Nằm sâu dưới lớp hoàng thổ ngàn năm của Cố đô Tây An (tỉnh Thiểm Tây), Binh Mã Dũng (兵马俑 - Bīngmǎyǒng) – Đội quân đất nung phục vụ hoàng đế Tần Thủy Hoàng dưới cõi vĩnh hằng – được cả thế giới tôn vinh là "Kỳ quan thứ tám của nhân loại". Hơn hai thiên niên kỷ trôi qua trong lòng đất lạnh, quân đoàn câm lặng gồm hơn 8.000 chiến binh đất nung với kích thước người thật, mang gương mặt độc bản không ai trùng khớp ai, vẫn sừng sững bồng bềnh khí thế hừng hực của đế chế Đại Tần bách chiến bách thắng. Tại sao một phát hiện vĩ đại như vậy cho đến nay vẫn chưa được khai quật trọn vẹn? Lăng mộ Tần Thủy Hoàng đang cất giấu những bí mật kinh hoàng nào về sông biển thủy ngân và bẫy ngầm? Trong bài viết này, FoxHSK sẽ cùng bạn bước vào chuyến thám hiểm lịch sử nghìn năm, đồng thời trang bị trọn bộ thuật ngữ tiếng Trung chuyên ngành khảo cổ - lịch sử chuẩn xác nhất.
⚔️
Bốn Dấu Ấn Phi Thường Của Binh Mã Dũng Tây An
1. 千人千面 (Qiānrén qiānmiàn)
THIÊN NHÂN THIÊN DIỆN
Hơn 8.000 pho tượng có đường nét khuôn mặt, râu tóc độc bản không trùng lặp.
2. 水银江河 (Shuǐyín jiānghé)
THỦY NGÂN GIANG HÀ
Bí ẩn trăm tấn thủy ngân mô phỏng sông Hoàng Hà, Trường Giang trong lòng mộ.
3. 连弩机关 (Liánnǔ jīguān)
LIÊN NỖ CƠ QUAN
Hệ thống bẫy nỏ tự động bắn tên tiêu diệt kẻ xâm phạm ghi chép trong Sử Ký.
4. 世界奇迹 (Shìjiè qíjì)
THẾ GIỚI KỲ TÍCH
Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, biểu tượng vĩ đại của thời Tần.
1. Ba Giai Thoại & Cột Mốc Khảo Cổ Chấn Động Nhân Loại
Quá trình phát hiện và nghiên cứu đội quân đất nung là một hành trình kỳ bí, ly kỳ không kém bất kỳ tác phẩm điện ảnh trinh thám nào:
Biến Cố Lịch Sử & Bí Mật Khảo Cổ Thời Tần
3 cột mốc
Vào mùa xuân hạn hán năm 1974, người nông dân Dương Tân Mãn cùng anh em trong thôn Tây Dương (cách lăng Tần Thủy Hoàng 1,5 km về phía đông) đào giếng tìm nước tưới tiêu. Khi đào sâu đến tầng đất cách mặt đất khoảng 4 - 5 mét, lưỡi cuốc va phải vật cứng bằng gốm đỏ, đào lên thấy đầu tượng chiến binh đất nung kích thước như người thật cùng vô số mũi tên đồng sắc lẹm. Ban đầu dân làng ngỡ là tượng quái vật thổ địa, nhưng các nhà khảo cổ Tây An lập tức nhận ra đây là phát hiện thế kỷ, đánh thức đội quân bất tử của Tần Thủy Hoàng sau giấc ngủ hơn 2.000 năm.
Ít ai biết rằng, màu xám tro của Binh Mã Dũng mà chúng ta nhìn thấy ngày nay trong bảo tàng hoàn toàn không phải màu sắc nguyên bản thời cổ đại! Khi vừa được nặn và nung, mỗi chiến binh đất nung đều được phủ lớp sơn mài hữu cơ rực rỡ sắc màu: áo giáp tím, quần xanh lam, viền cổ đỏ thắm, da hồng hào sống động. Tuy nhiên, khi đào khỏi lòng đất ẩm ướt, lớp sơn tiếp xúc với không khí khô hanh bị oxy hóa chỉ trong vòng 15 giây đến vài phút, lập tức bong tróc và biến mất. Đây là bài học đau xót khiến chính phủ Trung Quốc quyết định tạm dừng mọi kế hoạch khai quật sâu hơn.
Sử gia Tư Mã Thiên từng ghi trong thiên Tần Thủy Hoàng bản kỷ: Trong địa cung lăng mộ có bố trí "dùng thủy ngân làm trăm sông, biển lớn, có cơ quan đẩy thủy ngân chảy tuần hoàn liên tục". Suốt nhiều thế kỷ, người đời cho rằng đây là phóng đại huyền hoặc. Thế nhưng vào thập niên 1980 và 2000, Viện Địa chất Trung Quốc dùng máy dò phóng xạ và phân tích mẫu đất trên đỉnh đồi Ly Sơn đã phát hiện: nồng độ hơi thủy ngân ở trung tâm mộ cao gấp 280 lần so với vùng đất xung quanh, minh chứng độ chính xác đáng kinh ngạc trong sử sách cổ.
2. Tại Sao Sau Hơn 2.200 Năm Chưa Thể Khai Quật Trọn Vẹn?
Quần thể Binh Mã Dũng mà du khách tham quan hiện nay thực chất chỉ là hầm mộ bồi táng bên ngoài của lăng mộ chính. Mộ chính của Tần Thủy Hoàng nằm sâu dưới gò đất đồi Ly Sơn cao hàng chục mét vẫn được niêm phong bất khả xâm phạm. Có 3 nguyên nhân căn bản:
- 1. Rào cản công nghệ bảo tồn di sản: Cả nhân loại hiện nay vẫn chưa có giải pháp hóa học nào ngăn chặn triệt để sự phân hủy của tơ lụa, tranh khắc gỗ, thi hài và màu sơn cổ đại khi tiếp xúc với ánh sáng và oxy quyển. Khai quật khi chưa sẵn sàng chính là hành vi hủy hoại di sản.
- 2. Độc tố thủy ngân chết người: Lượng thủy ngân ước tính hàng chục đến hàng trăm tấn dưới lòng huyệt mộ bốc hơi qua hàng ngàn năm tạo thành đám mây khí độc kịch tính, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của các chuyên gia khảo cổ nếu phá vỡ kết cấu kín.
- 3. Trách nhiệm văn hóa với hậu thế: Nguyên tắc vàng của ngành khảo cổ quốc tế hiện đại là: "Bảo vệ tại chỗ, không chủ động đào bới khi di tích chưa bị đe dọa hủy hoại bởi thiên tai".
3. Bảng Thuật Ngữ Tiếng Trung Chuyên Ngành Khảo Cổ & Lịch Sử Thời Tần Tiêu Biểu
Dưới đây là bảng thuật ngữ chuyên sâu giúp bạn dễ dàng tra cứu, học tập và nghe thuyết minh khi ghé thăm bảo tàng tại Tây An:
| Chữ Hán |
Pinyin |
Hán Việt |
Ý Nghĩa Chi Tiết |
Cấp Độ |
| 兵马俑 |
bīngmǎyǒng |
BINH MÃ DŨNG |
Tượng binh mã đất nung thời Tần |
HSK 5 |
| 秦始皇陵 |
Qínshǐhuáng líng |
TẦN THỦY HOÀNG LĂNG |
Lăng mộ hoàng đế Tần Thủy Hoàng |
HSK 5 |
| 地宫 |
dìgōng |
ĐỊA CUNG |
Cung điện ngầm trong lòng đất lăng mộ |
HSK 5 |
| 考古发掘 |
kǎogǔ fājué |
KHẢO CỔ PHÁT QUẬT |
Khai quật khảo cổ học |
HSK 6 |
| 水银 |
shuǐyín |
THỦY NGÂN |
Nguyên tố thủy ngân kim loại dạng lỏng |
HSK 4 |
| 步兵 / 骑兵 |
bùbīng / qíbīng |
BỘ BINH / KỴ BINH |
Lính bộ binh / Lính cưỡi ngựa |
HSK 4 |
| 跪射俑 |
guìshè yǒng |
QUỴ XẠ DŨNG |
Tượng xạ thủ quỳ bắn nỏ (tác phẩm điêu khắc đẹp nhất) |
HSK 5 |
| 陶俑 |
táoyǒng |
ĐÀO DŨNG |
Tượng người nặn bằng gốm đất nung |
HSK 5 |
| 一统天下 |
yītǒng tiānxià |
NHẤT THỐNG THIÊN HẠ |
Thống nhất giang sơn đất nước |
HSK 4 |
📚 Nguồn tham khảo & Trích dẫn lịch sử
- Tư Mã Thiên, Sử Ký: Tần Thủy Hoàng bản kỷ (史记·秦始皇本纪).
- Bảo tàng Lăng mộ Tần Thủy Hoàng và Binh Mã Dũng Tây An, Báo cáo kết quả nghiên cứu khảo cổ học Hầm 1, 2, 3, bmy.com.cn.
- UNESCO World Heritage Centre, Mausoleum of the First Qin Emperor, whc.unesco.org.
- Chuyên mục Văn hóa & Du lịch FoxHSK, Cẩm nang tiếng Trung du lịch tự túc từ A đến Z, foxhsk.com.
Hoàn thành bài học, bài thi, nhiệm vụ để tích XuHoàn thành mỗi bài học hoặc bài thi để tích Xu May Mắn mở trọn bộ rương!
