《中国文化常识》 Chương 7: 中国古代建筑 (Kiến Trúc Cổ Đại Trung Quốc) - Số Hóa Kèm Ảnh Gốc

建jiàn筑zhù，是shì人rén类lèi文wén明míng的de一yí个gè重zhòng要yào标biāo志zhì。在zài这zhè方fāng面miàn，中zhōng国guó人rén具jù有yǒu非fēi凡fán的de智zhì慧huì和hé创chuàng造zào力lì。从cóng金jīn碧bì辉huī煌huáng的de宫gōng殿diàn，到dào多duō姿zī多duō彩cǎi的de民mín居jū；从cóng诗shī情qíng画huà意yì的de亭tíng台tái楼lóu阁gé，到dào奇qí巧qiǎo别bié致zhì的de宝bǎo塔tǎ古gǔ桥qiáo，千qiān百bǎi年nián来lái，中zhōng国guó人rén继jì往wǎng开kāi来lái，博bó采cǎi众zhòng长cháng，创chuàng造zào出chū一yí个gè又yòu一yí个gè奇qí迹jì。建jiàn築zhù，是shì人rén類lèi文wén明míng的de一yí個gè重zhòng要yào標biāo誌zhì。在zài這zhè方fāng面miàn，中zhōng國guó人rén具jù有yǒu非fēi凡fán的de智zhì慧huì和hé創chuàng造zào力lì。從cóng金jīn碧bì輝huī煌huáng的de宮gōng殿diàn，到dào多duō姿zī多duō彩cǎi的de民mín居jū；從cóng詩shī情qíng畫huà意yì的de亭tíng臺tái樓lóu閣gé，到dào奇qí巧qiǎo別bié緻zhì的de寶bǎo塔tǎ古gǔ橋qiáo，千qiān百bǎi年nián來lái，中zhōng國guó人rén繼jì往wǎng開kāi來lái，博bó採cǎi眾zhòng長cháng，創chuàng造zào出chū一yí個gè又yòu一yí個gè奇qí蹟jì。

👉 Kiến trúc là một trong những biểu tượng quan trọng nhất của nền văn minh nhân loại. Trong lĩnh vực này, người Trung Hoa đã thể hiện trí tuệ phi thường và sức sáng tạo vô tận. Từ những cung điện vàng son lộng lẫy uy nghiêm đến những nếp nhà dân gian đa sắc màu; từ những đình đài lầu các thơ mộng hữu tình đến những bảo tháp cổ kính và cầu đá kỳ ảo — trải qua hàng nghìn năm kế thừa và phát huy, người Trung Quốc đã kiến tạo nên hết kỳ tích này đến kỳ tích khác làm rạng danh văn minh phương Đông.

宫gōng廷tíng，简jiǎn单dān说shuō，就jiù是shì皇huáng帝dì的de家jiā。为wèi显xiǎn示shì皇huáng家jiā至zhì高gāo无wú上shàng的de地dì位wèi和hé统tǒng领lǐng天tiān下xià的de威wēi严yán，中zhōng国guó古gǔ代dài宫gōng廷tíng的de设shè计jì、建jiàn筑zhù都dōu特tè别bié追zhuī求qiú雄xióng伟wěi壮zhuàng观guān和hé富fù丽lì华huá贵guì。古gǔ代dài宫gōng廷tíng的de设shè计jì，一yì般bān分fēn为wéi前qián后hòu两liǎng部bù分fen：前qián面miàn是shì皇huáng帝dì处chǔ理lǐ朝cháo政zhèng的de地dì方fāng，后hòu面miàn是shì帝dì王wáng、后hòu妃fēi们men居jū住zhù的de地dì方fāng。宫gōng殿diàn建jiàn筑zhù采cǎi取qǔ严yán格gé的de中zhōng轴zhóu对duì称chēng的de布bù局jú方fāng式shì，两liǎng侧cè的de建jiàn筑zhù整zhěng齐qí而ér对duì称chèn。重chóng重chóng院yuàn落luò，层céng层céng殿diàn堂táng，展zhǎn示shì了le皇huáng宫gōng的de齐qí整zhěng、庄zhuāng严yán和hé浩hào大dà。宫gōng廷tíng建jiàn筑zhù大dà都dōu采cǎi用yòng大dà屋wū顶dǐng。这zhè种zhǒng大dà屋wū顶dǐng不bú但dàn华huá美měi壮zhuàng丽lì，而ér且qiě对duì建jiàn筑zhù物wù起qǐ到dào了le很hěn好hǎo的de保bǎo护hù作zuò用yòng。大dà屋wū顶dǐng层céng层céng飞fēi翘qiào的de屋wū檐yán和hé屋wū角jiǎo，使shǐ屋wū面miàn形xíng成chéng了le巧qiǎo妙miào的de曲qū线xiàn，这zhè样yàng，雨yǔ水shuǐ从cóng屋wū顶dǐng流liú下xià，会huì被bèi排pái得dé更gèng远yuǎn，从cóng而ér保bǎo护hù了le木mù造zào的de宫gōng殿diàn不bú受shòu雨yǔ淋lín。宮gōng廷tíng，簡jiǎn單dān說shuō，就jiù是shì皇huáng帝dì的de家jiā。為wéi顯xiǎn示shì皇huáng家jiā至zhì高gāo無wú上shàng的de地dì位wèi和hé統tǒng領lǐng天tiān下xià的de威wēi嚴yán，中zhōng國guó古gǔ代dài宮gōng廷tíng的de設shè計jì、建jiàn築zhù都dōu特tè別bié追zhuī求qiú雄xióng偉wěi壯zhuàng觀guān和hé富fù麗lí華huá貴guì。古gǔ代dài宮gōng廷tíng的de設shè計jì，一yì般bān分fēn為wéi前qián後hòu兩liǎng部bù分fen：前qián面miàn是shì皇huáng帝dì處chǔ理lǐ朝cháo政zhèng的de地dì方fāng，後hòu面miàn是shì帝dì王wáng、后hòu妃fēi們mén居jū住zhù的de地dì方fāng。宮gōng殿diàn建jiàn築zhù採cǎi取qǔ嚴yán格gé的de中zhōng軸zhóu對duì稱chēng的de佈bù局jú方fāng式shì，兩liǎng側cè的de建jiàn築zhù整zhěng齊qí而ér對duì稱chēng。重chóng重chóng院yuàn落luò，層céng層céng殿diàn堂táng，展zhǎn示shì了le皇huáng宮gōng的de齊qí整zhěng、莊zhuāng嚴yán和hé浩hào大dà。宮gōng廷tíng建jiàn築zhù大dà都dōu採cǎi用yòng大dà屋wū頂dǐng。這zhè種zhǒng大dà屋wū頂dǐng不bú但dàn華huá美měi壯zhuàng麗lí，而ér且qiě對duì建jiàn築zhù物wù起qǐ到dào了le很hěn好hǎo的de保bǎo護hù作zuò用yòng。大dà屋wū頂dǐng層céng層céng飛fēi翹qiáo的de屋wū簷yán和hé屋wū角jiǎo，使shǐ屋wū面miàn形xíng成chéng了le巧qiǎo妙miào的de曲qǔ線xiàn，這zhè樣yàng，雨yǔ水shuǐ從cóng屋wū頂dǐng流liú下xià，會huì被bèi排pái得dé更gèng遠yuǎn，從cóng而ér保bǎo護hù了le木mù造zào的de宮gōng殿diàn不bú受shòu雨yǔ淋lín。

👉 Cung đình, nói một cách giản dị, chính là tư gia của hoàng đế. Nhằm phô diễn vị thế chí cao vô thượng của hoàng gia và uy quyền thống lĩnh thiên hạ, thiết kế và xây dựng cung điện cổ đại Trung Quốc luôn đặc biệt hướng tới sự hùng vĩ tráng lệ và xa hoa phú quý tột bậc. Mặt bằng cung đình thường được quy hoạch phân chia rõ rệt thành hai khu vực: tiền triều phía trước là nơi hoàng đế thiết triều xử lý quốc gia đại sự; hậu tẩm phía sau là chốn tẩm cung sinh hoạt của hoàng đế, hoàng hậu và các phi tần. Cung điện tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bố cục đối xứng qua trục trung tâm (trung trục tuyến), các công trình phụ trợ hai bên đông tây được sắp đặt hoàn toàn ngay ngắn đối xứng nhau. Từng lớp viện lạc trùng điệp, từng dãy điện đường nối tiếp phô diễn trọn vẹn sự trang nghiêm, quy củ và tầm vóc bao la của hoàng thành. Mái cung điện đa phần sử dụng kiểu mái hiên lớn (đại ốc đỉnh); loại mái hiên này không chỉ tạo nên vẻ uy nghi lộng lẫy mà còn có công năng che chắn tuyệt hảo: các đầu đao và góc mái uốn cong vút lên cao tạo thành đường cong thoát nước tinh tế, giúp nước mưa khi xối từ trên đỉnh nóc sẽ bị hất văng ra thật xa chân tường, bảo vệ toàn bộ hệ thống cột kèo gỗ không bị ẩm mục.

大dà屋wū顶dǐng上shàng装zhuāng饰shì的de鸟niǎo兽shòu，不bú但dàn给gěi庄zhuāng严yán的de宫gōng殿diàn罩zhào上shàng了le一yì层céng神shén秘mì的de色sè彩cǎi，也yě对duì古gǔ建jiàn筑zhù起qǐ到dào了le固gù定dìng和hé防fáng止zhǐ雨yǔ水shuǐ腐fǔ蚀shí的de作zuò用yòng。宫gōng廷tíng建jiàn筑zhù的de屋wū顶dǐng上shàng，一yì般bān都dōu铺pū设shè金jīn黄huáng色sè的de琉liú璃lí瓦wǎ，因yīn为wèi金jīn黄huáng色sè象xiàng征zhēng皇huáng权quán，所suǒ以yǐ只zhǐ有yǒu皇huáng室shì才cái能néng使shǐ用yòng这zhè种zhǒng颜yán色sè。用yòng木mù材cái建jiàn造zào房fáng屋wū，是shì中zhōng国guó古gǔ代dài建jiàn筑zhù的de基jī本běn特tè点diǎn。宫gōng廷tíng建jiàn筑zhù的de梁liáng柱zhù、门mén窗chuāng等děng，都dōu是shì用yòng木mù材cái建jiàn造zào的de，而ér且qiě被bèi漆qī成chéng了le象xiàng征zhēng喜xǐ庆qìng、富fù贵guì的de朱zhū红hóng色sè。有yǒu的de地dì方fāng，还hái描miáo绘huì龙lóng凤fèng、云yún海hǎi、花huā草cǎo等děng彩cǎi画huà。鲜xiān艳yàn的de颜yán色sè，不bú但dàn体tǐ现xiàn了le帝dì王wáng殿diàn宇yǔ的de华huá贵guì，也yě对duì木mù制zhì的de建jiàn筑zhù起qǐ到dào了le防fáng潮cháo、防fáng蛀zhù的de保bǎo护hù作zuò用yòng。几jǐ千qiān年nián来lái，中zhōng国guó历lì代dài帝dì王wáng都dū不bù惜xī人rén力lì、物wù力lì和hé财cái力lì，建jiàn造zào规guī模mó巨jù大dà的de宫gōng廷tíng。大dà屋wū頂dǐng上shàng裝zhuāng飾shì的de鳥niǎo獸shòu，不bú但dàn給gěi莊zhuāng嚴yán的de宮gōng殿diàn罩zhào上shàng了le一yì層céng神shén秘mì的de色sè彩cǎi，也yě對duì古gǔ建jiàn築zhù起qǐ到dào了le固gù定dìng和hé防fáng止zhǐ雨yǔ水shuǐ腐fǔ蝕shí的de作zuò用yòng。宮gōng廷tíng建jiàn築zhù的de屋wū頂dǐng上shàng，一yì般bān都dōu鋪pū設shè金jīn黃huáng色sè的de琉liú璃lí瓦wǎ，因yīn為wéi金jīn黃huáng色sè象xiàng徵zhǐ皇huáng權quán，所suǒ以yǐ只zhǐ有yǒu皇huáng室shì才cái能néng使shǐ用yòng這zhè種zhǒng顏yán色sè。用yòng木mù材cái建jiàn造zào房fáng屋wū，是shì中zhōng國guó古gǔ代dài建jiàn築zhù的de基jī本běn特tè點diǎn。宮gōng廷tíng建jiàn築zhù的de梁liáng柱zhù、門mén窗chuāng等děng，都dōu是shì用yòng木mù材cái建jiàn造zào的de，而ér且qiě被bèi漆qī成chéng了le象xiàng徵zhǐ喜xǐ慶qìng、富fù貴guì的de硃zhū紅hóng色sè。有yǒu的de地dì方fāng，還huán描miáo繪huì龍lóng鳳fèng、雲yún海hǎi、花huā草cǎo等děng彩cǎi畫huà。鮮xiān豔yàn的de顏yán色sè，不bú但dàn體tǐ現xiàn了le帝dì王wáng殿diàn宇yǔ的de華huá貴guì，也yě對duì木mù製zhì的de建jiàn築zhù起qǐ到dào了le防fáng潮cháo、防fáng蛀zhù的de保bǎo護hù作zuò用yòng。幾jī千qiān年nián來lái，中zhōng國guó曆lì代dài帝dì王wáng都dū不bù惜xī人rén力lì、物wù力lì和hé財cái力lì，建jiàn造zào規guī模mó巨jù大dà的de宮gōng廷tíng。

👉 Những hàng tượng linh thú nhỏ (tiểu thú) trang trí xếp hàng trên các đường bờ nóc mái ngói không chỉ khoác lên cho cung điện uy nghiêm một bức màn thần bí mà còn có tác dụng gia cố đinh tán cố định ngói úp nóc và ngăn chặn nước mưa thấm rò. Mái ngói cung đình đều được lợp ngói lưu ly màu vàng kim rực rỡ, bởi vì màu vàng là biểu tượng độc quyền của hoàng quyền tối thượng nên chỉ có hoàng thất mới được phép sử dụng sắc màu này. Sử dụng gỗ làm khung sườn chịu lực chính là đặc trưng căn bản nhất của kiến trúc cổ đại Trung Hoa; toàn bộ xà gồ, cột trụ, cửa lớn cửa sổ đều đục mộng bằng gỗ quý và được sơn màu đỏ chu sa rực rỡ tượng trưng cho điềm lành và phú quý. Trên các đòn tay, xà ngang đều được vẽ các bức tranh hoa văn ngũ sắc tinh xảo như rồng lượn phượng múa, mây trời hoa cỏ. Lớp sơn màu tươi thắm này không chỉ tôn lên vẻ quyền quý lộng lẫy của chốn hoàng cung mà còn đóng vai trò như lớp áo giáp chống ẩm mốc và mối mọt xâm hại khung gỗ suốt hàng thế kỷ.

明míng代dài和hé清qīng代dài的de皇huáng宫gōng——北běi京jīng故gù宫gōng，始shǐ建jiàn于yú1406年nián，是shì今jīn天tiān世shì界jiè上shàng保bǎo存cún最zuì完wán整zhěng的de皇huáng家jiā宫gōng殿diàn群qún。它tā共gòng有yǒu殿diàn宇yǔ9000余yú间jiān，整zhěng座zuò建jiàn筑zhù金jīn碧bì辉huī煌huáng，庄zhuāng严yán壮zhuàng丽lì。故gù宫gōng的de宏hóng大dà规guī模mó、严yán整zhěng布bù局jú、精jīng巧qiǎo结jié构gòu、奇qí特tè造zào型xíng和hé金jīn碧bì辉huī煌huáng的de色sè彩cǎi，无wú不bù显xiǎn示shì出chū中zhōng国guó古gǔ代dài建jiàn筑zhù艺yì术shù的de高gāo超chāo造zào诣yì，是shì古gǔ代dài劳láo动dòng人rén民mín智zhì慧huì的de结jié晶jīng。明míng代dài和hé清qīng代dài的de皇huáng宮gōng——北běi京jīng故gù宮gōng，始shǐ建jiàn於wū1406年nián，是shì今jīn天tiān世shì界jiè上shàng保bǎo存cún最zuì完wán整zhěng的de皇huáng家jiā宮gōng殿diàn群qún。它tā共gòng有yǒu殿diàn宇yǔ9000餘yú間jiàn，整zhěng座zuò建jiàn築zhù金jīn碧bì輝huī煌huáng，莊zhuāng嚴yán壯zhuàng麗lí。故gù宮gōng的de宏hóng大dà規guī模mó、嚴yán整zhěng佈bù局jú、精jīng巧qiǎo結jié構gòu、奇qí特tè造zào型xíng和hé金jīn碧bì輝huī煌huáng的de色sè彩cǎi，無wú不bù顯xiǎn示shì出chū中zhōng國guó古gǔ代dài建jiàn築zhù藝yì術shù的de高gāo超chāo造zào詣yì，是shì古gǔ代dài勞láo動dòng人rén民mín智zhì慧huì的de結jié晶jīng。

👉 Hoàng cung của hai triều đại Minh và Thanh — Cố Cung Bắc Kinh (Tử Cấm Thành), được khởi công xây dựng từ năm 1406 dưới thời Minh Thành Tổ Chu Đệ, là quần thể cung điện hoàng gia bằng gỗ có quy mô lớn nhất và được bảo tồn nguyên vẹn nhất trên thế giới hiện nay. Cố Cung sở hữu hơn 9.000 gian phòng lớn nhỏ, toàn bộ công trình hiện lên vàng son rực rỡ, trang nghiêm tráng lệ. Quy mô đồ sộ, bố cục chặt chẽ, kết cấu mộng gỗ tinh vi, đường nét kiến trúc kỳ vĩ cùng sắc màu hoàng kim tráng lệ của Cố Cung đã thể hiện trọn vẹn trình độ xuất chúng của nghệ thuật kiến trúc cổ đại Trung Hoa, là kết tinh trí tuệ và mồ hôi công sức của hàng triệu người lao động.

中zhōng国guó是shì多duō宗zōng教jiào的de国guó家jiā。自zì东dōng汉hàn明míng帝dì信xìn奉fèng佛fó教jiào以yǐ来lái，中zhōng国guó佛fó教jiào发fā展zhǎn迅xùn速sù，历lì代dài建jiàn造zào了le数shǔ不bù清qīng的de寺sì庙miào。中zhōng国guó有yǒu四sì大dà佛fó教jiào名míng山shān：山shān西xī五wǔ台tái山shān、四sì川chuān峨é眉méi山shān、安ān徽huī九jiǔ华huà山shān和hé浙zhè江jiāng普pǔ陀tuó山shān。五wǔ台tái山shān是shì文wén殊shū菩pú萨sà的de道dào场chǎng，这zhè里lǐ寺sì庙miào众zhòng多duō，著zhù名míng的de有yǒu显xiǎn通tōng寺sì、塔tǎ院yuàn寺sì等děng。普pǔ陀tuó山shān是shì观guān音yīn菩pú萨sà的de道dào场chǎng，这zhè里lǐ海hǎi天tiān一yí色sè，风fēng景jǐng优yōu美měi，主zhǔ要yào寺sì庙miào有yǒu普pǔ济jì寺sì、法fǎ雨yǔ寺sì、慧huì济jì寺sì。九jiǔ华huá山shān是shì地dì藏cáng菩pú萨sà的de道dào场chǎng，寺sì庙miào众zhòng多duō，著zhù名míng的de有yǒu化huà城chéng寺sì、肉ròu身shēn殿diàn等děng。峨é眉méi山shān是shì普pǔ贤xián菩pú萨sà的de道dào场chǎng，主zhǔ要yào寺sì庙miào有yǒu报bào国guó寺sì、万wàn年nián寺sì等děng。中zhōng国guó的de寺sì庙miào大dà多duō建jiàn在zài远yuǎn离lí城chéng市shì的de风fēng景jǐng优yōu美měi的de名míng山shān大dà川chuān之zhī中zhōng，有yǒu的de甚shèn至zhì建jiàn在zài悬xuán崖yá峭qiào壁bì之zhī上shàng。中zhōng國guó是shì多duō宗zōng教jiào的de國guó家jiā。自zì東dōng漢hàn明míng帝dì信xìn奉fèng佛fó教jiào以yǐ來lái，中zhōng國guó佛fó教jiào發fā展zhǎn迅xùn速sù，歷lì代dài建jiàn造zào了le數shù不bù清qīng的de寺sì廟miào。中zhōng國guó有yǒu四sì大dà佛fó教jiào名míng山shān：山shān西xī五wǔ臺tái山shān、四sì川chuān峨é眉méi山shān、安ān徽huī九jiǔ華huá山shān和hé浙zhè江jiāng普pǔ陀tuó山shān。五wǔ臺tái山shān是shì文wén殊shū菩pú薩sà的de道dào場chǎng，這zhè裡lǐ寺sì廟miào眾zhòng多duō，著zhù名míng的de有yǒu顯xiǎn通tōng寺sì、塔tǎ院yuàn寺sì等děng。普pǔ陀tuó山shān是shì觀guān音yīn菩pú薩sà的de道dào場chǎng，這zhè裡lǐ海hǎi天tiān一yí色sè，風fēng景jǐng優yōu美měi，主zhǔ要yào寺sì廟miào有yǒu普pǔ濟jì寺sì、法fǎ雨yǔ寺sì、慧huì濟jì寺sì。九jiǔ華huá山shān是shì地dì藏cáng菩pú薩sà的de道dào場chǎng，寺sì廟miào眾zhòng多duō，著zhù名míng的de有yǒu化huà城chéng寺sì、肉ròu身shēn殿diàn等děng。峨é眉méi山shān是shì普pǔ賢xián菩pú薩sà的de道dào場chǎng，主zhǔ要yào寺sì廟miào有yǒu報bào國guó寺sì、萬wàn年nián寺sì等děng。中zhōng國guó的de寺sì廟miào大dà多duō建jiàn在zài遠yuǎn離lí城chéng市shì的de風fēng景jǐng優yōu美měi的de名míng山shān大dà川chuān之zhī中zhōng，有yǒu的de甚shèn至zhì建jiàn在zài懸xuán崖yá峭qiào壁bì之zhī上shàng。

👉 Trung Quốc là một quốc gia đa tôn giáo. Kể từ khi Hán Minh Đế thời Đông Hán cử sứ giả sang Tây Vực thỉnh kinh Phật về Lạc Dương, Phật giáo đã phát triển vô cùng mạnh mẽ tại Trung Hoa và qua các triều đại đã xây dựng biết bao chùa chiền, tự viện linh thiêng. Trung Quốc có Bốn ngọn núi Phật giáo danh tiếng bậc nhất gọi là “Tứ đại Phật giáo danh sơn”: Ngũ Đài Sơn tại Sơn Tây là đạo tràng của Bồ Tát Văn Thù (nổi tiếng với chùa Hiển Thông, chùa Tháp Viện...); Phổ Đà Sơn tại bờ biển Chiết Giang là đạo tràng của Bồ Tát Quán Thế Âm với non nước hữu tình (nổi tiếng với chùa Phổ Tế, Pháp Vũ, Tuệ Tế); Cửu Hoa Sơn tại An Huy là đạo tràng của Bồ Tát Địa Tạng (nổi tiếng với chùa Hóa Thành, điện Nhục Thân...); Nga Mi Sơn tại Tứ Xuyên là đạo tràng của Bồ Tát Phổ Hiền (nổi tiếng với chùa Báo Quốc, Vạn Niên...). Phần lớn chùa chiền Trung Hoa đều được xây dựng ẩn mình nơi núi cao rừng thẳm thanh tịnh cách xa chốn hồng trần đô hội, thậm chí có những ngôi cổ tự được kiến tạo kỳ tài ngay trên vách đá cheo leo dựng đứng.

山shān西xī恒héng山shān的de悬xuán空kōng寺sì，就jiù是shì一yí座zuò建jiàn在zài悬xuán崖yá峭qiào壁bì之zhī上shàng的de险xiǎn寺sì。全quán寺sì悬xuán挂guà在zài恒héng山shān半bàn山shān腰yāo陡dǒu峭qiào的de绝jué壁bì上shàng，远yuǎn远yuǎn望wàng去qù，像xiàng一yí块kuài挂guà在zài空kōng中zhōng的de浮fú雕diāo。悬xuán空kōng寺sì建jiàn于yú公gōng元yuán6世shì纪jì末mò，全quán寺sì共gòng有yǒu殿diàn宇yǔ阁gé楼lóu40间jiān。这zhè些xiē殿diàn阁gé利lì用yòng悬xuán崖yá的de自zì然rán凹āo凸tū，顺shùn着zhe山shān势shì修xiū建jiàn。整zhěng个gè寺sì院yuàn只zhī靠kào几jǐ十shí根gēn柱zhù子zi支zhī撑chēng，有yǒu的de殿diàn阁gé甚shèn至zhì悬xuán在zài空kōng中zhōng。人rén在zài寺sì中zhōng走zǒu，脚jiǎo下xià是shì万wàn丈zhàng深shēn渊yuān，非fēi常cháng惊jīng险xiǎn，给gěi人rén一yì种zhǒng奇qí幻huàn的de感gǎn觉jué。悬xuán空kōng寺sì巧qiǎo妙miào地dì利lì用yòng了le自zì然rán地dì理lǐ环huán境jìng，在zài建jiàn筑zhù技jì术shù上shàng取qǔ得dé了le很hěn高gāo的de成chéng就jiù，是shì中zhōng国guó古gǔ代dài建jiàn筑zhù的de杰jié作zuò。山shān西xī恆héng山shān的de懸xuán空kōng寺sì，就jiù是shì一yí座zuò建jiàn在zài懸xuán崖yá峭qiào壁bì之zhī上shàng的de險xiǎn寺sì。全quán寺sì懸xuán掛guà在zài恆héng山shān半bàn山shān腰yāo陡dǒu峭qiào的de絕jué壁bì上shàng，遠yuǎn遠yuǎn望wàng去qù，像xiàng一yí塊kuài掛guà在zài空kōng中zhōng的de浮fú雕diāo。懸xuán空kōng寺sì建jiàn於wū公gōng元yuán6世shì紀jì末mò，全quán寺sì共gòng有yǒu殿diàn宇yǔ閣gé樓lóu40間jiàn。這zhè些xiē殿diàn閣gé利lì用yòng懸xuán崖yá的de自zì然rán凹āo凸tū，順shùn著zhù山shān勢shì修xiū建jiàn。整zhěng個gè寺sì院yuàn只zhī靠kào幾jī十shí根gēn柱zhù子zi支zhī撐chēng，有yǒu的de殿diàn閣gé甚shèn至zhì懸xuán在zài空kōng中zhōng。人rén在zài寺sì中zhōng走zǒu，腳jiǎo下xià是shì萬wàn丈zhàng深shēn淵yuān，非fēi常cháng驚jīng險xiǎn，給gěi人rén一yì種zhǒng奇qí幻huàn的de感gǎn覺jué。懸xuán空kōng寺sì巧qiǎo妙miào地dì利lì用yòng了le自zì然rán地dì理lǐ環huán境jìng，在zài建jiàn築zhù技jì術shù上shàng取qǔ得dé了le很hěn高gāo的de成chéng就jiù，是shì中zhōng國guó古gǔ代dài建jiàn築zhù的de傑jié作zuò。

👉 Chùa Huyền Không (Huyền Không Tự) tọa lạc tại ngọn núi Hằng Sơn (tỉnh Sơn Tây) chính là một kỳ quan chùa treo trên vách đá hiểm trở bậc nhất hành tinh. Toàn bộ ngôi chùa như được treo lơ lửng giữa lưng chừng vách đá dựng đứng của hẻm núi Kim Long Cốc; nhìn từ xa, ngôi chùa tựa như một bức phù điêu gỗ tinh xảo gắn chặt vào không trung. Chùa Huyền Không được khởi dựng từ cuối thế kỷ thứ 6 SCN (thời Bắc Ngụy), toàn tự gồm hơn 40 gian điện vũ và gác lầu liên hoàn. Các kiến trúc sư cổ đại đã khéo léo lợi dụng địa thế lồi lõm tự nhiên của vách đá để đục lỗ xuyên các dầm gỗ ngang (thiết đòn tay gài sâu vào lòng đá), toàn bộ ngôi chùa chỉ tựa trên vài chục thân cột gỗ mỏng manh cắm vào khe núi, nhiều gian điện thực chất treo lơ lửng hoàn toàn ngoài không gian. Khách hành hương khi bước đi trên hành lang chùa, dưới chân là vực sâu muôn trượng thăm thẳm, tiếng sàn gỗ kẽo kẹt mang lại cảm giác vừa thót tim vừa huyền ảo như lạc vào cõi tiên. Chùa Huyền Không là sự kết hợp siêu việt giữa kỹ nghệ kiến trúc chịu lực và địa hình tự nhiên hiểm trở, xứng đáng là kiệt tác bất hủ của nền kiến trúc thế giới.

园yuán林lín，是shì中zhōng国guó传chuán统tǒng建jiàn筑zhù艺yì术shù中zhōng的de一yì朵duǒ奇qí葩pā。中zhōng国guó园yuán林lín分fēn为wéi皇huáng家jiā园yuán林lín和hé私sī家jiā园yuán林lín两liǎng大dà类lèi。中zhōng国guó园yuán林lín在zài建jiàn筑zhù上shàng深shēn受shòu中zhōng国guó古gǔ代dài文wén学xué、绘huì画huà的de影yǐng响xiǎng，讲jiǎng究jiū人rén与yǔ自zì然rán的de和hé谐xié，在zài设shè计jì上shàng追zhuī求qiú“虽suī由yóu人rén作zuò，宛wǎn自zì天tiān开kāi”的de意yì境jìng，体tǐ现xiàn了le人rén与yǔ自zì然rán的de和hé谐xié融róng合hé。园yuán林lín里lǐ有yǒu各gè种zhǒng建jiàn筑zhù，如rú楼lóu阁gé、回huí廊láng、亭tíng台tái、水shuǐ榭xiè、假jiǎ山shān、水shuǐ池chí等děng。这zhè些xiē建jiàn筑zhù高gāo低dī错cuò落luò，回huí环huán曲qū折zhé，在zài有yǒu限xiàn的de空kōng间jiān里lǐ，创chuàng造zào了le千qiān变biàn万wàn化huà的de景jǐng观guān。北běi方fāng的de园yuán林lín以yǐ皇huáng家jiā园yuán林lín为wéi主zhǔ，规guī模mó宏hóng大dà，气qì魄pò雄xióng伟wěi，富fù丽lì堂táng皇huáng；江jiāng南nán的de园yuán林lín以yǐ私sī家jiā园yuán林lín为wéi主zhǔ，小xiǎo巧qiǎo玲líng珑lóng，清qīng秀xiù典diǎn雅yǎ，充chōng满mǎn诗shī情qíng画huà意yì。園yuán林lín，是shì中zhōng國guó傳chuán統tǒng建jiàn築zhù藝yì術shù中zhōng的de一yì朵duǒ奇qí葩pā。中zhōng國guó園yuán林lín分fēn為wéi皇huáng家jiā園yuán林lín和hé私sī家jiā園yuán林lín兩liǎng大dà類lèi。中zhōng國guó園yuán林lín在zài建jiàn築zhù上shàng深shēn受shòu中zhōng國guó古gǔ代dài文wén學xué、繪huì畫huà的de影yǐng響xiǎng，講jiǎng究jiū人rén與yǔ自zì然rán的de和hé諧xié，在zài設shè計jì上shàng追zhuī求qiú“雖suī由yóu人rén作zuò，宛wǎn自zì天tiān開kāi”的de意yì境jìng，體tǐ現xiàn了le人rén與yǔ自zì然rán的de和hé諧xié融róng合hé。園yuán林lín裡lǐ有yǒu各gè種zhǒng建jiàn築zhù，如rú樓lóu閣gé、迴huí廊láng、亭tíng臺tái、水shuǐ榭xiè、假jiǎ山shān、水shuǐ池chí等děng。這zhè些xiē建jiàn築zhù高gāo低dī錯cuò落luò，迴huí環huán曲qū折zhé，在zài有yǒu限xiàn的de空kōng間jiàn裡lǐ，創chuàng造zào了le千qiān變biàn萬wàn化huà的de景jǐng觀guān。北běi方fāng的de園yuán林lín以yǐ皇huáng家jiā園yuán林lín為wéi主zhǔ，規guī模mó宏hóng大dà，氣qì魄pò雄xióng偉wěi，富fù麗lí堂táng皇huáng；江jiāng南nán的de園yuán林lín以yǐ私sī家jiā園yuán林lín為wéi主zhǔ，小xiǎo巧qiǎo玲líng瓏lóng，清qīng秀xiù典diǎn雅yǎ，充chōng滿mǎn詩shī情qíng畫huà意yì。

👉 Lâm viên (nghệ thuật kiến trúc sân vườn hoa viên) là một đóa hoa kỳ tú rực rỡ trong nền nghệ thuật kiến trúc truyền thống Trung Quốc. Hoa viên Trung Hoa được phân chia thành hai hệ thống lớn: Lâm viên Hoàng gia (vườn của vua chúa) và Lâm viên Tư gia (vườn tư gia của văn nhân quý tộc). Nghệ thuật lâm viên chịu ảnh hưởng sâu sắc từ thơ ca và hội họa cổ điển, đặc biệt coi trọng sự hòa hợp tuyệt đối giữa con người và thiên nhiên, theo đuổi cảnh giới thẩm mỹ “Dẫu do bàn tay con người tạo dựng, mà ngỡ như do đất trời tự nhiên sinh ra (Tuy do nhân tác, uyển tự thiên khai)”. Bên trong một khu vườn hội tụ đầy đủ các công trình kiến trúc cổ kính: lầu các ngắm cảnh, hành lang uốn lượn (hồi lang), đình tạ nghỉ chân, thủy tạ ven hồ, hòn non bộ giả sơn xếp đá và mặt hồ phẳng lặng. Các công trình này được bố trí tầng lớp so le, quanh co khúc khuỷu, mở ra không gian biến hóa vô cùng vô tận trên một diện tích đất hữu hạn. Hoa viên phương Bắc chủ yếu là lâm viên hoàng gia mang quy mô đồ sộ, khí phách hùng vĩ và vàng son lộng lẫy; trong khi đó hoa viên vùng Giang Nam chủ yếu là các khu vườn tư gia nhỏ nhắn thanh thoát, tao nhã u tịch và ngập tràn phong vị thi họa.

北běi京jīng的de颐yí和hé园yuán是shì中zhōng国guó现xiàn存cún最zuì大dà的de皇huáng家jiā园yuán林lín。颐yí和hé园yuán原yuán名míng清qīng漪yī园yuán，位wèi于yú北běi京jīng西xī郊jiāo，占zhàn地dì约yuē290公gōng顷qǐng，由yóu万wàn寿shòu山shān和hé昆kūn明míng湖hú两liǎng大dà部bù分fen组zǔ成chéng。全quán园yuán有yǒu各gè类lèi建jiàn筑zhù3000多duō间jiān，以yǐ佛fó香xiāng阁gé为wèi中zhōng心xīn，组zǔ成chéng了le一yì组zǔ宏hóng伟wěi的de建jiàn筑zhù群qún。颐yí和hé园yuán集jí中zhōng了le中zhōng国guó南nán北běi园yuán林lín的de精jīng华huá，漫màn步bù园yuán中zhōng，湖hú光guāng山shān色sè，美měi不bú胜shèng收shōu。著zhù名míng的de长cháng廊láng全quán长cháng728米mǐ，上shàng面miàn绘huì有yǒu14000多duō幅fú彩cǎi画huà。颐yí和hé园yuán被bèi联lián合hé国guó教jiào科kē文wén组zǔ织zhī列liè入rù世shì界jiè文wén化huà遗yí产chǎn名míng录lù。苏sū州zhōu的de私sī家jiā园yuán林lín也yě十shí分fēn著zhù名míng，有yǒu拙zhuō政zhèng园yuán、留liú园yuán、网wǎng师shī园yuán等děng。苏sū州zhōu园yuán林lín以yǐ水shuǐ为wéi主zhǔ，亭tíng台tái楼lóu阁gé各gè具jù特tè色sè，假jiǎ山shān、花huā木mù相xiāng映yìng成chéng趣qù，是shì江jiāng南nán园yuán林lín的de代dài表biǎo。北běi京jīng的de頤yí和hé園yuán是shì中zhōng國guó現xiàn存cún最zuì大dà的de皇huáng家jiā園yuán林lín。頤yí和hé園yuán原yuán名míng清qīng漪yī園yuán，位wèi於wū北běi京jīng西xī郊jiāo，佔zhàn地dì約yuē290公gōng頃qǐng，由yóu萬wàn壽shòu山shān和hé昆kūn明míng湖hú兩liǎng大dà部bù分fen組zǔ成chéng。全quán園yuán有yǒu各gè類lèi建jiàn築zhù3000多duō間jiàn，以yǐ佛fó香xiāng閣gé為wéi中zhōng心xīn，組zǔ成chéng了le一yì組zǔ宏hóng偉wěi的de建jiàn築zhù群qún。頤yí和hé園yuán集jí中zhōng了le中zhōng國guó南nán北běi園yuán林lín的de精jīng華huá，漫màn步bù園yuán中zhōng，湖hú光guāng山shān色sè，美měi不bú勝shèng收shōu。著zhù名míng的de長cháng廊láng全quán長cháng728米mǐ，上shàng面miàn繪huì有yǒu14000多duō幅fú彩cǎi畫huà。頤yí和hé園yuán被bèi聯lián合hé國guó教jiào科kē文wén組zǔ織zhī列liè入rù世shì界jiè文wén化huà遺yí產chǎn名míng錄lù。蘇sū州zhōu的de私sī家jiā園yuán林lín也yě十shí分fēn著zhù名míng，有yǒu拙zhuō政zhèng園yuán、留liú園yuán、網wǎng師shī園yuán等děng。蘇sū州zhōu園yuán林lín以yǐ水shuǐ為wéi主zhǔ，亭tíng臺tái樓lóu閣gé各gè具jù特tè色sè，假jiǎ山shān、花huā木mù相xiāng映yìng成chéng趣qù，是shì江jiāng南nán園yuán林lín的de代dài表biǎo。