Tải Sách Giao Tiếp Liên Văn Hóa (跨文化交际 – GS. Tổ Hiểu Mai 祖晓梅 · Giáo Trình Trọng Tâm Thi CTCSOL) - Bản Số Hóa & PDF Miễn Phí

文wén化huà犹yóu如rú一yí座zuò漂piāo浮fú在zài海hǎi洋yáng中zhōng的de冰bīng山shān：露lù出chū水shuǐ面miàn的de饮yǐn食shí、服fú饰shì、建jiàn筑zhù与yǔ节jié庆qìng只zhǐ是shì表biǎo层céng文wén化huà，而ér隐yǐn藏cáng在zài水shuǐ面miàn之zhī下xià的de价jià值zhí观guān念niàn、思sī维wéi方fāng式shì与yǔ伦lún理lǐ道dào德dé才cái是shì决jué定dìng人rén们men交jiāo际jì行xíng为wéi的de深shēn层céng核hé心xīn。文wén化huà猶yóu如rú一yī座zuò漂piāo浮fú在zài海hǎi洋yáng中zhōng的de冰bīng山shān：露lù出chū水shuǐ面miàn的de飲yǐn食shí、服fú飾shì、建jiàn築zhù與yǔ節jié慶qìng只zhǐ是shì表biǎo層céng文wén化huà，而ér隱yǐn藏cáng在zài水shuǐ面miàn之zhī下xià的de價jià值zhí觀guān念niàn、思sī維wéi方fāng式shì與yǔ倫lún理lǐ道dào德dé才cái是shì決jué定dìng人rén們mén交jiāo際jì行xíng為wéi的de深shēn層céng核hé心xīn。

Văn hóa giống như một tảng băng trôi trên đại dương: ẩm thực, trang phục, kiến trúc và lễ hội nhô lên trên mặt nước chỉ là văn hóa bề mặt; còn hệ giá trị, phương thức tư duy và đạo đức luân lý ẩn sâu dưới mặt nước mới là hạt nhân tầng sâu quyết định hành vi giao tiếp của con người.

中zhōng国guó传chuán统tǒng文wén化huà具jù有yǒu鲜xiān明míng的de集jí体tǐ主zhǔ义yì倾qīng向xiàng，强qiáng调diào“修xiū身shēn、齐qí家jiā、治zhì国guó、平píng天tiān下xià”的de社shè群qún责zé任rèn与yǔ人rén际jì和hé谐xié；而ér西xī方fāng个gè体tǐ主zhǔ义yì文wén化huà则zé更gèng推tuī崇chóng个gè人rén独dú立lì、自zì主zhǔ权quán利lì与yǔ自zì我wǒ价jià值zhí的de实shí现xiàn。中zhōng國guó傳chuán統tǒng文wén化huà具jù有yǒu鮮xiān明míng的de集jí體tǐ主zhǔ義yì傾qīng向xiàng，強qiáng調diào“修xiū身shēn、齊qí家jiā、治zhì國guó、平píng天tiān下xià”的de社shè群qún責zé任rèn與yǔ人rén際jì和hé諧xié；而ér西xī方fāng個gè體tǐ主zhǔ義yì文wén化huà則zé更gèng推tuī崇chóng個gè人rén獨dú立lì、自zì主zhǔ權quán利lì與yǔ自zì我wǒ價jià值zhí的de實shí現xiàn。

Văn hóa truyền thống Trung Quốc mang xu hướng chủ nghĩa tập thể rõ nét, nhấn mạnh trách nhiệm cộng đồng “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ” và sự hài hòa nhân tế; trong khi văn hóa chủ nghĩa cá nhân phương Tây lại đề cao sự độc lập cá thể, quyền tự chủ và việc hiện thực hóa giá trị bản thân.

在zài权quán力lì距jù离lí较jiào大dà的de东dōng亚yà文wén化huà中zhōng，教jiào师shī被bèi视shì为wèi知zhī识shi的de权quán威wēi，“尊zūn师shī重zhòng道dào”使shǐ学xué生shēng习xí惯guàn于yú倾qīng听tīng记jì录lù；而ér在zài权quán力lì距jù离lí较jiào小xiǎo的de欧ōu美měi课kè堂táng上shàng，学xué生shēng更gèng倾qīng向xiàng于yú随suí时shí提tí问wèn甚shèn至zhì与yǔ教jiào师shī展zhǎn开kāi平píng等děng辩biàn论lùn。在zài權quán力lì距jù離lí較jiào大dà的de東dōng亞yā文wén化huà中zhōng，教jiào師shī被bèi視shì為wéi知zhī識shí的de權quán威wēi，“尊zūn師shī重zhòng道dào”使shǐ學xué生shēng習xí慣guàn於wū傾qīng聽tīng記jì錄lù；而ér在zài權quán力lì距jù離lí較jiào小xiǎo的de歐ōu美měi課kè堂táng上shàng，學xué生shēng更gèng傾qīng向xiàng於wū隨suí時shí提tí問wèn甚shèn至zhì與yǔ教jiào師shī展zhǎn開kāi平píng等děng辯biàn論lùn。

Trong các nền văn hóa Đông Á có khoảng cách quyền lực lớn, người thầy được xem là hình tượng uy quyền về tri thức, truyền thống “tôn sư trọng đạo” khiến học sinh quen lắng nghe và ghi chép; ngược lại trong lớp học Âu – Mỹ có khoảng cách quyền lực nhỏ, học sinh có xu hướng đặt câu hỏi bất cứ lúc nào và thậm chí tranh luận bình đẳng với giáo viên.

爱ài德dé华huá·霍huò尔ěr将jiāng中zhōng国guó归guī入rù典diǎn型xíng的de高gāo语yǔ境jìng文wén化huà：交jiāo际jì双shuāng方fāng往wǎng往wǎng依yī赖lài共gòng同tóng的de文wén化huà背bèi景jǐng与yǔ人rén际jì默mò契qì来lái传chuán递dì信xìn息xī，遇yù到dào不bú便biàn直zhí接jiē拒jù绝jué的de请qǐng求qiú时shí，常cháng使shǐ用yòng“我wǒ再zài考kǎo虑lǜ考kǎo虑lǜ”等děng委wěi婉wǎn语yǔ以yǐ保bǎo全quán对duì方fāng的de面miàn子zi。愛ài德dé華huá·霍huò爾ěr將jiāng中zhōng國guó歸guī入rù典diǎn型xíng的de高gāo語yǔ境jìng文wén化huà：交jiāo際jì雙shuāng方fāng往wǎng往wǎng依yī賴lài共gòng同tóng的de文wén化huà背bèi景jǐng與yǔ人rén際jì默mò契qì來lái傳chuán遞dì信xìn息xī，遇yù到dào不bú便biàn直zhí接jiē拒jù絕jué的de請qǐng求qiú時shí，常cháng使shǐ用yòng“我wǒ再zài考kǎo慮lǜ考kǎo慮lǜ”等děng委wěi婉wǎn語yǔ以yǐ保bǎo全quán對duì方fāng的de面miàn子zi。

Edward T. Hall xếp Trung Quốc vào nền văn hóa ngữ cảnh cao điển hình: hai bên giao tiếp thường dựa vào bối cảnh văn hóa chung và sự ăn ý ngầm để truyền tải thông tin; khi gặp lời đề nghị bất tiện từ chối thẳng, người ta thường dùng uyển ngữ như “Để tôi cân nhắc thêm xem sao” nhằm giữ trọn thể diện cho đối phương.

面miàn对duì他tā人rén的de赞zàn美měi，受shòu传chuán统tǒng“满mǎn招zhāo损sǔn，谦qiān受shòu益yì”观guān念niàn影yǐng响xiǎng的de中zhōng国guó人rén过guò去qù常cháng回huí答dá“哪nǎ里lǐ哪nǎ里lǐ，还hái差chà得dé远yuǎn”；而ér西xī方fāng人rén则zé习xí惯guàn坦tǎn然rán微wēi笑xiào并bìng说shuō“Thank you”以yǐ示shì对duì赞zàn美měi者zhě判pàn断duàn力lì的de尊zūn重zhòng。面miàn對duì他tā人rén的de讚zàn美měi，受shòu傳chuán統tǒng“滿mǎn招zhāo損sǔn，謙qiān受shòu益yì”觀guān念niàn影yǐng響xiǎng的de中zhōng國guó人rén過guò去qù常cháng回huí答dá“哪nǎ裡lǐ哪nǎ裡lǐ，還huán差chà得dé遠yuǎn”；而ér西xī方fāng人rén則zé習xí慣guàn坦tǎn然rán微wēi笑xiào並bìng說shuō“Thank you”以yǐ示shì對duì讚zàn美měi者zhě判pàn斷duàn力lì的de尊zūn重zhòng。

Trước lời khen ngợi của người khác, người Trung Quốc chịu ảnh hưởng từ quan niệm truyền thống “tự mãn chuốc thiệt hại, khiêm tốn nhận lợi ích” trước đây thường đáp “Đâu có đâu có, còn kém xa lắm”; trong khi người phương Tây lại quen mỉm cười đón nhận và nói “Thank you” để thể hiện sự tôn trọng đối với nhận xét của người khen.

汉hàn语yǔ中zhōng的de“松sōng竹zhú梅méi”负fù载zài着zhe高gāo洁jié坚jiān韧rèn的de君jūn子zǐ品pǐn格gé，“红hóng娘niáng”象xiàng征zhēng促cù成chéng美měi好hǎo姻yīn缘yuán的de媒méi人rén；若ruò仅jǐn从cóng字zì面miàn翻fān译yì为wèi植zhí物wù或huò人rén名míng，外wài国guó学xué习xí者zhě便biàn无wú法fǎ领lǐng会huì其qí深shēn厚hòu的de文wén化huà内nèi涵hán。漢hàn語yǔ中zhōng的de“松sōng竹zhú梅méi”負fù載zài著zhù高gāo潔jié堅jiān韌rèn的de君jūn子zǐ品pǐn格gé，“紅hóng娘niáng”象xiàng徵zhǐ促cù成chéng美měi好hǎo姻yīn緣yuán的de媒méi人rén；若ruò僅jǐn從cóng字zì面miàn翻fān譯yì為wéi植zhí物wù或huò人rén名míng，外wài國guó學xué習xí者zhě便biàn無wú法fǎ領lǐng會huì其qí深shēn厚hòu的de文wén化huà內nèi涵hán。

Hình ảnh “Tùng, Trúc, Mai” trong tiếng Hán mang chở phẩm cách quân tử thanh cao kiên cường, còn “Hồng Nương” tượng trưng cho bà mối se duyên tốt đẹp; nếu chỉ dịch nghĩa đen là tên loài cây hay tên riêng thì người học nước ngoài không thể lĩnh hội được nội hàm văn hóa sâu dày bên trong.

单dān向xiàng时shí间jiān观guān文wén化huà将jiāng时shí间jiān视shì为wèi可kě切qiē割gē的de线xiàn性xìng资zī源yuán，强qiáng调diào专zhuān时shí专zhuān用yòng与yǔ绝jué对duì守shǒu时shí；多duō向xiàng时shí间jiān观guān文wén化huà则zé将jiāng人rén际jì关guān系xì置zhì于yú日rì程chéng表biǎo之zhī上shàng，认rèn为wéi灵líng活huó调tiáo整zhěng时shí间jiān以yǐ照zhào顾gù人rén情qíng是shì合hé乎hū情qíng理lǐ的de。單dān向xiàng時shí間jiàn觀guān文wén化huà將jiāng時shí間jiàn視shì為wéi可kě切qiē割gē的de線xiàn性xìng資zī源yuán，強qiáng調diào專zhuān時shí專zhuān用yòng與yǔ絕jué對duì守shǒu時shí；多duō向xiàng時shí間jiàn觀guān文wén化huà則zé將jiāng人rén際jì關guān係xì置zhì於wū日rì程chéng表biǎo之zhī上shàng，認rèn為wéi靈líng活huó調diào整zhěng時shí間jiàn以yǐ照zhào顧gù人rén情qíng是shì合hé乎hū情qíng理lǐ的de。

Văn hóa thời gian đơn tuyến xem thời gian là nguồn tài nguyên tuyến tính có thể chia nhỏ, nhấn mạnh mỗi khung giờ làm một việc và tuyệt đối đúng giờ; còn văn hóa thời gian đa tuyến lại đặt mối quan hệ con người lên trên lịch trình, cho rằng việc linh hoạt điều chỉnh thời gian để chu toàn nhân tình là điều hợp tình hợp lý.

民mín族zú中zhōng心xīn主zhǔ义yì习xí惯guàn以yǐ本běn民mín族zú的de价jià值zhí标biāo准zhǔn去qù评píng判pàn异yì文wén化huà的de高gāo下xià优yōu劣liè；跨kuà文wén化huà交jiāo际jì教jiào育yù的de核hé心xīn任rèn务wu正zhèng是shì帮bāng助zhù学xué习xí者zhě破pò除chú先xiān入rù为wéi主zhǔ的de刻kè板bǎn印yìn象xiàng，建jiàn立lì客kè观guān包bāo容róng的de文wén化huà相xiāng对duì主zhǔ义yì视shì角jiǎo。民mín族zú中zhōng心xīn主zhǔ義yì習xí慣guàn以yǐ本běn民mín族zú的de價jià值zhí標biāo準zhǔn去qù評píng判pàn異yì文wén化huà的de高gāo下xià優yōu劣liè；跨kuà文wén化huà交jiāo際jì教jiào育yù的de核hé心xīn任rèn務wù正zhèng是shì幫bāng助zhù學xué習xí者zhě破pò除chú先xiān入rù為wéi主zhǔ的de刻kè板bǎn印yìn象xiàng，建jiàn立lì客kè觀guān包bāo容róng的de文wén化huà相xiāng對duì主zhǔ義yì視shì角jiǎo。

Chủ nghĩa vị chủng có thói quen lấy tiêu chuẩn giá trị của dân tộc mình làm thước đo để phán xét sự hơn thua, cao thấp của nền văn hóa khác; nhiệm vụ cốt lõi của giáo dục giao tiếp liên văn hóa chính là giúp người học phá bỏ những định kiến khuôn mẫu có sẵn, xác lập góc nhìn tương đối văn hóa khách quan và bao dung.

跨kuà文wén化huà旅lǚ居jū者zhě通tōng常cháng经jīng历lì“蜜mì月yuè期qī—挫cuò折zhé危wēi机jī期qī—恢huī复fù调tiáo整zhěng期qī—文wén化huà适shì应yìng期qī”的deU型xíng心xīn理lǐ曲qū线xiàn；国guó际jì中zhōng文wén教jiào师shī应yīng当dāng在zài学xué生shēng处chǔ于yú危wēi机jī低dī谷gǔ期qī时shí提tí供gōng及jí时shí的de心xīn理lǐ疏shū导dǎo与yǔ文wén化huà移yí情qíng支zhī持chí。跨kuà文wén化huà旅lǚ居jū者zhě通tōng常cháng經jīng歷lì“蜜mì月yuè期qī—挫cuò折zhé危wēi機jī期qī—恢huī復fù調diào整zhěng期qī—文wén化huà適shì應yīng期qī”的deU型xíng心xīn理lǐ曲qǔ線xiàn；國guó際jì中zhōng文wén教jiào師shī應yīng當dāng在zài學xué生shēng處chǔ於wū危wēi機jī低dī谷gǔ期qī時shí提tí供gōng及jí時shí的de心xīn理lǐ疏shū導dǎo與yǔ文wén化huà移yí情qíng支zhī持chí。

Người lưu trú liên văn hóa thường trải qua đường cong tâm lý hình chữ U gồm 4 giai đoạn: “Trăng mật háo hức → Khủng hoảng thất vọng → Hồi phục điều chỉnh → Thích nghi hòa nhập”; giáo viên tiếng Trung quốc tế cần kịp thời hỗ trợ giải tỏa tâm lý và thấu cảm văn hóa khi học viên đang ở vùng trũng khủng hoảng.

正zhèng如rú社shè会huì学xué家jiā费fèi孝xiào通tōng先xiān生shēng所suǒ言yán：“各gè美měi其qí美měi，美měi人rén之zhī美měi，美měi美měi与yǔ共gòng，天tiān下xià大dà同tóng。”跨kuà文wén化huà交jiāo际jì的de最zuì高gāo境jìng界jiè是shì在zài保bǎo持chí自zì身shēn文wén化huà自zì觉jué的de同tóng时shí，真zhēn诚chéng欣xīn赏shǎng并bìng尊zūn重zhòng人rén类lèi文wén明míng的de多duō样yàng性xìng。正zhèng如rú社shè會huì學xué家jiā費fèi孝xiào通tōng先xiān生shēng所suǒ言yán：“各gè美měi其qí美měi，美měi人rén之zhī美měi，美měi美měi與yǔ共gòng，天tiān下xià大dà同tóng。”跨kuà文wén化huà交jiāo際jì的de最zuì高gāo境jìng界jiè是shì在zài保bǎo持chí自zì身shēn文wén化huà自zì覺jué的de同tóng時shí，真zhēn誠chéng欣xīn賞shǎng並bìng尊zūn重zhòng人rén類lèi文wén明míng的de多duō樣yàng性xìng。

Đúng như nhà xã hội học Phí Hiếu Thông từng đúc kết: “Mỗi nền văn hóa trân trọng vẻ đẹp riêng của mình, tôn trọng vẻ đẹp của văn hóa khác, cùng nhau tỏa sáng tạo nên thế giới đại đồng.” Cảnh giới cao nhất của giao tiếp liên văn hóa là vừa giữ vững sự tự giác văn hóa của bản thân, vừa chân thành trân trọng sự đa dạng của văn minh nhân loại.