🏮
Định Nghĩa Nhanh (Quick Summary)
百发百中 (BÁCH PHÁT BÁCH TRÚNG)
Âm HÁN VIỆT: BÁCH PHÁT BÁCH TRÚNG
Pinyin chuẩn: Bǎi fā bǎi zhòng
Nghĩa đen: Bắn một trăm mũi tên thì trúng đích cả một trăm lần.
Nghĩa hàm ẩn: Trình độ nghiệp vụ hoặc kỹ năng đạt đến mức xuất quỷ nhập thần, làm việc gì cũng nắm chắc thành công tuyệt đối, liệu sự như thần không sai một li.
1. Chiết Tự HÁN TỰ & Cấu Trúc Ngữ Pháp Thành Ngữ
Thành ngữ 百发百中 mang kết cấu điệp số đối xứng kinh điển [Bách A Bách B]:
| HÁN TỰ |
Âm HÁN VIỆT |
Pinyin |
Giải Mã CHIẾT TỰ & Ngữ Nghĩa |
| 百 |
BÁCH |
bǎi |
Gồm chữ Nhất (一) và chữ Bạch (白), số từ chỉ một trăm, trong văn học cổ thường phiếm chỉ số lượng vô cùng lớn, toàn bộ. |
| 发 |
PHÁT |
fā |
Chữ Phồn thể là 發, gồm bộ Cung (弓) kết hợp bộ Thù (殳) và bộ Bát (癶), nghĩa gốc là buông dây cung phóng mũi tên bay ra, phát xạ. |
| 中 |
TRÚNG |
zhòng |
Đọc âm khứ thanh (zhòng) nghĩa là bắn trúng hồng tâm, trúng đích, đạt đúng mục tiêu đã định. |
2. Điển Tích Lịch Sử: Thần Tiễn Nước Sở & Lời Khuyên Của Người Khách Qua Đường
Điển tích được chép trong Chiến Quốc Sách • Tây Chu Sách (战国策·西周策):
📜 Đoạn trích cổ văn nguyên bản:
楚有养由基者，善射，去柳叶者百步而射之，百发百中。左右皆曰“善”。
有一人过曰：“善射，可教射也矣。”养由基曰：“人皆善，子乃曰可教射，子何不代我射之也？”客曰：“我不能教子支左屈右。夫去柳叶百步而射之，百发百中，不以善息，少焉气力倦，弓拨矢钩，一发不中，前功尽矣。”
Bối cảnh câu chuyện: Thời Chiến Quốc, tướng quân Tần là Bạch Khởi sau khi đánh bại quân Hàn, Ngụy, giết chết tướng Triệu Quát và chôn sống mấy chục vạn quân, uy danh vang dội khắp thiên hạ. Khi Bạch Khởi muốn kéo quân đánh chiếm Tây Chu, mưu sĩ Tô Lệ liền đến gặp Chu vương và kể lại câu chuyện về Dưỡng Do Cơ:
Thời Xuân Thu, nước Sở có viên danh tướng tên là Dưỡng Do Cơ cực kỳ giỏi thuật bắn cung. Ông ta có thể đứng cách xa cây liễu đến một trăm bước chân, giương cung nhắm vào từng chiếc lá liễu đung đưa trong gió và bắn liên tiếp một trăm phát đều trúng cả một trăm chiếc lá (Bách bộ xuyên dương). Những người đứng xem xung quanh ai nấy đều trầm trồ vỗ tay khen ngợi khôn xiết.
Bấy giờ có một người khách đi ngang qua chứng kiến cảnh tượng ấy bèn thong thả nói: "Bắn giỏi lắm, nhưng người như vậy mới đáng để ta dạy cho thuật bắn cung!"
Dưỡng Do Cơ nghe thấy trong lòng rất khó chịu, bèn nói: "Mọi người đều khen tài bắn cung của ta là thiên hạ vô song, sao riêng ông lại bảo có thể dạy ta? Giỏi thì ông vào bắn thay ta xem nào!"
Người khách mỉm cười ôn tồn đáp: "Ta làm sao dạy ngài cách co tay trái duỗi tay phải để giương cung được! Nhưng ngài đứng cách trăm bước bắn lá liễu, trăm phát trăm trúng, mà lại không biết dừng lại đúng lúc để nghỉ ngơi dưỡng sức. Đợi lát nữa khi khí lực đã mệt mỏi, cánh cung bị lệch, mũi tên bị cong, chỉ cần ngài bắn trượt một mũi tên thôi, thì danh tiếng 'thần tiễn bách phát bách trúng' cùng toàn bộ công lao rực rỡ từ trước đến nay sẽ đổ sông đổ biển hết cả!"
Dưỡng Do Cơ nghe xong giật mình tỉnh ngộ, liền cúi đầu tạ ơn người khách chỉ bảo. Tô Lệ mượn câu chuyện này để thuyết phục Bạch Khởi: Ngài đã lập vô vàn chiến công hiển hách, nay nếu tiếp tục đánh Tây Chu mà chẳng may gặp trắc trở, thì uy danh cả đời sẽ tan biến như mây khói. Bạch Khởi nghe xong liền xưng bệnh thoái thác không tiến binh nữa.
3. Ứng Dụng Trong Giao Tiếp Hiện Đại & 3 Ví Dụ Song Ngữ
Ví dụ 1 • Trong thể thao & kỹ năng chính xác
他在三分线外的投篮技术炉火纯青，几乎达到了百发百中的境界。
(Kỹ thuật ném rổ ngoài vạch 3 điểm của anh ấy đã đạt đến độ hỏa hầu thuần thanh, gần như bách phát bách trúng.)
Ví dụ 2 • Trong kinh doanh & phán đoán thị trường
这位资深投资专家眼光独到，对市场趋势的预测向来是百发百中。
(Chuyên gia đầu tư lão luyện này có tầm nhìn độc đáo, những dự đoán về xu hướng thị trường của ông xưa nay đều bách phát bách trúng.)
Ví dụ 3 • Trong phân tích chiến lược
世上没有百发百中的神话，任何决策都需要在严密的调研和风险评估之上进行。
(Trên đời không có thần thoại bách phát bách trúng, mọi quyết sách đều cần phải dựa trên khảo sát chặt chẽ và đánh giá rủi ro kỹ lưỡng.)
4. Từ Cận Nghĩa & Từ Phản Nghĩa Thường Gặp
📌
Từ CẬN NGHĨA (Đồng nghĩa)
-
百步穿杨 (BÁCH BỘ XUYÊN DƯƠNG - bǎi bù chuān yáng): Đứng cách trăm bước bắn xuyên lá liễu, thiện xạ vô địch.
-
弹无虚发 (ĐÀN VÔ HƯ PHÁT - dàn wú xū fā): Đạn bắn ra không viên nào trượt, phát nào cũng trúng đích.
-
万无一失 (VẠN VÔ NHẤT THẤT - wàn wú yì shī): Muôn phần không sơ sẩy một phần, an toàn tuyệt đối.
💡
Từ PHẢN NGHĨA (Trái nghĩa)
-
百发百失 (BÁCH PHÁT BÁCH THẤT - bǎi fā bǎi shī): Bắn trăm phát hỏng cả trăm phát, hoàn toàn vô dụng.
-
无的放矢 (VÔ ĐÍCH PHÓNG THỈ - wú dì fàng shǐ): Không có bia ngắm mà bắn bừa, làm việc vu vơ không mục đích.
5. Bài Học Triết Lý Ứng Dụng
Ý nghĩa ẩn sâu đằng sau thành ngữ BÁCH PHÁT BÁCH TRÚNG nằm ở lời răn của người khách qua đường:
1. Đỉnh cao của tài năng là kỷ luật: Đạt được thành công một lần có thể nhờ may mắn, nhưng đạt được "bách phát bách trúng" đòi hỏi sự khổ luyện bền bỉ đến mức tuyệt đối chuẩn xác.
2. Biết điểm dừng ở đỉnh vinh quang: Khi đang ở trên đỉnh cao sự nghiệp, người thông minh cần biết tiết chế lòng tham vọng, biết khi nào nên dừng lại dưỡng sức để giữ trọn vẹn thành quả, chớ để một phút khinh suất làm tan tành công đức cả đời.
Hoàn thành bài học, bài thi, nhiệm vụ để tích XuHoàn thành mỗi bài học hoặc bài thi để tích Xu May Mắn mở trọn bộ rương!
