Thông số ngữ âm & Bộ thủ
Nghĩa tiếng Việt:
Răng hàm, răng nanh, ngà voi
Nghĩa tiếng Anh (CC-CEDICT / Unihan):
tooth, molars, teeth; serrated
Tra cứu theo Từ Điển Hán - Nôm Kinh Điển
FoxDict · 9 bộ từ điểnĐối chiếu nghĩa cổ, cấu tạo chữ và trích dẫn văn chương của chữ 牙 (U+7259) trực tiếp trên FoxHSK
Nôm Lookup Tool (Tra Cứu Tổng Hợp VNPF)
Hội Bảo Tồn Di Sản Chữ Nôm (VNPF)Công cụ tra cứu tổng hợp mã Unicode, bộ thủ, dị thể và đối chiếu ngữ cảnh đọc trên hệ thống VNPF.
Răng hàm, răng nanh, ngà voi. [Chữ Hán/Nôm chuẩn: 牙 · Bộ 牙 (NHA) (4 nét) · Pinyin: yá · Nghĩa quốc tế (Unihan): tooth, molars, teeth; serrated].
Tự Điển Chữ Nôm Dẫn Giải
GS.TSKH Nguyễn Quang HồngGiải nghĩa theo mã cấu trúc chữ (#A1, #C1, #E2...) kèm trích dẫn thơ văn cổ Hán - Nôm (Truyện Kiều, Thiên Nam Ngữ Lục, Chinh Phụ Ngâm...).
Răng hàm, răng nanh, ngà voi. Chữ NHA (牙) là chữ tượng hình, trong Kim văn và Tiểu triện vẽ hình hai chiếc răng hàm hoặc răng nanh của hàm trên và hàm dưới đang đan chéo, khít chặt vào nhau để cắn xé và nghiền nhỏ thức ăn. Nếu chữ XỈ (齿) chỉ phần răng cửa lộ ra ngoài thì chữ NHA (牙) vốn chỉ răng hàm ở sâu bên trong hoặc chiếc ngà nhọn dài của loài thú. Chữ gợi nhắc đến sức mạnh sắc bén và sự phối hợp nhịp nhàng của cơ thể. Các cấu trúc từ ghép Hán - Nôm tiêu biểu: 牙膏 NHA CAO (kem đánh răng); 咬牙切齒 GIẢO NHA THIẾT XỈ (nghiến răng nghiến lợi, căm giận tột cùng); 龍牙 LONG NHA (Long nha); 門牙 MÔN NHA (Môn nha); 牙科 NHA KHOA (Nha khoa); 牙士 NHA SĨ (Nha sĩ).
Giúp đọc Nôm và Hán Việt
Lm. Anthony Trần Văn KiệmGiải thích ngữ cảnh âm đọc Hán Việt và chữ Nôm thông dụng trong văn học và đời sống.
Âm đọc NHA: răng hàm, răng nanh, ngà voi; thường gặp trong ngữ cảnh: 牙膏 NHA CAO (kem đánh răng); 咬牙切齒 GIẢO NHA THIẾT XỈ (nghiến răng nghiến lợi, căm giận tột cùng); 龍牙 LONG NHA (Long nha); 門牙 MÔN NHA (Môn nha); 牙科 NHA KHOA (Nha khoa); 牙士 NHA SĨ (Nha sĩ).
Nguyễn Trãi Quốc Âm Từ Điển
GS. Trần Trọng DươngTừ điển tiếng Việt cổ thế kỷ 15 khảo cứu qua Quốc Âm Thi Tập của Nguyễn Trãi.
Mục từ 牙 (NHA): Răng hàm, răng nanh, ngà voi. Sử dụng trong hệ thống từ vựng Hán Việt và quốc âm cổ truyền (牙膏 NHA CAO (kem đánh răng); 咬牙切齒 GIẢO NHA THIẾT XỈ (nghiến răng nghiến lợi, căm giận tột cùng); 龍牙 LONG NHA (Long nha); 門牙 MÔN NHA (Môn nha); 牙科 NHA KHOA (Nha khoa); 牙士 NHA SĨ (Nha sĩ)).
Taberd Dictionary (Dictionarium Anamitico-Latinum)
J.L. Taberd & Pigneau de BéhaineTừ điển Nam Việt - Dương Hiệp Tự Vị (Việt - La-tinh) cổ điển xuất bản năm 1838.
Nha (牙): Răng hàm, răng nanh, ngà voi — Glossarium: tooth, molars, teeth; serrated.
Nhat dung thuong dam Dictionary (Nhật Dụng Thường Đàm)
Phạm Đình HổTừ điển phân loại Hán - Việt cổ theo 32 môn loại đời sống thời Nguyễn.
Chữ 牙 (âm đọc NHA): Răng hàm, răng nanh, ngà voi. Từ vựng thường đàm: 牙膏 NHA CAO (kem đánh răng); 咬牙切齒 GIẢO NHA THIẾT XỈ (nghiến răng nghiến lợi, căm giận tột cùng); 龍牙 LONG NHA (Long nha); 門牙 MÔN NHA (Môn nha); 牙科 NHA KHOA (Nha khoa); 牙士 NHA SĨ (Nha sĩ).
Dictionary of Nôm Tày (Từ Điển Chữ Nôm Tày)
Hoàng Triều ÂnĐối chiếu âm đọc và ngữ nghĩa chữ Nôm Tày trong kho tàng di sản văn tự dân tộc.
Đối chiếu văn tự Hán - Nôm Tày của chữ 牙 (âm chuẩn NHA): Răng hàm, răng nanh, ngà voi.
Bảng Tra Chữ Nôm
Viện Ngôn Ngữ Học (Hồ Lê chủ biên)Danh mục chuẩn hóa âm đọc và ngữ cảnh từ ghép chữ Nôm phổ biến.
Chuẩn hóa âm đọc NHA (牙): Răng hàm, răng nanh, ngà voi; từ ghép thông dụng: 牙膏 NHA CAO (kem đánh răng); 咬牙切齒 GIẢO NHA THIẾT XỈ (nghiến răng nghiến lợi, căm giận tột cùng); 龍牙 LONG NHA (Long nha); 門牙 MÔN NHA (Môn nha); 牙科 NHA KHOA (Nha khoa); 牙士 NHA SĨ (Nha sĩ).
Takeuchi Dictionary (Từ Điển Chữ Nôm Nhật Bản)
Takeuchi YonosukeCông trình ngữ liệu chữ Nôm học thuật biên soạn tại Đại học Tokyo (1988).
Ngữ liệu học thuật chữ 牙 [U+7259 · NHA · yá]: Răng hàm, răng nanh, ngà voi (tooth, molars, teeth; serrated).
Chiết Tự & Mẹo Nhớ Chữ Hán
Hàm trên hàm dưới đan cài, Bốn nét móc chặt nhai hoài chẳng ngơi. Chữ NHA răng sắc sáng ngời, Giữ gìn nụ cười rạng rỡ xuân xanh.
Chữ NHA (牙) là chữ tượng hình, trong Kim văn và Tiểu triện vẽ hình hai chiếc răng hàm hoặc răng nanh của hàm trên và hàm dưới đang đan chéo, khít chặt vào nhau để cắn xé và nghiền nhỏ thức ăn. Nếu chữ XỈ (齿) chỉ phần răng cửa lộ ra ngoài thì chữ NHA (牙) vốn chỉ răng hàm ở sâu bên trong hoặc chiếc ngà nhọn dài của loài thú. Chữ gợi nhắc đến sức mạnh sắc bén và sự phối hợp nhịp nhàng của cơ thể.
Từ Ghép Hán Việt Tiêu Biểu (6)
HSK & Giao tiếpTrong Thơ - Ca & Tác Phẩm Kinh Điển
Đường • Tống • Minh • Thanh • Lỗ TấnMiễn phí 100%Trích dẫn danh ngôn, thơ Đường, từ Tống, tiểu thuyết Minh – Thanh và văn học kinh điển có chữ 牙
Ánh trăng sáng trong đêm vắng và nỗi nhớ quê hương da diết.
Âm Hán Việt: SÀNG TIỀN MINH NGUYỆT QUANG, NGHI THỊ ĐỊA THƯỢNG SƯƠNG. CỬ ĐẦU VỌNG MINH NGUYỆT, ĐÊ ĐẦU TƯ CỐ HƯƠNG.
“Đầu giường ánh trăng sáng chiếu, ngỡ là sương phủ trên mặt đất. Ngẩng đầu ngắm trăng sáng, cúi đầu nhớ cố hương.”
Lời chúc Trung Thu bất hủ: Mong người bền lâu, ngàn dặm cùng ngắm chung vầng trăng sáng.
Âm Hán Việt: NHÂN HỮU BI HOAN LY HỢP, NGUYỆT HỮU ÂM TÌNH VIÊN KHUYẾT, THỬ SỰ CỔ NAN TOÀN. ĐÃN NGUYỆN NHÂN TRƯỜNG CỬU, THIÊN LÝ CỘNG THUYỀN QUYÊN.
“Đời người có buồn vui tan hợp, vầng trăng có lúc tỏ lúc mờ lúc tròn lúc khuyết, việc ấy xưa nay vốn khó vẹn toàn. Chỉ mong người mãi bền lâu, cách xa ngàn dặm vẫn cùng chung ánh trăng đẹp.”
Triết lý bất hủ về niềm hy vọng và sự dấn thân mở đường: Nhiều người đi ắt thành đường.
“Hy vọng vốn không thể bảo là có, cũng chẳng thể bảo là không. Nó giống hệt những con đường trên mặt đất; kỳ thực trên mặt đất vốn làm gì có đường, người ta đi mãi thì thành đường thôi.”