xiáng”、“吉jí慶qìng有yǒu餘yú”、“福fú壽shòu雙shuāng全quán”等děng。

👉 Cắt giấy (tiễn chỉ) là một trong những môn nghệ thuật trang trí dân gian truyền thống phổ biến rộng rãi nhất và được đông đảo quần chúng yêu thích nhất tại Trung Quốc. Nghệ nhân dùng kéo bấm hoặc dao khắc nhọn trổ các hoa văn tinh xảo trên giấy màu đỏ để trang hoàng nhà cửa hoặc phục vụ các phong tục lễ hội dân gian. Ngay từ thời Hán và Đường, trong dân gian đã thịnh hành phong tục dùng lá vàng bạc mỏng hoặc lụa ngũ sắc cắt thành hoa lá chim muông cài lên mái tóc làm duyên. Sau khi giấy mộc được sản xuất đại trà, nghệ thuật cắt giấy lan rộng khắp mọi nẻo đường làng quê: người phụ nữ nông thôn chỉ với một chiếc kéo nhỏ và một mảnh giấy đỏ tươi là có thể thoăn thoắt cắt nên muôn vàn hình khối sống động như thật. Đề tài cắt giấy bắt nguồn từ cuộc sống lao động hàng ngày, các truyền thuyết thần thoại, nhân vật lịch sử và những biểu tượng cát tường chúc phúc như: “Liên niên hữu dư (Cá chép hoa sen - năm nào cũng dư dả)”, “Long phụng trình tường”, “Cát khánh hữu dư”, “Phúc thọ song toàn”...

在zài逢féng年nián过guò节jié或huò新xīn婚hūn喜xǐ庆qìng时shí,人rén们men把bǎ剪jiǎn好hǎo的de纸zhǐ花huā贴tiē在zài明míng亮liàng的de玻bō璃lí窗chuāng上shàng,叫jiào“窗chuāng花huā”;贴tiē在zài门mén上shàng的de叫jiào“门mén花huā”;贴tiē在zài新xīn娘niáng房fáng里lǐ的de双shuāng喜xǐ字zì,则zé充chōng满mǎn了le喜xǐ庆qìng吉jí祥xiáng的de气qì氛fēn。中zhōng国guó剪jiǎn纸zhǐ按àn地dì域yù风fēng格gé分fēn为wéi南nán北běi两liǎng大dà流liú派pài:北běi方fāng剪jiǎn纸zhǐ粗cū犷guǎng朴pǔ拙zhuō,豪háo放fàng浑hún厚hòu;南nán方fāng剪jiǎn纸zhǐ细xì腻nì纤xiān巧qiǎo,秀xiù美měi清qīng新xīn。剪jiǎn纸zhǐ不bù仅jǐn富fù有yǒu强qiáng烈liè的de视shì觉jué冲chōng击jī力lì和hé浓nóng郁yù的de乡xiāng土tǔ气qì息xī,而ér且qiě寄jì托tuō了le广guǎng大dà劳láo动dòng人rén民mín对duì美měi好hǎo生shēng活huó的de向xiàng往wǎng与yǔ追zhuī求qiú。2009年nián,中zhōng国guó剪jiǎn纸zhǐ被bèi联lián合hé国guó教jiào科kē文wén组zǔ织zhī列liè入rù人rén类lèi非fēi物wù质zhì文wén化huà遗yí产chǎn代dài表biǎo作zuò名míng录lù。在zài逢féng年nián過guò節jié或huò新xīn婚hūn喜xǐ慶qìng時shí,人rén們mén把bǎ剪jiǎn好hǎo的de紙zhǐ花huā貼tiē在zài明míng亮liàng的de玻bō璃lí窗chuāng上shàng,叫jiào“窗chuāng花huā”;貼tiē在zài門mén上shàng的de叫jiào“門mén花huā”;貼tiē在zài新xīn娘niáng房fáng裡lǐ的de雙shuāng喜xǐ字zì,則zé充chōng滿mǎn了le喜xǐ慶qìng吉jí祥xiáng的de氣qì氛fēn。中zhōng國guó剪jiǎn紙zhǐ按àn地dì域yù風fēng格gé分fēn為wéi南nán北běi兩liǎng大dà流liú派pài:北běi方fāng剪jiǎn紙zhǐ粗cū獷guǎng樸pǔ拙zhuō,豪háo放fàng渾hún厚hòu;南nán方fāng剪jiǎn紙zhǐ細xì膩nì纖xiān巧qiǎo,秀xiù美měi清qīng新xīn。剪jiǎn紙zhǐ不bù僅jǐn富fù有yǒu強qiáng烈liè的de視shì覺jué衝chōng擊jī力lì和hé濃nóng郁yù的de鄉xiāng土tǔ氣qì息xī,而ér且qiě寄jì託tuō了le廣guǎng大dà勞láo動dòng人rén民mín對duì美měi好hǎo生shēng活huó的de嚮xiàng往wǎng與yǔ追zhuī求qiú。2009年nián,中zhōng國guó剪jiǎn紙zhǐ被bèi聯lián合hé國guó教jiào科kē文wén組zǔ織zhī列liè入rù人rén類lèi非fēi物wù質zhì文wén化huà遺yí產chǎn代dài表biǎo作zuò名míng錄lù。

👉 Cứ mỗi dịp Tết đến xuân về hoặc trong ngày hôn lễ đại hỷ, người dân lại đem những bức tranh cắt giấy dán lên ô cửa sổ kính sáng bóng gọi là “Song hoa (hoa cửa sổ)”; dán lên cánh cửa chính gọi là “Môn hoa”; dán chữ Song Hỷ (囍) đỏ thắm lên phòng tân hôn của cô dâu chú rể, tạo nên bầu không khí tươi vui rộn ràng và ngập tràn cát tường như ý. Nghệ thuật cắt giấy Trung Quốc phân thành hai trường phái phong cách địa phương: Cắt giấy phương Bắc mang nét thô mộc, giản dị, hào sảng và mộc mạc đậm chất đồng quê; trong khi Cắt giấy phương Nam lại vô cùng tỉ mỉ, thanh thoát, mềm mại và trong sáng. Tranh cắt giấy không chỉ mang lại hiệu ứng thị giác mạnh mẽ với sắc đỏ may mắn mà còn gửi gắm khát vọng tha thiết của người lao động về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc và bình an. Năm 2009, Nghệ thuật Cắt giấy Trung Quốc đã được UNESCO chính thức ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Nghệ thuật cắt giấy (剪纸 - Tiễn chỉ) đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Xuất hiện từ thời Nam Bắc triều, thường dùng giấy đỏ cắt dán lên khung cửa sổ đón Tết (gọi là Song hoa 窗花), dán chữ Hỷ (喜, 囍) trong đám cưới hay dán hình Phúc (福) đón xuân. Phân thành hai trường phái: Cắt giấy phương Bắc (thô mộc, hào sảng) và Cắt giấy phương Nam (tỉ mỉ, thanh tú).

10 蜡染和蓝印花布 (Nhuộm Sáp & Vải Hoa Lam Dân Gian)

Tr. 204 – 205 (PDF tr. 217 – 218)
Tượng Sư tử đá canh gác trước cung điện hoàng gia và 501 chú sư tử trên Cầu Lư Câu trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 212 – 213).
📷 Hình ảnh minh họa: Tượng Sư tử đá canh gác trước cung điện hoàng gia và 501 chú sư tử trên Cầu Lư Câu trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 212 – 213).

在zài中zhōng国guó古gǔ代dài建jiàn筑zhù的de大dà门mén两liǎng侧cè,常cháng常cháng可kě以yǐ看kàn到dào一yí对duì威wēi武wǔ庄zhuāng严yán的de石shí狮shī子zi。狮shī子zi并bìng非fēi中zhōng国guó原yuán产chǎn的de动dòng物wù,东dōng汉hàn时shí期qī,西xī域yù使shǐ者zhě把bǎ狮shī子zi作zuò为wéi贡gòng品pǐn进jìn献xiàn给gěi汉hàn朝cháo皇huáng帝dì,狮shī子zi威wēi武wǔ雄xióng壮zhuàng的de形xíng象xiàng深shēn受shòu中zhōng国guó人rén的de喜xǐ爱ài。随suí着zhe佛fó教jiào的de传chuán入rù,狮shī子zi被bèi赋fù予yǔ了le神shén圣shèng的de色sè彩cǎi,被bèi视shì为wèi文wén殊shū菩pú萨sà的de坐zuò骑qí,具jù有yǒu辟bì邪xié护hù法fǎ、镇zhèn宅zhái安ān宁níng的de作zuò用yòng。所suǒ以yǐ人rén们men在zài修xiū建jiàn宫gōng殿diàn、府fǔ第dì、房fáng屋wū及jí陵líng墓mù时shí,都dōu喜xǐ欢huan在zài门mén前qián安ān放fàng一yí对duì石shí雕diāo的de狮shī子zi,用yòng来lái镇zhèn守shǒu大dà门mén,显xiǎn示shì主zhǔ人rén的de威wēi严yán和hé权quán势shì。在zài中zhōng國guó古gǔ代dài建jiàn築zhù的de大dà門mén兩liǎng側cè,常cháng常cháng可kě以yǐ看kàn到dào一yí對duì威wēi武wǔ莊zhuāng嚴yán的de石shí獅shī子zǐ。獅shī子zǐ並bìng非fēi中zhōng國guó原yuán產chǎn的de動dòng物wù,東dōng漢hàn時shí期qī,西xī域yù使shǐ者zhě把bǎ獅shī子zǐ作zuò為wéi貢gòng品pǐn進jìn獻xiàn給gěi漢hàn朝cháo皇huáng帝dì,獅shī子zǐ威wēi武wǔ雄xióng壯zhuàng的de形xíng象xiàng深shēn受shòu中zhōng國guó人rén的de喜xǐ愛ài。隨suí著zhù佛fó教jiào的de傳chuán入rù,獅shī子zǐ被bèi賦fù予yǔ了le神shén聖shèng的de色sè彩cǎi,被bèi視shì為wéi文wén殊shū菩pú薩sà的de坐zuò騎qí,具jù有yǒu辟bì邪xié護hù法fǎ、鎮zhèn宅zhái安ān寧níng的de作zuò用yòng。所suǒ以yǐ人rén們mén在zài修xiū建jiàn宮gōng殿diàn、府fǔ第dì、房fáng屋wū及jí陵líng墓mù時shí,都dōu喜xǐ歡huān在zài門mén前qián安ān放fàng一yí對duì石shí雕diāo的de獅shī子zǐ,用yòng來lái鎮zhèn守shǒu大dà門mén,顯xiǎn示shì主zhǔ人rén的de威wēi嚴yán和hé權quán勢shì。

👉 Ở hai bên cổng lớn của các công trình kiến trúc cổ đại Trung Quốc — từ hoàng cung, dinh thự phủ đệ cho đến đền chùa và lăng tẩm — người ta thường bắt gặp một cặp sư tử đá sừng sững uy nghi và dũng mãnh. Sư tử vốn không phải là loài động vật bản địa sinh sống tại Trung Nguyên; vào thời Đông Hán, sứ giả các nước Tây Vực đã đem sư tử làm cống phẩm quý giá dâng lên hoàng đế nhà Hán, và hình ảnh oai phong lẫm liệt của chúa sơn lâm lập tức được người dân Trung Hoa vô cùng yêu chuộng. Cùng với sự truyền nhập của Phật giáo, hình tượng sư tử được khoác lên sắc màu thiêng liêng huyền bí, được xem là linh thú cưỡi của Bồ Tát Văn Thù, mang năng lực trừ tà hộ pháp, trấn trạch giữ yên bờ cõi. Bởi vậy khi xây dựng cung điện, phủ quan, tư gia quý tộc hay lăng tẩm hoàng gia, tiền nhân đều thích tạc một cặp sư tử bằng đá uy nghi đặt trước cổng chính để trấn giữ sơn môn và phô trương uy quyền hiển hách của gia chủ.

中zhōng国guó石shí狮shī子zi的de摆bǎi放fàng有yǒu严yán格gé的de讲jiǎng究jiū,通tōng常cháng是shì成chéng双shuāng成chéng对duì出chū现xiàn,遵zūn循xún“男nán左zuǒ女nǚ右yòu”的de传chuán统tǒng规guī则zé:面miàn向xiàng大dà门mén,左zuǒ边biān是shì一yì只zhī脚jiǎo踏tà绣xiù球qiú的de雄xióng狮shī,象xiàng征zhēng着zhe威wēi震zhèn四sì海hǎi、统tǒng领lǐng权quán力lì;右yòu边biān是shì一yì只zhī脚jiǎo下xià抚fǔ弄nòng幼yòu狮shī的de雌cí狮shī,象xiàng征zhēng着zhe子zǐ嗣sì昌chāng盛shèng、代dài代dài相xiāng传chuán。石shí狮shī子zi的de雕diāo刻kè风fēng格gé南nán北běi不bù同tóng:北běi方fāng的de石shí狮shī造zào型xíng雄xióng壮zhuàng威wēi严yán,气qì宇yǔ轩xuān昂áng,线xiàn条tiáo苍cāng劲jìng有yǒu力lì;南nán方fāng的de石shí狮shī则zé活huó泼pō灵líng巧qiǎo,注zhù重zhòng细xì节jié,神shén态tài较jiào为wéi温wēn顺shùn可kě爱ài。除chú了le宫gōng廷tíng门mén前qián的de石shí狮shī,北běi京jīng卢lú沟gōu桥qiáo栏lán杆gān上shàng雕diāo刻kè的de数shù百bǎi只zhī形xíng态tài各gè异yì的de石shí狮shī子zi也yě是shì中zhōng国guó石shí雕diāo艺yì术shù的de杰jié作zuò,人rén们men常cháng说shuō“卢lú沟gōu桥qiáo的de石shí狮shī子zi——数shǔ不bù清qīng”,可kě见jiàn卢lú沟gōu桥qiáo的de石shí狮shī之zhī多duō。中zhōng國guó石shí獅shī子zǐ的de擺bǎi放fàng有yǒu嚴yán格gé的de講jiǎng究jiū,通tōng常cháng是shì成chéng雙shuāng成chéng對duì出chū現xiàn,遵zūn循xún“男nán左zuǒ女nǚ右yòu”的de傳chuán統tǒng規guī則zé:面miàn向xiàng大dà門mén,左zuǒ邊biān是shì一yì隻zhī腳jiǎo踏tà繡xiù球qiú的de雄xióng獅shī,象xiàng徵zhǐ著zhù威wēi震zhèn四sì海hǎi、統tǒng領lǐng權quán力lì;右yòu邊biān是shì一yì隻zhī腳jiǎo下xià撫fǔ弄nòng幼yòu獅shī的de雌cí獅shī,象xiàng徵zhǐ著zhù子zǐ嗣sì昌chāng盛shèng、代dài代dài相xiāng傳chuán。石shí獅shī子zǐ的de雕diāo刻kè風fēng格gé南nán北běi不bù同tóng:北běi方fāng的de石shí獅shī造zào型xíng雄xióng壯zhuàng威wēi嚴yán,氣qì宇yǔ軒xuān昂áng,線xiàn條tiáo蒼cāng勁jìn有yǒu力lì;南nán方fāng的de石shí獅shī則zé活huó潑pō靈líng巧qiǎo,注zhù重zhòng細xì節jié,神shén態tài較jiào為wéi溫wēn順shùn可kě愛ài。除chú了le宮gōng廷tíng門mén前qián的de石shí獅shī,北běi京jīng盧lú溝gōu橋qiáo欄lán杆gān上shàng雕diāo刻kè的de數shù百bǎi隻zhī形xíng態tài各gè異yì的de石shí獅shī子zǐ也yě是shì中zhōng國guó石shí雕diāo藝yì術shù的de傑jié作zuò,人rén們mén常cháng說shuō“盧lú溝gōu橋qiáo的de石shí獅shī子zǐ——數shù不bù清qīng”,可kě見jiàn盧lú溝gōu橋qiáo的de石shí獅shī之zhī多duō。

👉 Cách bài trí sư tử đá của người Trung Quốc tuân thủ quy tắc phong thủy vô cùng nghiêm ngặt: luôn luôn đi theo từng cặp đực – cái và tuân theo nguyên tắc “Nam tả Nữ hữu” (nhìn từ phía trong cổng nhìn ra ngoài): phía bên tay trái là chú Sư tử đực giẫm chân lên quả cầu gấm thêu (thêu cầu), tượng trưng cho uy quyền bao trùm thiên hạ và quyền lực thống trị vững bền; phía bên tay phải là nàng Sư tử cái đang âu yếm vuốt ve chú sư tử con nằm dưới chân, tượng trưng cho con cháu sum vầy, dòng tộc hưng thịnh đời đời nối tiếp. Phong cách điêu khắc sư tử đá hai miền nam bắc cũng có sự khác biệt rõ nét: Sư tử đá phương Bắc có vóc dáng đồ sộ uy nghi, lồng ngực nở nang, khí phách ngạo nghễ và đường nét gân guốc khỏe khoắn; trong khi Sư tử đá phương Nam lại linh hoạt tinh nghịch, trau chuốt từng lọn lông xoắn ốc và mang nét mặt hiền hòa gần gũi hơn. Bên cạnh sư tử gác cổng hoàng cung, hàng trăm chú sư tử đá tạc trên lan can Cầu Lư Câu (Bắc Kinh) với câu thành ngữ lưu danh thiên cổ “Sư tử trên cầu Lư Câu — đếm không xuể” chính là tuyệt đỉnh mẫu mực của nghệ thuật điêu khắc đá cổ truyền.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Sư tử (石狮 - Thạch sư) vốn không phải loài thú bản địa của Trung Quốc mà du nhập từ Tây Vực thời Đông Hán gắn với Phật giáo. Bố cục tượng sư tử đá gác cổng luôn tuân theo quy tắc phong thủy: “Nam tả Nữ hữu (Nam Tả Nữ Hữu)”: Bên trái (nhìn từ trong ra) là Sư tử đực giẫm chân lên quả cầu thêu (tượng trưng quyền lực thống trị); bên phải là Sư tử cái ôm ấp chú sư tử con dưới chân (tượng trưng con đàn cháu đống gia đạo hưng thịnh).

11 剪纸 (Nghệ Thuật Cắt Giấy Dân Gian — Di Sản Phi Vật Thể Nhân Loại)

Tr. 206 – 207 (PDF tr. 219 – 220)
Bốn báu vật chốn văn phòng: Bút Hồ, Mực Huy, Giấy Tuyên và Nghiên Đoan trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 214 – 217).
📷 Hình ảnh minh họa: Bốn báu vật chốn văn phòng: Bút Hồ, Mực Huy, Giấy Tuyên và Nghiên Đoan trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 214 – 217).

“文wén房fáng四sì宝bǎo”是shì中zhōng国guó传chuán统tǒng书shū写xiě和hé绘huì画huà用yòng具jù笔bǐ、墨mò、纸zhǐ、砚yàn的de统tǒng称chēng。在zài数shù千qiān年nián的de中zhōng华huá文wén明míng史shǐ中zhōng,文wén房fáng四sì宝bǎo不bù仅jǐn是shì文wén人rén墨mò客kè不bù可kě或huò缺quē的de创chuàng作zuò工gōng具jù,更gèng演yǎn变biàn成chéng为wéi独dú特tè的de文wén化huà载zǎi体tǐ和hé具jù有yǒu极jí高gāo艺yì术shù价jià值zhí的de工gōng艺yì品pǐn。在zài中zhōng国guó历lì史shǐ上shàng,生shēng产chǎn文wén房fáng四sì宝bǎo的de地dì方fāng很hěn多duō,其qí中zhōng以yǐ浙zhè江jiāng湖hú州zhōu的de毛máo笔bǐ(湖hú笔bǐ)、安ān徽huī徽huī州zhōu的de墨mò(徽huī墨mò)、安ān徽huī宣xuān城chéng的de纸zhǐ(宣xuān纸zhǐ)以yǐ及jí广guǎng东dōng端duān州zhōu的de砚yàn(端duān砚yàn)最zuì为wèi著zhù名míng,被bèi誉yù为wéi文wén房fáng四sì宝bǎo中zhōng的de“四sì大dà名míng品pǐn”。“文wén房fáng四sì寶bǎo”是shì中zhōng國guó傳chuán統tǒng書shū寫xiě和hé繪huì畫huà用yòng具jù筆bǐ、墨mò、紙zhǐ、硯yàn的de統tǒng稱chēng。在zài數shù千qiān年nián的de中zhōng華huá文wén明míng史shǐ中zhōng,文wén房fáng四sì寶bǎo不bù僅jǐn是shì文wén人rén墨mò客kè不bù可kě或huò缺quē的de創chuàng作zuò工gōng具jù,更gèng演yǎn變biàn成chéng為wéi獨dú特tè的de文wén化huà載zài體tǐ和hé具jù有yǒu極jí高gāo藝yì術shù價jià值zhí的de工gōng藝yì品pǐn。在zài中zhōng國guó歷lì史shǐ上shàng,生shēng產chǎn文wén房fáng四sì寶bǎo的de地dì方fāng很hěn多duō,其qí中zhōng以yǐ浙zhè江jiāng湖hú州zhōu的de毛máo筆bǐ(湖hú筆bǐ)、安ān徽huī徽huī州zhōu的de墨mò(徽huī墨mò)、安ān徽huī宣xuān城chéng的de紙zhǐ(宣xuān紙zhǐ)以yǐ及jí廣guǎng東dōng端duān州zhōu的de硯yàn(端duān硯yàn)最zuì為wéi著zhù名míng,被bèi譽yù為wéi文wén房fáng四sì寶bǎo中zhōng的de“四sì大dà名míng品pǐn”。

👉 “Văn Phòng Tứ Bảo” (Bốn món báu chốn thư phòng) là danh xưng chung chỉ bốn công cụ truyền thống không thể thiếu trong nghệ thuật viết thư pháp và vẽ tranh thủy mặc của người Trung Hoa: Bút lông, Mực thỏi, Giấy Tuyên và Nghiên đá. Trong suốt mấy nghìn năm lịch sử văn minh Hoa Hạ, Văn phòng tứ bảo không chỉ là công cụ sáng tác của các bậc tao nhân mặc khách mà còn trở thành biểu tượng tinh thần thanh cao và những tác phẩm thủ công mỹ nghệ mang giá trị văn hóa vô giá. Trên khắp đất nước có nhiều vùng sản xuất văn phòng phẩm cổ truyền, nhưng danh tiếng lẫy lừng và phẩm chất tuyệt đỉnh bậc nhất thuộc về “Tứ đại danh phẩm”: Bút lông Hồ Bút (Hồ Châu - Chiết Giang), Mực thỏi Huy Mặc (Huy Châu - An Huy), Giấy Tuyên Chỉ (Tuyên Châu - An Huy) và Nghiên đá Đoan Nghiên (Đoan Châu - Quảng Đông).

文wén房fáng四sì宝bǎo中zhōng的de笔bǐ以yǐ浙zhè江jiāng湖hú州zhōu的de“湖hú笔bǐ”最zuì负fù盛shèng名míng。湖hú笔bǐ选xuǎn用yòng优yōu质zhì山shān羊yáng毛máo、黄huáng鼠shǔ狼láng尾wěi毛máo等děng为wèi原yuán料liào,制zhì作zuò要yào经jīng过guò上shàng百bǎi道dào工gōng序xù,具jù有yǒu“尖jiān、齐qí、圆yuán、健jiàn”四sì大dà特tè点diǎn,书shū写xiě起qǐ来lái得de心xīn应yìng手shǒu。墨mò以yǐ安ān徽huī黄huáng山shān一yí带dài出chū产chǎn的de“徽huī墨mò”最zuì为wèi著zhù名míng。徽huī墨mò以yǐ松sōng烟yān、桐tóng油yóu烟yān等děng为wèi原yuán料liào,加jiā入rù麝shè香xiāng、金jīn箔bó等děng名míng贵guì药yào材cái香xiāng料liào,经jīng过guò千qiān锤chuí百bǎi炼liàn制zhì成chéng,具jù有yǒu“落luò纸zhǐ如rú漆qī、万wàn载zǎi存cún真zhēn、光guāng泽zé如rú玉yù、香xiāng味wèi浓nóng郁yù”的de美měi誉yù。宣xuān纸zhǐ因yīn原yuán产chǎn于yú安ān徽huī宣xuān城chéng而ér得dé名míng,采cǎi用yòng青qīng檀tán树shù皮pí和hé沙shā田tián稻dào草cǎo制zhì成chéng,纸zhǐ质zhì绵mián韧rèn,洁jié白bái细xì腻nì,吸xī水shuǐ润rùn墨mò性xìng极jí佳jiā,被bèi誉yù为wéi“纸zhǐ中zhōng之zhī王wáng”和hé“千qiān年nián寿shòu纸zhǐ”。文wén房fáng四sì寶bǎo中zhōng的de筆bǐ以yǐ浙zhè江jiāng湖hú州zhōu的de“湖hú筆bǐ”最zuì負fù盛shèng名míng。湖hú筆bǐ選xuǎn用yòng優yōu質zhì山shān羊yáng毛máo、黃huáng鼠shǔ狼láng尾wěi毛máo等děng為wéi原yuán料liào,製zhì作zuò要yào經jīng過guò上shàng百bǎi道dào工gōng序xù,具jù有yǒu“尖jiān、齊qí、圓yuán、健jiàn”四sì大dà特tè點diǎn,書shū寫xiě起qǐ來lái得dé心xīn應yīng手shǒu。墨mò以yǐ安ān徽huī黃huáng山shān一yí帶dài出chū產chǎn的de“徽huī墨mò”最zuì為wéi著zhù名míng。徽huī墨mò以yǐ松sōng煙yān、桐tóng油yóu煙yān等děng為wéi原yuán料liào,加jiā入rù麝shè香xiāng、金jīn箔bó等děng名míng貴guì藥yào材cái香xiāng料liào,經jīng過guò千qiān錘chuí百bǎi煉liàn製zhì成chéng,具jù有yǒu“落luò紙zhǐ如rú漆qī、萬wàn載zài存cún真zhēn、光guāng澤zé如rú玉yù、香xiāng味wèi濃nóng郁yù”的de美měi譽yù。宣xuān紙zhǐ因yīn原yuán產chǎn於wū安ān徽huī宣xuān城chéng而ér得dé名míng,採cǎi用yòng青qīng檀tán樹shù皮pí和hé沙shā田tián稻dào草cǎo製zhì成chéng,紙zhǐ質zhì綿mián韌rèn,潔jié白bái細xì膩nì,吸xī水shuǐ潤rùn墨mò性xìng極jí佳jiā,被bèi譽yù為wéi“紙zhǐ中zhōng之zhī王wáng”和hé“千qiān年nián壽shòu紙zhǐ”。

👉 Trong bốn món báu, cây bút lông được tôn vinh hàng đầu là “Hồ Bút” của vùng Hồ Châu (Chiết Giang). Hồ Bút được tuyển chọn kỹ lưỡng từ lông dê núi thượng hạng, lông đuôi chồn vàng dẻo dai, trải qua hơn một trăm công đoạn thủ công nghiêm ngặt và hội tụ đủ 4 tiêu chuẩn vàng: “Tiêm (đầu ngọn nhọn sắc), Tề (lông chụm đều phẳng), Viên (bầu bút tròn đầy) và Kiện (sức đàn hồi dẻo dai khỏe khoắn)”, giúp người viết vung bút tự nhiên như ý. Mực thỏi trứ danh nhất là “Huy Mặc” của vùng Huy Châu (An Huy). Huy Mặc được luyện từ muội khói gỗ thông già ngàn năm (Tùng yên) hoặc dầu trẩu, phối trộn với xạ hương, vàng ròng dát mỏng và các vị thuốc bắc quý hiếm, trải qua hàng vạn nhát búa giã nhuyễn mà thành; mực có phẩm chất trác tuyệt: “Viết lên giấy đen nhánh như sơn, muôn năm không phai màu, ánh men bóng như ngọc và hương thơm thoang thoảng lưu giữ ngàn năm”. Còn giấy thì Giấy Tuyên (Tuyên Chỉ) của Tuyên Châu (An Huy) làm từ vỏ cây Thanh đàn và rơm rạ dẻo dai, chất giấy mịn màng bền chắc, loang mực hài hòa, ngàn năm không mục nát mối mọt, được tôn là “Vua của các loại giấy”.

砚yàn是shì研yán墨mò的de工gōng具jù。中zhōng国guó有yǒu“四sì大dà名míng砚yàn”,其qí中zhōng以yǐ广guǎng东dōng肇zhào庆qìng(古gǔ称chēng端duān州zhōu)出chū产chǎn的de“端duān砚yàn”居jū首shǒu。端duān砚yàn石shí质zhì细xì腻nì温wēn润rùn,发fā墨mò快kuài而ér不bù损sǔn毫háo,磨mó出chū的de墨mò汁zhī纯chún净jìng如rú油yóu,久jiǔ放fàng不bù干gān。文wén房fáng四sì宝bǎo不bù仅jǐn是shì实shí用yòng的de文wén具jù,更gèng融róng入rù了le雕diāo刻kè、书shū画huà、金jīn石shí等děng多duō种zhǒng艺yì术shù形xíng式shì,凝níng聚jù着zhe深shēn厚hòu的de文wén化huà底dǐ蕴yùn,是shì中zhōng华huá传chuán统tǒng文wén化huà不bù可kě磨mó灭miè的de象xiàng征zhēng。硯yàn是shì研yán墨mò的de工gōng具jù。中zhōng國guó有yǒu“四sì大dà名míng硯yàn”,其qí中zhōng以yǐ廣guǎng東dōng肇zhào慶qìng(古gǔ稱chēng端duān州zhōu)出chū產chǎn的de“端duān硯yàn”居jū首shǒu。端duān硯yàn石shí質zhì細xì膩nì溫wēn潤rùn,發fā墨mò快kuài而ér不bù損sǔn毫háo,磨mó出chū的de墨mò汁zhī純chún淨jìng如rú油yóu,久jiǔ放fàng不bú幹gàn。文wén房fáng四sì寶bǎo不bù僅jǐn是shì實shí用yòng的de文wén具jù,更gèng融róng入rù了le雕diāo刻kè、書shū畫huà、金jīn石shí等děng多duō種zhǒng藝yì術shù形xíng式shì,凝níng聚jù著zhù深shēn厚hòu的de文wén化huà底dǐ蘊yùn,是shì中zhōng華huá傳chuán統tǒng文wén化huà不bù可kě磨mó滅miè的de象xiàng徵zhǐ。

👉 Nghiên mực là công cụ để mài thỏi mực với nước thành mực nước viết chữ. Trong “Tứ đại danh nghiên” của Trung Hoa (Đoan nghiên, Hấp nghiên, Thao hà nghiên, Trừng nê nghiên), chiếc nghiên đá “Đoan Nghiên” của đất Đoan Châu (Triệu Khánh - Quảng Đông) luôn chiếm vị trí quán quân đứng đầu. Đá làm Đoan nghiên có chất đá mịn màng ấm áp như da thịt em bé, mài mực cực nhanh mà không làm tòe lông bút, mực mài ra sánh mịn như dầu và để qua đêm mực trong nghiên vẫn không hề bị khô đặc. Văn Phòng Tứ Bảo không đơn thuần là những dụng cụ học tập thông thường mà đã kết tinh tinh hoa của cả nghệ thuật điêu khắc, thư pháp, hội họa và kim thạch, chứa đựng chiều sâu triết lý phương Đông và là biểu tượng vĩnh cửu của văn hóa hiếu học Trung Hoa.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Văn Phòng Tứ Bảo (文房四宝) là 4 công cụ viết chữ và vẽ tranh truyền thống, đại diện là “Tứ đại danh phẩm”: (1) Bút lông: Hồ Bút (湖笔 - Hồ Châu, Chiết Giang); (2) Mực thỏi: Huy Mặc (徽墨 - Huy Châu, An Huy); (3) Giấy Tuyên: Tuyên Chỉ (宣纸 - Tuyên Châu, Kính Huyện, An Huy); (4) Nghiên mực: Đoan Nghiên (端砚 - Triệu Khánh, Quảng Đông — đứng đầu Tứ đại danh nghiên cùng Hấp nghiên, Diêu thạch nghiên, Trừng nê nghiên).

12 玉雕 (Điêu Khắc Ngọc Quý — Vẻ Đẹp Quân Tử Như Ngọc)

Tr. 208 – 209 (PDF tr. 221 – 222)
Kiệt tác điêu khắc ngọc bích “Đại Vũ trị thủy” tại Cố Cung Bắc Kinh nặng hơn 5 tấn trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 208 – 209).
📷 Hình ảnh minh họa: Kiệt tác điêu khắc ngọc bích “Đại Vũ trị thủy” tại Cố Cung Bắc Kinh nặng hơn 5 tấn trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 208 – 209).

玉yù雕diāo是shì中zhōng国guó最zuì古gǔ老lǎo的de雕diāo刻kè品pǐn种zhǒng之zhī一yī。早zǎo在zài新xīn石shí器qì时shí代dài晚wǎn期qī,中zhōng华huá民mín族zú就jiù有yǒu了le玉yù制zhì工gōng具jù。商shāng周zhōu时shí期qī,制zhì玉yù成chéng为wéi一yì种zhǒng专zhuān业yè,玉yù器qì成chéng了le礼lǐ仪yí用yòng具jù和hé装zhuāng饰shì佩pèi件jiàn。玉yù石shí历lì来lái被bèi人rén们men当dàng作zuò珍zhēn宝bǎo,在zài中zhōng国guó古gǔ代dài,玉yù被bèi当dāng作zuò为wéi美měi好hǎo品pǐn质zhì的de标biāo志zhì和hé君jūn子zǐ风fēng范fàn的de象xiàng征zhēng。玉yù,实shí际jì是shì优yōu质zhì的de石shí。玉yù石shí的de种zhǒng类lèi非fēi常cháng多duō,有yǒu白bái玉yù、黄huáng玉yù、碧bì玉yù、翡fěi翠cuì及jí玛mǎ瑙nǎo、绿lǜ松sōng石shí、芙fú蓉róng石shí等děng。玉yù石shí加jiā工gōng雕diāo琢zhuó成chéng为wéi精jīng美měi的de工gōng艺yì品pǐn,称chēng为wéi玉yù雕diāo。工gōng艺yì师shī在zài制zhì作zuò过guò程chéng中zhōng,根gēn据jù不bù同tóng玉yù料liào的de天tiān然rán颜yán色sè和hé自zì然rán形xíng状zhuàng,经jīng过guò精jīng心xīn设shè计jì、反fǎn复fù琢zhuó磨mó,才cái能néng把bǎ玉yù石shí雕diāo制zhì成chéng精jīng美měi的de工gōng艺yì品pǐn。玉yù雕diāo是shì中zhōng國guó最zuì古gǔ老lǎo的de雕diāo刻kè品pǐn種zhǒng之zhī一yī。早zǎo在zài新xīn石shí器qì時shí代dài晚wǎn期qī,中zhōng華huá民mín族zú就jiù有yǒu了le玉yù製zhì工gōng具jù。商shāng周zhōu時shí期qī,制zhì玉yù成chéng為wéi一yì種zhǒng專zhuān業yè,玉yù器qì成chéng了le禮lǐ儀yí用yòng具jù和hé裝zhuāng飾shì佩pèi件jiàn。玉yù石shí歷lì來lái被bèi人rén們mén當dāng作zuò珍zhēn寶bǎo,在zài中zhōng國guó古gǔ代dài,玉yù被bèi當dāng作zuò為wéi美měi好hǎo品pǐn質zhì的de標biāo誌zhì和hé君jūn子zǐ風fēng範fàn的de象xiàng徵zhǐ。玉yù,實shí際jì是shì優yōu質zhì的de石shí。玉yù石shí的de種zhǒng類lèi非fēi常cháng多duō,有yǒu白bái玉yù、黃huáng玉yù、碧bì玉yù、翡fěi翠cuì及jí瑪mǎ瑙nǎo、綠lǜ松sōng石shí、芙fú蓉róng石shí等děng。玉yù石shí加jiā工gōng雕diāo琢zhuó成chéng為wéi精jīng美měi的de工gōng藝yì品pǐn,稱chēng為wéi玉yù雕diāo。工gōng藝yì師shī在zài製zhì作zuò過guò程chéng中zhōng,根gēn據jù不bù同tóng玉yù料liào的de天tiān然rán顏yán色sè和hé自zì然rán形xíng狀zhuàng,經jīng過guò精jīng心xīn設shè計jì、反fǎn覆fù琢zhuó磨mó,才cái能néng把bǎ玉yù石shí雕diāo製zhì成chéng精jīng美měi的de工gōng藝yì品pǐn。

👉 Điêu khắc ngọc (Ngọc điêu) là một trong những thể loại điêu khắc cổ xưa bậc nhất của Trung Quốc. Ngay từ cuối thời kỳ Đồ đá mới, các bậc tiền nhân dân tộc Trung Hoa đã biết chế tác và sử dụng các công cụ, lễ khí bằng ngọc bích. Đến thời Thương – Chu, nghề chế tác ngọc đã trở thành một ngành thủ công mỹ nghệ chuyên nghiệp; ngọc khí trở thành lễ khí tế tự thiêng liêng và trang sức bội ngọc quý phái của tầng lớp quý tộc. Ngọc bích từ xưa đến nay luôn được coi là bảo vật trần gian; trong văn hóa cổ đại, ngọc được tôn vinh là biểu tượng của phẩm cách cao thượng và phong thái thanh cao của người quân tử (“Quân tử vô cố, ngọc bất ly thân”). Ngọc trên thực tế là loại đá quý tự nhiên có kết cấu mịn màng và độ trong suốt cao; các chủng loại ngọc vô cùng đa dạng: ngọc trắng (Bạch ngọc / Dương chi bạch ngọc), Hoàng ngọc, Bích ngọc, Phỉ thúy, Mã não, đá Thổ chu (Lục tùng thạch), Phù dung thạch... Quá trình gia công mài giũa đá ngọc thành tác phẩm nghệ thuật tinh mỹ được gọi là Ngọc điêu. Trong quá trình chế tác, nghệ nhân phải căn cứ vào màu sắc tự nhiên và thế đá nguyên bản của từng khối ngọc, trải qua khâu thiết kế công phu và mài giũa tỉ mỉ (như câu “Như thiết như tha, như trác như ma”) mới tạo nên những kiệt tác điêu khắc ngọc tuyệt mỹ.

玉yù雕diāo的de品pǐn种zhǒng很hěn多duō,主zhǔ要yào有yǒu人rén物wù、器qì具jù、鸟niǎo兽shòu、花huā卉huì等děng大dà件jiàn作zuò品pǐn,也yě有yǒu别bié针zhēn、戒jiè指zhǐ、印yìn章zhāng、饰shì物wù等děng小xiǎo件jiàn作zuò品pǐn。北běi京jīng的de故gù宫gōng博bó物wù院yuàn中zhōng收shōu藏cáng的de大dà型xíng玉yù雕diāo“大dà禹yǔ治zhì水shuǐ”,高gāo224厘lí米mǐ,宽kuān96厘lí米mǐ,重zhòng约yuē5300多duō千qiān克kè,充chōng分fèn显xiǎn示shì了le中zhōng国guó玉yù雕diāo的de高gāo超chāo技jì艺yì。中zhōng国guó玉yù器qì的de主zhǔ要yào产chǎn地dì有yǒu北běi京jīng、上shàng海hǎi、广guǎng州zhōu、辽liáo宁níng、江jiāng苏sū、新xīn疆jiāng等děng地dì。中zhōng国guó的de玉yù雕diāo作zuò品pǐn在zài世shì界jiè上shàng享xiǎng有yǒu很hěn高gāo的de声shēng誉yù。玉yù雕diāo的de品pǐn種zhǒng很hěn多duō,主zhǔ要yào有yǒu人rén物wù、器qì具jù、鳥niǎo獸shòu、花huā卉huì等děng大dà件jiàn作zuò品pǐn,也yě有yǒu別bié針zhēn、戒jiè指zhǐ、印yìn章zhāng、飾shì物wù等děng小xiǎo件jiàn作zuò品pǐn。北běi京jīng的de故gù宮gōng博bó物wù院yuàn中zhōng收shōu藏cáng的de大dà型xíng玉yù雕diāo“大dà禹yǔ治zhì水shuǐ”,高gāo224釐lí米mǐ,寬kuān96釐lí米mǐ,重zhòng約yuē5300多duō千qiān克kè,充chōng分fèn顯xiǎn示shì了le中zhōng國guó玉yù雕diāo的de高gāo超chāo技jì藝yì。中zhōng國guó玉yù器qì的de主zhǔ要yào產chǎn地dì有yǒu北běi京jīng、上shàng海hǎi、廣guǎng州zhōu、遼liáo寧níng、江jiāng蘇sū、新xīn疆jiāng等děng地dì。中zhōng國guó的de玉yù雕diāo作zuò品pǐn在zài世shì界jiè上shàng享xiǎng有yǒu很hěn高gāo的de聲shēng譽yù。

👉 Chủng loại tác phẩm điêu khắc ngọc vô cùng phong phú: từ các đại phẩm hoành tráng như tượng nhân vật thần tiên, đồ dùng tế lễ, muông thú chim muông, hoa lá cỏ cây; cho tới các tiểu phẩm tinh xảo như trâm cài tóc, nhẫn ngọc, con dấu ấn chương, ngọc bội đeo bên mình. Tại Viện Bảo tàng Cố Cung ở Bắc Kinh hiện đang lưu giữ kiệt tác điêu khắc ngọc bích khổng lồ mang tên “Đại Vũ trị thủy đồ ngọc sơn” có chiều cao 224 cm, rộng 96 cm và nặng tới hơn 5.300 kilôgam (hơn 5,3 tấn) — thể hiện một cách trọn vẹn và ngoạn mục đỉnh cao kỹ nghệ điêu khắc ngọc của các nghệ nhân cung đình triều Càn Long. Các trung tâm chế tác ngọc nổi danh của Trung Quốc gồm có Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu, Liêu Ninh (ngọc Tụ Nham), Giang Tô (Tô Châu) và Tân Cương (ngọc Điền Hòa). Tác phẩm điêu khắc ngọc Trung Hoa luôn nhận được sự tôn kính và ngưỡng mộ sâu sắc từ các nhà sưu tập trên khắp thế giới.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Người xưa có câu “Quân tử như ngọc (君子如玉)” — đức tính của người quân tử ví như 11 phẩm chất của ngọc (nhân, trí, nghĩa, lễ, nhạc, trung, tín, thiên, địa, đức, đạo). Ngọc điêu (玉雕) phát triển qua các thời kỳ: Ngọc Lương Chử/Hồng Sơn thời đồ đá mới → Ngọc lễ khí Thương Chu → Ngọc táng thời Hán → Ngọc thế tục thời Tống → Ngọc cung đình thời Minh Thanh. Báu vật “Đại Vũ trị thủy đồ ngọc sơn” thời Càn Long nặng 5.350 kg là ngọc sơn lớn nhất thế giới.

13 石狮 (Tượng Sư Tử Đá Canh Cổng — Biểu Tượng Uy Vũ & Cát Tường)

Tr. 210 – 211 (PDF tr. 223 – 224)
Tượng Sư tử đá canh gác trước Cung điện Tử Cấm Thành và lan can Cầu Lư Câu trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 210 – 211).
📷 Hình ảnh minh họa: Tượng Sư tử đá canh gác trước Cung điện Tử Cấm Thành và lan can Cầu Lư Câu trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 210 – 211).

狮shī子zi是shì中zhōng国guó人rén心xīn目mù中zhōng的de“灵líng兽shòu”,被bèi誉yù为wèi“百bǎi兽shòu之zhī王wáng”。在zài中zhōng国guó,随suí处chù都dōu可kě以yǐ见jiàn到dào石shí雕diāo的de狮shī子zǐ。由yóu于yú中zhōng国guó人rén把bǎ狮shī子zi视shì为wèi吉jí祥xiáng、勇yǒng敢gǎn、威wēi武wǔ的de象xiàng征zhēng,所suǒ以yǐ人rén们men在zài修xiū建jiàn宫gōng殿diàn、府fǔ第dì、房fáng屋wū及jí陵líng墓mù时shí,总zǒng喜xǐ欢huan用yòng石shí头tóu雕diāo成chéng各gè种zhǒng各gè样yàng的de狮shī子zi,安ān放fàng在zài门mén口kǒu,用yòng来lái“驱qū魔mó避bì邪xié”,把bǎ守shǒu大dà门mén。在zài古gǔ代dài,设shè置zhì石shí狮shī子zi是shì有yǒu一yí定dìng规guī矩jǔ的de,一yì般bān门mén左zuǒ边biān的de是shì雄xióng狮shī,雄xióng狮shī的de右yòu脚jiǎo踩cǎi着zhe一yì只zhī绣xiù球qiú象xiàng征zhēng威wēi力lì。门mén右yòu边biān的de是shì雌cí狮shī,雌cí狮shī用yòng左zuǒ脚jiǎo抚fǔ慰wèi小xiǎo狮shī子zi,象xiàng征zhēng子zǐ孙sūn昌chāng盛shèng。在zài中zhōng国guó历lì史shǐ上shàng,北běi京jīng曾céng是shì五wǔ个gè封fēng建jiàn王wáng朝cháo的de都dū城chéng,因yīn此cǐ,在zài北běi京jīng城chéng内nèi外wài,遗yí存cún下xià许xǔ许xǔ多duō多duō各gè式shì各gè样yàng的de石shí狮shī。獅shī子zǐ是shì中zhōng國guó人rén心xīn目mù中zhōng的de“靈líng獸shòu”,被bèi譽yù為wéi“百bǎi獸shòu之zhī王wáng”。在zài中zhōng國guó,隨suí處chǔ都dōu可kě以yǐ見jiàn到dào石shí雕diāo的de獅shī子zǐ。由yóu於wū中zhōng國guó人rén把bǎ獅shī子zǐ視shì為wéi吉jí祥xiáng、勇yǒng敢gǎn、威wēi武wǔ的de象xiàng徵zhǐ,所suǒ以yǐ人rén們mén在zài修xiū建jiàn宮gōng殿diàn、府fǔ第dì、房fáng屋wū及jí陵líng墓mù時shí,總zǒng喜xǐ歡huān用yòng石shí頭tóu雕diāo成chéng各gè種zhǒng各gè樣yàng的de獅shī子zǐ,安ān放fàng在zài門mén口kǒu,用yòng來lái“驅qū魔mó避bì邪xié”,把bǎ守shǒu大dà門mén。在zài古gǔ代dài,設shè置zhì石shí獅shī子zǐ是shì有yǒu一yí定dìng規guī矩jǔ的de,一yì般bān門mén左zuǒ邊biān的de是shì雄xióng獅shī,雄xióng獅shī的de右yòu腳jiǎo踩cǎi著zhù一yì隻zhī繡xiù球qiú象xiàng徵zhǐ威wēi力lì。門mén右yòu邊biān的de是shì雌cí獅shī,雌cí獅shī用yòng左zuǒ腳jiǎo撫fǔ慰wèi小xiǎo獅shī子zǐ,象xiàng徵zhǐ子zǐ孫sūn昌chāng盛shèng。在zài中zhōng國guó歷lì史shǐ上shàng,北běi京jīng曾céng是shì五wǔ個gè封fēng建jiàn王wáng朝cháo的de都dū城chéng,因yīn此cǐ,在zài北běi京jīng城chéng內nèi外wài,遺yí存cún下xià許xū許xū多duō多duō各gè式shì各gè樣yàng的de石shí獅shī。

👉 Sư tử trong tâm thức của người Trung Quốc là một loài “linh thú” dũng mãnh, được tôn xưng là “Chúa tể muôn loài thú (Bách thú chi vương)”. Khắp đất nước Trung Hoa, người ta có thể bắt gặp những pho tượng sư tử đá uy nghi ở mọi nẻo đường. Bởi vì người xưa coi sư tử là biểu tượng thiêng liêng của sự cát tường, lòng dũng cảm và uy phong hiển hách, nên khi xây đắp cung điện hoàng gia, phủ đệ quan viên, dinh thự hay lăng tẩm đế vương, tiền nhân luôn thích tạc những bức tượng sư tử đá phong phú đặt ở hai bên cổng lớn để “trừ tà xua quỷ” và canh giữ sơn môn. Vào thời cổ đại, việc bài trí sư tử đá có quy thức rất nghiêm cẩn: thông thường bên tay trái cổng lớn (từ trong nhìn ra) là chú Sư tử đực, chân phải đạp lên quả cầu gấm thêu (thêu cầu) tượng trưng cho uy quyền thống trị thiên hạ; còn bên tay phải là nàng Sư tử cái, chân trái nhẹ nhàng âu yếm vuốt ve chú sư tử con nằm dưới bụng tượng trưng cho sự sinh sôi nảy nở, con đàn cháu đống hiển vinh đời đời. Trong lịch sử, Bắc Kinh từng là kinh đô của năm triều đại phong kiến (Liêu, Kim, Nguyên, Minh, Thanh), bởi vậy trong và ngoài kinh thành còn lưu giữ vô vàn pho tượng sư tử đá với đủ mọi hình thái độc đáo.

其qí中zhōng,天tiān安ān门mén前qián的de那nà对duì最zuì大dà,中zhōng山shān公gōng园yuán社shè稷jì坛tán门mén外wài的de那nà对duì最zuì古gǔ老lǎo。人rén们men常cháng说shuō“卢lú沟gōu桥qiáo的de石shí狮shī子zi——数shǔ不bù清qīng”,可kě见jiàn卢lú沟gōu桥qiáo的de石shí狮shī之zhī多duō。现xiàn在zài人rén们men在zài北běi京jīng看kàn到dào的de石shí狮shī,大dà多duō是shì明míng清qīng时shí代dài的de工gōng匠jiàng们men雕diāo刻kè的de,显xiǎn得de比bǐ较jiào温wēn顺shùn。如rú果guǒ要yào看kàn汉hàn唐táng时shí期qī强qiáng健jiàn威wēi猛měng的de石shí狮shī,只zhǐ能néng到dào中zhōng国guó的de另lìng一yí个gè古gǔ都dōu西xī安ān去qù观guān赏shǎng了le。如rú今jīn,石shí狮shī作zuò为wéi威wēi武wǔ和hé吉jí祥xiáng的de象xiàng征zhēng,又yòu出chū现xiàn在zài繁fán华huá的de街jiē市shì和hé银yín行háng、商shāng厦shà、公gōng园yuán的de门mén前qián。据jù说shuō,狮shī子zi爱ài玩wán“夜yè明míng珠zhū”,所suǒ以yǐ,石shí狮shī的de口kǒu中zhōng多duō半bàn都dōu含hán着zhe一yì颗kē能néng活huó动dòng的de圆yuán球qiú。其qí中zhōng,天tiān安ān門mén前qián的de那nà對duì最zuì大dà,中zhōng山shān公gōng園yuán社shè稷jì壇tán門mén外wài的de那nà對duì最zuì古gǔ老lǎo。人rén們mén常cháng說shuō“盧lú溝gōu橋qiáo的de石shí獅shī子zǐ——數shù不bù清qīng”,可kě見jiàn盧lú溝gōu橋qiáo的de石shí獅shī之zhī多duō。現xiàn在zài人rén們mén在zài北běi京jīng看kàn到dào的de石shí獅shī,大dà多duō是shì明míng清qīng時shí代dài的de工gōng匠jiàng們mén雕diāo刻kè的de,顯xiǎn得dé比bǐ較jiào溫wēn順shùn。如rú果guǒ要yào看kàn漢hàn唐táng時shí期qī強qiáng健jiàn威wēi猛měng的de石shí獅shī,只zhǐ能néng到dào中zhōng國guó的de另lìng一yí個gè古gǔ都dōu西xī安ān去qù觀guān賞shǎng了le。如rú今jīn,石shí獅shī作zuò為wéi威wēi武wǔ和hé吉jí祥xiáng的de象xiàng徵zhǐ,又yòu出chū現xiàn在zài繁fán華huá的de街jiē市shì和hé銀yín行xíng、商shāng廈shà、公gōng園yuán的de門mén前qián。據jù說shuō,獅shī子zǐ愛ài玩wán“夜yè明míng珠zhū”,所suǒ以yǐ,石shí獅shī的de口kǒu中zhōng多duō半bàn都dōu含hán著zhù一yì顆kē能néng活huó動dòng的de圓yuán球qiú。

👉 Trong số đó, cặp sư tử đá đặt trước thềm Thiên An Môn là đồ sộ nguy nga nhất; còn cặp sư tử đá ngoài cổng đàn Xã Tắc trong Công viên Trung Sơn là cổ xưa nhất. Người dân lưu truyền câu thành ngữ nổi tiếng: “Sư tử trên cầu Lư Câu — đếm không xuể”, đủ thấy số lượng sư tử đá trên cầu Lư Câu phong phú biết nhường nào (tổng cộng 501 con tạc từ thời Kim). Sư tử đá mà du khách nhìn thấy ở Bắc Kinh ngày nay đa phần do các nghệ nhân thời Minh – Thanh điêu khắc nên mang dáng vẻ thuần hậu, điềm tĩnh hơn; nếu muốn chiêm ngưỡng những pho tượng sư tử đá dũng mãnh, cuồn cuộn cơ bắp thời Hán – Đường thì phải đến cố đô Tây An mới thưởng ngoạn được trọn vẹn. Ngày nay, với tư cách là biểu tượng của uy vũ và cát tường may mắn, hình tượng sư tử đá lại xuất hiện trang trọng trước cổng các trụ sở ngân hàng, tòa nhà thương mại sầm uất và công viên hoa viên. Dân gian truyền tụng rằng sư tử rất thích đùa nghịch hạt “Dạ minh châu”, bởi vậy trong miệng các chú sư tử đá hầu hết đều ngậm một viên bi đá tròn lăn qua lăn lại tự do bên trong mà không hề rơi ra ngoài — một kỹ thuật đục đá rỗng ruột tuyệt luân của các nghệ nhân dân gian.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Sư tử đá (石狮 - Thạch sư) là linh thú canh cổng mang ý nghĩa “Trấn trạch trừ tà, uy vũ cát tường”. Đôi sư tử lớn nhất đặt trước cổng Thiên An Môn (Bắc Kinh), đôi cổ xưa nhất đặt tại đàn Xã Tắc (Công viên Trung Sơn). Thành ngữ nổi tiếng “Sư tử cầu Lư Câu — đếm không xuể (卢沟桥的石狮子——数不清)” nhắc đến 501 pho tượng sư tử đá sống động tạc từ thời Kim trên cầu Lư Câu.

14 文房四宝 (Văn Phòng Tứ Bảo: Bút Hồ, Mực Huy, Giấy Tuyên, Nghiên Đoan)

Tr. 212 – 213 (PDF tr. 225 – 226)
Bốn món báu chốn thư phòng: Giấy Tuyên, Mực Huy, Bút Hồ và Nghiên Đoan trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 212 – 215).
📷 Hình ảnh minh họa: Bốn món báu chốn thư phòng: Giấy Tuyên, Mực Huy, Bút Hồ và Nghiên Đoan trong sách 《中国文化常识》 (Tr. 212 – 215).

自zì古gǔ以yǐ来lái,人rén们men写xiě字zì作zuò画huà离lí不bù开kāi纸zhǐ、墨mò、笔bǐ、砚yàn。这zhè四sì种zhǒng文wén具jù被bèi称chēng为wèi“文wén房fáng四sì宝bǎo”。中zhōng国guó文wén房fáng四sì宝bǎo的de品pǐn种zhǒng十shí分fēn丰fēng富fù。其qí中zhōng最zuì著zhù名míng的de是shì宣xuān纸zhǐ、徽huī墨mò、湖hú笔bǐ和hé端duān砚yàn。宣xuān纸zhǐ是shì一yì种zhǒng名míng贵guì的de纸zhǐ张zhāng,早zǎo在zài唐táng代dài,就jiù已yǐ经jīng作zuò为wéi贡gòng品pǐn献xiàn给gěi皇huáng帝dì。由yóu于yú这zhè种zhǒng纸zhǐ的de产chǎn地dì在zài安ān徽huī省shěng的de宣xuān城chéng附fù近jìn,所suǒ以yǐ被bèi人rén们men称chēng为wéi“宣xuān纸zhǐ”。宣xuān纸zhǐ洁jié白bái、细xì密mì、均jūn匀yún、柔róu软ruǎn,拉lā力lì大dà,吸xī水shuǐ力lì强qiáng,墨mò色sè一yí落luò到dào纸zhǐ上shàng,就jiù能néng很hěn快kuài渗shèn透tòu,最zuì能néng表biǎo现xiàn出chū中zhōng国guó书shū法fǎ和hé绘huì画huà的de特tè点diǎn。由yóu于yú宣xuān纸zhǐ存cún放fàng很hěn长cháng时shí间jiān都dōu不bú会huì破pò碎suì、变biàn色sè,也yě不bú易yì被bèi虫chóng蛀zhù,所suǒ以yǐ,很hěn多duō中zhōng国guó古gǔ代dài的de宣xuān纸zhǐ字zì画huà保bǎo存cún了le几jǐ百bǎi年nián、上shàng千qiān年nián,仍réng然rán完wán好hǎo无wú损sǔn。自zì古gǔ以yǐ來lái,人rén們mén寫xiě字zì作zuò畫huà離lí不bù開kāi紙zhǐ、墨mò、筆bǐ、硯yàn。這zhè四sì種zhǒng文wén具jù被bèi稱chēng為wéi“文wén房fáng四sì寶bǎo”。中zhōng國guó文wén房fáng四sì寶bǎo的de品pǐn種zhǒng十shí分fēn豐fēng富fù。其qí中zhōng最zuì著zhù名míng的de是shì宣xuān紙zhǐ、徽huī墨mò、湖hú筆bǐ和hé端duān硯yàn。宣xuān紙zhǐ是shì一yì種zhǒng名míng貴guì的de紙zhǐ張zhāng,早zǎo在zài唐táng代dài,就jiù已yǐ經jīng作zuò為wéi貢gòng品pǐn獻xiàn給gěi皇huáng帝dì。由yóu於wū這zhè種zhǒng紙zhǐ的de產chǎn地dì在zài安ān徽huī省shěng的de宣xuān城chéng附fù近jìn,所suǒ以yǐ被bèi人rén們mén稱chēng為wéi“宣xuān紙zhǐ”。宣xuān紙zhǐ潔jié白bái、細xì密mì、均jūn勻yún、柔róu軟ruǎn,拉lā力lì大dà,吸xī水shuǐ力lì強qiáng,墨mò色sè一yí落luò到dào紙zhǐ上shàng,就jiù能néng很hěn快kuài滲shèn透tòu,最zuì能néng表biǎo現xiàn出chū中zhōng國guó書shū法fǎ和hé繪huì畫huà的de特tè點diǎn。由yóu於wū宣xuān紙zhǐ存cún放fàng很hěn長cháng時shí間jiàn都dōu不bú會huì破pò碎suì、變biàn色sè,也yě不bú易yì被bèi蟲chóng蛀zhù,所suǒ以yǐ,很hěn多duō中zhōng國guó古gǔ代dài的de宣xuān紙zhǐ字zì畫huà保bǎo存cún了le幾jī百bǎi年nián、上shàng千qiān年nián,仍réng然rán完wán好hǎo無wú損sǔn。

👉 Từ thời xa xưa, người đọc sách khi viết chữ đề thơ hay vẽ tranh thủy mặc không thể nào thiếu bốn công cụ thiêng liêng: Giấy, Mực, Bút và Nghiên. Bốn loại văn phòng phẩm truyền thống này được trân trọng gọi là “Văn Phòng Tứ Bảo” (Bốn món báu chốn thư phòng). Chủng loại của Văn phòng tứ bảo vô cùng phong phú, nhưng trứ danh và phẩm cấp thượng thặng nhất trên đời gồm có: Giấy Tuyên (Tuyên chỉ), Mực Huy (Huy mặc), Bút Hồ (Hồ bút) và Nghiên Đoan (Đoan nghiên). Giấy Tuyên là một loại giấy cực kỳ danh giá và quý báu; ngay từ thời nhà Đường đã được chọn làm cống phẩm thượng hạng tiến cống lên hoàng đế. Bởi vì loại giấy này được sản xuất tại vùng lân cận thành phủ Tuyên Thành thuộc tỉnh An Huy nên được người đời gọi là “Giấy Tuyên”. Giấy Tuyên có màu trắng ngà thanh khiết, bề mặt mịn màng, thớ sợi đan xen đồng đều, mềm mại mà dai dẻo chịu lực căng cực tốt và hút nước loang mực tài tình: khi nét mực chạm vào mặt giấy là lập tức thẩm thấu tự nhiên, biểu hiện xuất thần từng sắc độ đậm nhạt của nghệ thuật thư pháp và hội họa thủy mặc. Do giấy Tuyên dù cất giữ hàng trăm năm cũng không hề giòn rách, không ố màu và không bị mối mọt gặm nhấm, nên biết bao kiệt tác thư họa cổ đại trải qua hàng ngàn năm phong trần đến nay vẫn còn nguyên vẹn không tì vết.

历lì代dài的de中zhōng国guó书shū画huà家jiā对duì用yòng墨mò都dōu十shí分fēn讲jiǎng究jiū。安ān徽huī徽huī州zhōu生shēng产chǎn的de徽huī墨mò是shì中zhōng国guó最zuì好hǎo的de墨mò。徽huī墨mò从cóng唐táng朝cháo开kāi始shǐ生shēng产chǎn,到dào现xiàn在zài已yǐ经jīng有yǒu1000多duō年nián的de历lì史shǐ。由yóu于yú制zhì作zuò徽huī墨mò的de原yuán料liào中zhōng加jiā入rù了le名míng贵guì的de中zhōng药yào和hé香xiāng料liào,有yǒu的de还hái加jiā入rù了le黄huáng金jīn,所suǒ以yǐ,这zhè种zhǒng墨mò不bú但dàn色sè泽zé黑hēi润rùn,而ér且qiě香xiāng气qì浓nóng郁yù,保bǎo存cún几jǐ十shí年nián后hòu仍réng然rán可kě以yǐ使shǐ用yòng。文wén房fáng四sì宝bǎo中zhōng的de笔bǐ指zhǐ毛máo笔bǐ。毛máo笔bǐ的de生shēng产chǎn和hé使shǐ用yòng可kě以yǐ追zhuī溯sù到dào几jǐ千qiān年nián以yǐ前qián。毛máo笔bǐ的de原yuán料liào主zhǔ要yào是shi兽shòu毛máo和hé竹zhú管guǎn。制zhì作zuò一yì支zhī好hǎo的de毛máo笔bǐ要yào经jīng过guò70多duō道dào工gōng序xù,制zhì笔bǐ工gōng人rén们men要yào从cóng千qiān千qiān万wàn万wàn根gēn羊yáng毛máo、兔tù毛máo、黄huáng鼠shǔ狼láng毛máo中zhōng一yì根gēn一yi根gēn地dì挑tiāo选xuǎn,然rán后hòu进jìn行xíng搭dā配pèi组zǔ合hé,才cái能néng制zhì成chéng优yōu质zhì的de毛máo笔bǐ。歷lì代dài的de中zhōng國guó書shū畫huà家jiā對duì用yòng墨mò都dōu十shí分fēn講jiǎng究jiū。安ān徽huī徽huī州zhōu生shēng產chǎn的de徽huī墨mò是shì中zhōng國guó最zuì好hǎo的de墨mò。徽huī墨mò從cóng唐táng朝cháo開kāi始shǐ生shēng產chǎn,到dào現xiàn在zài已yǐ經jīng有yǒu1000多duō年nián的de歷lì史shǐ。由yóu於wū製zhì作zuò徽huī墨mò的de原yuán料liào中zhōng加jiā入rù了le名míng貴guì的de中zhōng藥yào和hé香xiāng料liào,有yǒu的de還huán加jiā入rù了le黃huáng金jīn,所suǒ以yǐ,這zhè種zhǒng墨mò不bú但dàn色sè澤zé黑hēi潤rùn,而ér且qiě香xiāng氣qì濃nóng郁yù,保bǎo存cún幾jī十shí年nián後hòu仍réng然rán可kě以yǐ使shǐ用yòng。文wén房fáng四sì寶bǎo中zhōng的de筆bǐ指zhǐ毛máo筆bǐ。毛máo筆bǐ的de生shēng產chǎn和hé使shǐ用yòng可kě以yǐ追zhuī溯sù到dào幾jī千qiān年nián以yǐ前qián。毛máo筆bǐ的de原yuán料liào主zhǔ要yào是shi獸shòu毛máo和hé竹zhú管guǎn。製zhì作zuò一yì支zhī好hǎo的de毛máo筆bǐ要yào經jīng過guò70多duō道dào工gōng序xù,制zhì筆bǐ工gōng人rén們mén要yào從cóng千qiān千qiān萬wàn萬wàn根gēn羊yáng毛máo、兔tù毛máo、黃huáng鼠shǔ狼láng毛máo中zhōng一yì根gēn一yi根gēn地dì挑tiāo選xuǎn,然rán後hòu進jìn行xíng搭dā配pèi組zǔ合hé,才cái能néng製zhì成chéng優yōu質zhì的de毛máo筆bǐ。

👉 Các bậc thư họa gia qua từng triều đại đều đặc biệt kỹ tính và khắt khe trong việc chọn mực. Mực thỏi Huy Mặc sản xuất tại vùng đất Huy Châu (tỉnh An Huy) được công nhận là loại mực thượng hạng bậc nhất của Trung Hoa. Huy Mặc bắt đầu được sản xuất từ thời nhà Đường, đến nay đã có bề dày lịch sử hơn 1.000 năm. Do trong quá trình luyện mực, người thợ đã phối trộn thêm các vị thuốc bắc quý hiếm, xạ hương ngào ngạt, thậm chí dát cả bụi vàng ròng vào thỏi mực, nên loại mực này không chỉ đen óng ả mượt mà như sơn mài mà còn tỏa hương thơm thoang thoảng lưu giữ ngàn năm, dù cất giữ qua nhiều thập kỷ đem ra mài vẫn dùng tốt như mới. Cây bút trong bốn món báu chỉ cây Bút lông. Lịch sử chế tác và sử dụng bút lông có thể ngược dòng thời gian về hàng nghìn năm trước; nguyên liệu chủ yếu làm từ lông thú (lông dê, lông thỏ rừng, lông đuôi chồn) và cán bằng ống trúc. Để làm ra một cây bút lông thượng hạng phải trải qua hơn 70 công đoạn thủ công phức tạp: người thợ phải tỉ mỉ chọn lựa từng sợi lông thẳng khỏe trong hàng vạn sợi lông rồi mới phối trộn tạo bầu bút.

中zhōng国guó最zuì有yǒu名míng的de毛máo笔bǐ是shì浙zhè江jiāng湖hú州zhōu生shēng产chǎn的de湖hú笔bǐ。湖hú笔bǐ有yǒu200多duō种zhǒng,是shì中zhōng国guó文wén房fáng四sì宝bǎo中zhōng的de珍zhēn品pǐn。砚yàn是shì研yán墨mò的de工gōng具jù,在zài中zhōng国guó已yǐ有yǒu3000多duō年nián的de历lì史shǐ。端duān砚yàn、歙xī砚yàn、洮táo河hé砚yàn、澄chéng泥ní砚yàn并bìng称chēng中zhōng国guó四sì大dà名míng砚yàn。其qí中zhōng最zuì著zhù名míng的de是shì端duān砚yàn,产chǎn于yú广guǎng东dōng省shěng肇zhào庆qìng市shì(古gǔ称chēng端duān州zhōu)。端duān砚yàn石shí质zhì细xì腻nì、滋zī润rùn,发fā墨mò快kuài,不bù伤shāng笔bǐ毫háo,磨mó出chū的de墨mò汁zhī光guāng亮liàng如rú油yóu,历lì来lái为wèi文wén人rén墨mò客kè所suǒ推tuī崇chóng。文wén房fáng四sì宝bǎo不bù仅jǐn是shì书shū写xiě工gōng具jù,更gèng是shì中zhōng国guó文wén化huà的de物wù质zhì象xiàng征zhēng,体tǐ现xiàn了le中zhōng华huá民mín族zú独dú特tè的de审shěn美měi情qíng趣qù和hé文wén化huà创chuàng造zào力lì。中zhōng國guó最zuì有yǒu名míng的de毛máo筆bǐ是shì浙zhè江jiāng湖hú州zhōu生shēng產chǎn的de湖hú筆bǐ。湖hú筆bǐ有yǒu200多duō種zhǒng,是shì中zhōng國guó文wén房fáng四sì寶bǎo中zhōng的de珍zhēn品pǐn。硯yàn是shì研yán墨mò的de工gōng具jù,在zài中zhōng國guó已yǐ有yǒu3000多duō年nián的de歷lì史shǐ。端duān硯yàn、歙xī硯yàn、洮táo河hé硯yàn、澄chéng泥ní硯yàn並bìng稱chēng中zhōng國guó四sì大dà名míng硯yàn。其qí中zhōng最zuì著zhù名míng的de是shì端duān硯yàn,產chǎn於wū廣guǎng東dōng省shěng肇zhào慶qìng市shì(古gǔ稱chēng端duān州zhōu)。端duān硯yàn石shí質zhì細xì膩nì、滋zī潤rùn,發fā墨mò快kuài,不bù傷shāng筆bǐ毫háo,磨mó出chū的de墨mò汁zhī光guāng亮liàng如rú油yóu,歷lì來lái為wéi文wén人rén墨mò客kè所suǒ推tuī崇chóng。文wén房fáng四sì寶bǎo不bù僅jǐn是shì書shū寫xiě工gōng具jù,更gèng是shì中zhōng國guó文wén化huà的de物wù質zhì象xiàng徵zhǐ,體tǐ現xiàn了le中zhōng華huá民mín族zú獨dú特tè的de審shěn美měi情qíng趣qù和hé文wén化huà創chuàng造zào力lì。

👉 Cây bút lông lừng danh nhất Trung Quốc chính là Hồ Bút sản xuất tại đất Hồ Châu (tỉnh Chiết Giang), với hơn 200 chủng loại khác nhau, là bảo vật quý giá chốn học đường. Nghiên là công cụ dùng để mài thỏi mực với nước thành mực nước, có lịch sử hơn 3.000 năm. Bốn chiếc nghiên đá danh tiếng nhất (Tứ đại danh nghiên) gồm có Đoan nghiên, Hấp nghiên, Thao hà nghiên và Trừng nê nghiên; trong đó xuất sắc nhất là Đoan Nghiên sản xuất tại thành phố Triệu Khánh (thời cổ gọi là Đoan Châu) thuộc tỉnh Quảng Đông. Đá Đoan nghiên có thớ mịn màng óng ả, mài mực cực nhanh mà không làm mòn lông bút, mực mài ra bóng mịn sánh như dầu, muôn đời nay luôn được giới văn nhân thi sĩ tôn sùng làm bảo bối. Văn Phòng Tứ Bảo không đơn thuần là công cụ cầm tay mà đã hóa thân thành biểu tượng vật chất cao quý của nền văn hóa phương Đông, kết tinh mỹ cảm thanh tao và sức sáng tạo văn hóa bất diệt của dân tộc Trung Hoa.

💡 Điểm nhấn học thuật & Thi CTCSOL: Văn Phòng Tứ Bảo (文房四宝) là biểu tượng thiêng liêng của văn nhân mặc khách: (1) Tuyên Chỉ (宣纸 - Tuyên Thành, An Huy: “Thiên niên thọ chỉ”, dai mịn, thấm mực hoàn hảo); (2) Huy Mặc (徽墨 - Hoàng Sơn/Huy Châu, An Huy: đen bóng như sơn, hương thơm xạ hương ngàn năm); (3) Hồ Bút (湖笔 - Hồ Châu, Chiết Giang: đủ 4 đức “Tiêm, Tề, Viên, Kiện”); (4) Đoan Nghiên (端砚 - Triệu Khánh, Quảng Đông: mịn ấm như ngọc, phát mực nhanh mà không tòe ngọn bút).

2. Bảng Tra Cứu Từ Vựng & Thuật Ngữ Văn Hóa Cốt Lõi Chương 8 (Kèm Âm Hán Việt)

Hệ thống các thuật ngữ văn hóa, triết học và lịch sử trọng tâm xuất hiện trong Chương 8. Bấm nút loa 🔊 để nghe phát âm chuẩn giọng Bắc Kinh và học thuộc âm Hán Việt VIẾT HOA TOÀN BỘ:

# Thuật Ngữ Chữ Hán Pinyin Âm Hán Việt Giải Nghĩa Học Thuật & Ví Dụ
1
唐táng三sān彩cǎi唐táng三sān彩cǎi
táng sān cǎi ĐƯỜNG TAM THÁI
Gốm tráng men ba màu vàng, lục, bạch thời Đường
💡 VD: 唐三彩色彩斑斓,生动反映了盛唐时代的社会繁荣。 — Gốm Đường tam thái màu sắc lộng lẫy, phản ánh sinh động sự phồn vinh thời Thịnh Đường.
2
景jǐng德dé镇zhèn瓷cí都dōu景jǐng德dé鎮zhèn瓷cí都dōu
jǐng dé zhèn cí dōu CẢNH ĐỨC TRẤN TỪ ĐÔ
Kinh đô gốm sứ Cảnh Đức Trấn (Giang Tây)
💡 VD: 江西景德镇被称为中国的“瓷都”,青花瓷享誉全球。 — Cảnh Đức Trấn (Giang Tây) được gọi là “Từ đô” của Trung Quốc, sứ hoa lam nức tiếng toàn cầu.
3
景jǐng泰tài蓝lán景jǐng泰tài藍lán
jǐng tài lán CẢNH THÁI LAM
Pháp lam khảm sợi đồng trên nền men xanh lam thời Minh
💡 VD: 景泰蓝又称铜胎掐丝珐琅,曾获得世博会一等奖。 — Cảnh Thái Lam còn gọi là pháp lam khảm sợi đồng, từng đạt giải nhất tại Hội chợ thế giới.
4
杭háng州zhōu折zhé扇shàn杭háng州zhōu摺zhé扇shàn
háng zhōu zhé shàn HÀNG CHÂU CHIẾT PHIẾN
Quạt gấp Hàng Châu làm từ nan trúc và hương thơm đàn hương
💡 VD: 在扇面上题诗作画是中国扇子艺术的独特魅力。 — Đề thơ vẽ tranh trên mặt quạt là nét quyến rũ độc đáo của nghệ thuật quạt Trung Hoa.
5
潍wéi坊fāng风fēng筝zheng濰wéi坊fāng風fēng箏zhēng
wéi fāng fēng zheng DUY PHƯỜNG PHONG TRANH
Thủ phủ diều bay truyền thống Duy Phường (Sơn Đông)
💡 VD: 山东潍坊被称为风筝的故乡,每年举办国际风筝大会。 — Duy Phường (Sơn Đông) được gọi là quê hương của diều bay, hằng năm đều tổ chức đại hội diều quốc tế.
6
走zǒu马mǎ灯dēng走zǒu馬mǎ燈dēng
zǒu mǎ dēng TẨU MÃ ĐĂNG
Đèn kéo quân quay chuyển hình bóng khi thắp nến
💡 VD: 元宵节街头悬挂的走马灯旋转飞舞,深受儿童喜爱。 — Đèn kéo quân treo trên phố dịp Tết Nguyên tiêu quay lượn sống động, được trẻ nhỏ vô cùng yêu thích.
7
四sì大dà名míng绣xiù四sì大dà名míng繡xiù
sì dà míng xiù TỨ ĐẠI DANH TÚ
Bốn trường phái thêu lớn: Tô tú, Tương tú, Việt tú, Thục tú
💡 VD: 苏绣猫、湘绣虎生动体现了中国传统刺绣的高超技艺。 — Mèo thêu Tô Châu, hổ thêu Hồ Nam thể hiện sinh động kỹ nghệ cao siêu của nghề thêu truyền thống.
8
丝sī绸chóu之zhī路lù絲sī綢chóu之zhī路lù
sī chóu zhī lù TY TRÙ CHI LỘ
Con đường Tơ lụa đưa lụa là gốm sứ sang phương Tây
💡 VD: 西汉张骞出使西域开通了著名的丝绸之路,中国被称为“丝国”。 — Trương Khiên thời Tây Hán đi sứ Tây Vực mở ra con đường Tơ lụa, Trung Quốc được gọi là “xứ sở tơ lụa”.
9
蜡là染rǎn工gōng艺yì蠟là染rǎn工gōng藝yì
là rǎn gōng yì LÁP NHIỄM CÔNG NGHỆ
Kỹ thuật vẽ sáp ong nhuộm chàm tạo vân băng rạn
💡 VD: 蜡染布上的自然冰裂纹产生了一种独特质朴的装饰效果。 — Vân rạn tự nhiên trên vải nhuộm sáp tạo nên hiệu ứng trang trí độc đáo mộc mạc.
10
民mín间jiān剪jiǎn纸zhǐ民mín間jiàn剪jiǎn紙zhǐ
mín jiān jiǎn zhǐ DÂN GIAN TIỄN CHỈ
Nghệ thuật cắt giấy trổ hoa dán cửa sổ (Song hoa)
💡 VD: 红彤彤的窗花剪纸给寻常百姓家增添了浓浓的喜庆气氛。 — Hoa giấy dán cửa sổ đỏ rực rỡ mang đến không khí tươi vui ngập tràn cho mỗi gia đình.
11
君jūn子zǐ比bǐ德dé于yú玉yù君jūn子zǐ比bǐ德dé於wū玉yù
jūn zǐ bǐ dé yú yù QUÂN TỬ BỈ ĐỨC Ư NGỌC
Người quân tử sánh đức hạnh mình với vẻ trong sáng của ngọc
💡 VD: 古人视玉为美好品德的象征,玉雕工艺源远流长。 — Người xưa xem ngọc là biểu tượng của phẩm đức cao đẹp, nghề chạm khắc ngọc có lịch sử lâu đời.
12
文wén房fáng四sì宝bǎo文wén房fáng四sì寶bǎo
wén fáng sì bǎo VĂN PHÒNG TỨ BẢO
Giấy Tuyên, Mực Huy, Bút Hồ và Nghiên Đoan
💡 VD: 宣纸、徽墨、湖笔、端砚被尊称为中国古代“文房四宝”。 — Giấy Tuyên, mực Huy, bút Hồ, nghiên Đoan được tôn vinh là Văn phòng tứ bảo cổ đại.
13
宣xuān纸zhǐ千qiān寿shòu宣xuān紙zhǐ千qiān壽shòu
xuān zhǐ qiān shòu TUYÊN CHỈ THIÊN THỌ
Giấy Tuyên ngàn năm không mục nát biến màu
💡 VD: 宣纸吸水性强、经久不脆,享有“纸寿千年”的美誉。 — Giấy Tuyên hút nước tốt, bền bỉ ngàn năm không giòn gãy, mang danh “giấy thọ nghìn năm”.
14
端duān石shí名míng砚yàn端duān石shí名míng硯yàn
duān shí míng yàn ĐOAN THẠCH DANH NGHIÊN
Nghiên mực Đoan Khê (Triệu Khánh, Quảng Đông) đứng đầu tứ đại danh nghiên
💡 VD: 端砚石质细腻、发墨极快,是进献皇室的珍贵贡品。 — Nghiên Đoan chất đá mịn màng, mài mực cực nhanh, là cống phẩm quý giá dâng lên hoàng gia.
15
非fēi遗yí传chuán承chéng非fēi遺yí傳chuán承chéng
fēi yí chuán chéng PHI DI TRUYỀN THỪA
Kế thừa và bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể
💡 VD: 中国剪纸和书法均已被联合国列入人类非物质文化遗产代表作名录。 — Cắt giấy và Thư pháp Trung Quốc đều đã được UNESCO ghi danh vào Danh mục di sản phi vật thể của nhân loại.

3. Bài Tập Trắc Nghiệm Củng Cố Kiến Thức Văn Hóa Chương 8 (Có Đáp Án)

Hãy tự kiểm tra mức độ ghi nhớ các kiến thức văn hóa, điển tích và nhân vật trong Chương 8 qua các câu hỏi trắc nghiệm dưới đây:

Câu hỏi củng cố 01 Trắc nghiệm Kiến thức Văn hóa

Bốn trường phái thêu tay truyền thống danh tiếng nhất Trung Quốc (四大名绣) gồm những trường phái nào?

A. 苏绣、湘绣、粤绣、蜀绣 (Tô tú, Tương tú, Việt tú, Thục tú)
B. 京绣、顾绣、苗绣、瓯绣
C. 鲁绣、汴绣、汉绣、晋绣
D. 杭绣、温绣、闽绣、滇绣
👉 Xem Đáp Án & Phân Tích Chi Tiết
✅ Đáp án đúng: A. 苏绣、湘绣、粤绣、蜀绣 (Tô tú, Tương tú, Việt tú, Thục tú)
💡 Phân tích từ sách: Trang 200 ghi rõ: 江苏的苏绣、湖南的湘绣、广东的粤绣和四川的蜀绣被人们称为中国“四大名绣”.
Câu hỏi củng cố 02 Trắc nghiệm Kiến thức Văn hóa

Đô thị nào ở tỉnh Giang Tây được tôn xưng là “Kinh đô gốm sứ (瓷都)” của Trung Quốc?

A. 景德镇 (Cảnh Đức Trấn)
B. 佛山 (Phật Sơn)
C. 宜兴 (Nghi Hưng)
D. 淄博 (Truy Bác)
👉 Xem Đáp Án & Phân Tích Chi Tiết
✅ Đáp án đúng: A. 景德镇 (Cảnh Đức Trấn)
💡 Phân tích từ sách: Trang 190 ghi rõ: 江西景德镇被称为中国的“瓷都”,以青花瓷、玲珑瓷等闻名于世.
Câu hỏi củng cố 03 Trắc nghiệm Kiến thức Văn hóa

Sản phẩm thủ công mỹ nghệ đặc trưng của Bắc Kinh được làm từ đồng khảm sợi kim loại và tráng men xanh lam phát triển từ thời Minh có tên là gì?

A. 景泰蓝 (Cảnh Thái Lam)
B. 唐三彩 (Đường Tam Thái)
C. 龙泉青瓷 (Thanh từ Long Tuyền)
D. 宜兴紫砂 (Tử sa Nghi Hưng)
👉 Xem Đáp Án & Phân Tích Chi Tiết
✅ Đáp án đúng: A. 景泰蓝 (Cảnh Thái Lam)
💡 Phân tích từ sách: Trang 192 ghi rõ: 景泰蓝也叫铜胎掐丝珐琅,是在明朝景泰年间发展起来的特种工艺品.
Câu hỏi củng cố 04 Trắc nghiệm Kiến thức Văn hóa

Thành phố nào ở tỉnh Sơn Đông được vinh danh là “Quê hương của diều bay” và hằng năm tổ chức Hội nghị Diều quốc tế?

A. 潍坊 (Duy Phường)
B. 青岛 (Thanh Đảo)
C. 济南 (Tế Nam)
D. 烟台 (Yên Đài)
👉 Xem Đáp Án & Phân Tích Chi Tiết
✅ Đáp án đúng: A. 潍坊 (Duy Phường)
💡 Phân tích từ sách: Trang 196 ghi rõ: 山东潍坊每年都要举行盛大的国际风筝大会,因为中国是风筝的故乡.

4. Điều Hướng & Khám Phá Trọn Bộ 10 Chương 《中国文化常识》

Ấn phẩm 《中国文化常识》 gồm 10 chương bao quát trọn vẹn văn minh Trung Hoa. Bạn có thể chọn bất kỳ chương nào bên dưới để tiếp tục hành trình học tập:

📌 Nguồn tư liệu & Bản quyền trích dẫn:
• Sách: 《中国文化常识》(中英对照)/ Common Knowledge About Chinese Culture (ISBN 978-7-04-020714-9).
• Cơ quan biên soạn: Quốc Vụ Viện Kiều Vụ Biện Công Thất (国务院侨务办公室) & Hanban (中国国家汉语国际推广领导小组办公室).
• Nhà xuất bản: NXB Giáo dục Cao đẳng Bắc Kinh (高等教育出版社 - Higher Education Press).
• Link tải PDF nguyên bản: zhongguo-wenhua-changshi.pdf (294 trang).
★ Tủ Sách Hán Ngữ Thực Chiến FoxHSK • Luyện Thi HSK 5

Tải Trọn Bộ PDF & Luyện Thi Online 10 Đề Mô Phỏng HSK 5 (Chủ Biên Đổng Tụy)

Ấn bản đầy đủ đã được lưu trữ tốc độ cao trên Cloudflare R2 kèm 10 phòng thi trực tuyến chấm điểm tự động. Bấm nút bên dưới để tải sách hoặc vào phòng thi ngay!

Nguồn gốc ấn bản & Tham khảo học thuật

  1. Ấn bản gốc: 《汉语水平考试模拟试题集(第2版)HSK五级》 (Mô phỏng đề thi HSK phiên bản mới – HSK cấp độ 5) — Chủ biên: GS. Đổng Tụy (董萃), Phó chủ biên: Trương Đại Cường (张大强), Hàn Lệ Quân (韩丽君), Cát Khánh Ba (吉庆波) — Nhà xuất bản Đại học Ngôn ngữ Bắc Kinh (北京语言大学出版社 - BLCUP).
  2. Bản dịch tiếng Việt: Công ty Nhân Trí Việt liên kết cùng Nhà xuất bản Tổng Hợp Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành.
  3. Hệ thống 10 phòng thi trực tuyến mã H5-BLCUP-01 → H5-BLCUP-10 và hạ tầng lưu trữ Cloudflare R2 của FoxHSK.
🏮 HỌC TẬP & THỰC HÀNH CÙNG FOXHSK

Ôn Luyện & Khám Phá Kho Tàng Tiếng Trung

Nâng cao vốn từ vựng HSK qua hệ thống công cụ tương tác thông minh và kho tài nguyên bách khoa miễn phí 100%.

Ôn Luyện & Thực Hành Cùng FoxHSK

Các công cụ và tài nguyên học tập hoàn toàn miễn phí được phát triển bởi FoxHSK

Rương Báu Hán Ngữ FoxHSK • Thẻ Bài SSR

Học Hành Đều Tay - Loot Thẻ Xịn Ngay

Đã mở:6/30 thẻ

Thẻ đã sở hữu phát sáng rực rỡ • Thẻ chưa mở hiển thị âm bản đen trắng:

Xu FoxiHoàn thành bài học, bài thi, nhiệm vụ để tích Xu
Mở rương thẻ
Chia sẻ bài viết:

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Giải đáp các thắc mắc phổ biến nhất liên quan đến chủ đề bài viết

Chương 8 (中国工艺美术 - Công Nghệ Mỹ Thuật & Thủ Công Truyền Thống) gồm các chuyên đề: 概述 (Khái Quát), 唐三彩 (Gốm Màu Đường Tam Thái — Sắc Màu Thịnh Đường), 瓷器 (Gốm Sứ Trung Hoa & Sứ Cảnh Đức Trấn), 景泰蓝 (Pháp Lam Cảnh Thái Lam — Đỉnh Cao Thủ Công Mỹ Nghệ Cố Cung), 扇子 (Nghệ Thuật Quạt Giấy & Thư Họa Đề Phiến), 风筝 (Diều Bay Truyền Thống Từ Lỗ Ban Đến Duy Phường), 灯彩 (Đèn Hoa Đăng & Hội Đèn Lồng Nguyên Tiêu), 刺绣 (Tứ Đại Danh Tú Thêu Tay (Tô, Tương, Việt, Thục)), 丝绸 (Con Đường Tơ Lụa & Nghệ Thuật Dệt Lụa Cổ Đại), 蜡染和蓝印花布 (Nhuộm Sáp & Vải Hoa Lam Dân Gian), 剪纸 (Nghệ Thuật Cắt Giấy Dân Gian — Di Sản Phi Vật Thể Nhân Loại), 玉雕 (Điêu Khắc Ngọc Quý — Vẻ Đẹp Quân Tử Như Ngọc), 石狮 (Tượng Sư Tử Đá Canh Cổng — Biểu Tượng Uy Vũ & Cát Tường), 文房四宝 (Văn Phòng Tứ Bảo: Bút Hồ, Mực Huy, Giấy Tuyên, Nghiên Đoan).

100% nội dung chữ Hán được số hóa nguyên văn từng chữ từ ấn phẩm song ngữ Trung – Anh do Quốc Vụ Viện Kiều Ban & Hanban phát hành, đi kèm hình ảnh chụp và cắt trực tiếp từ trang sách để bạn đối chiếu.

Bạn có thể bấm vào nút "Tải Sách PDF Gốc" ở đầu bài viết hoặc cuối bài viết để tải trực tiếp file PDF 294 trang chất lượng cao từ Cloudflare R2 của FoxHSK.

Đội Ngũ Học Thuật FoxHSK
Đội Ngũ Học Thuật FoxHSKBan Biên Tập Hán Ngữ

Đội ngũ chuyên gia học thuật và khảo thí của FoxHSK.

Tiêu chuẩn E-E-A-T & Kiểm định học thuật

Cam Kết Chất Lượng Nội Dung & Minh Bạch AI

Nội dung chuyên mục Văn học & Chuyên khảo trên FoxHSK được xây dựng theo tôn chỉ: tối đa hóa giá trị cho học viên, chống thông tin sai lệch và ảo giác dữ liệu (AI hallucination).

Nguồn Tư Liệu Gốc

Đối chiếu trực tiếp Giáo trình Chuẩn HSK (BLCUP), Tiêu chuẩn Quốc tế HSK 3.0 (CLEC) và Từ điển Hán ngữ Hiện đại.

Ngữ Âm & Chiết Tự

Phiên âm Ruby Pinyin chuẩn ngữ lưu Bắc Kinh, âm Hán Việt ALL CAPS chuẩn xác và câu ví dụ bám sát giao tiếp thực tế.

Chính Sách AI Có Trách Nhiệm

AI hỗ trợ nghiên cứu và cấu trúc tương tác; 100% dữ liệu học thuật được chuyên gia Sư phạm Hán ngữ trực tiếp kiểm chứng.

Chủ biên thẩm định: Hội đồng Chuyên môn FoxHSK (Thạc sĩ CTCSOL & HSK 6)
Về hội đồng học thuật

Bình luận & Thảo luận0

Bạn nghĩ gì về bài này?

Bảo vệ chống spam bởi Cloudflare Turnstile

Chưa có bình luận nào cho bài viết này

Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ hoặc tag @foxi để trao đổi cùng Cáo Foxi AI!

Bài viết liên quan

Lời Bài Hát Nếu Như Khi Ấy (如果当时) – Cung Hồng (龚宏) / Hứa Tung (Bản Chuẩn FoxKaraoke)

Lời Bài Hát Nếu Như Khi Ấy (如果当时) – Cung Hồng (龚宏) / Hứa Tung (Bản Chuẩn FoxKaraoke) - FoxHSK

Tên Tiếng Trung Các Nhân Vật Trong Phim Hoạt Hình Nổi Tiếng (Disney, Anime & Hoạt Hình Trung Quốc)

Tên Tiếng Trung Các Nhân Vật Trong Phim Hoạt Hình Nổi Tiếng (Disney, Anime & Hoạt Hình Trung Quốc) - FoxHSK

214 Bộ Thủ Trong Tiếng Trung: Ý Nghĩa, Cách Viết & Mẹo Nhớ Nhanh

214 Bộ Thủ Trong Tiếng Trung: Ý Nghĩa, Cách Viết & Mẹo Nhớ Nhanh - FoxHSK

3000 Câu Tiếng Trung Thông Dụng Nhất Trong Giao Tiếp Hàng Ngày (Danh Sách 25 Chủ Đề & 30 Phần)

3000 Câu Tiếng Trung Thông Dụng Nhất Trong Giao Tiếp Hàng Ngày (Danh Sách 25 Chủ Đề & 30 Phần) - FoxHSK